Unutkanlık Polikliniği, bellek kaybı, dikkat dağınıklığı, zihinsel performansta azalma ve günlük yaşamı etkileyen bilişsel değişikliklerin değerlendirildiği özel bir sağlık birimidir. Unutkanlık Polikliniği’nde hastanın şikâyetleri detaylı şekilde dinlenir, bilişsel fonksiyonları değerlendirilir ve altta yatan nedenler araştırılır.
Unutkanlık Polikliniği Nedir?
Unutkanlık Polikliniği, bellek kaybı, dikkat azalması, öğrenme güçlüğü ve günlük yaşamı etkileyen bilişsel değişikliklerin değerlendirildiği özel bir sağlık birimidir. Bu poliklinikte unutkanlığın yaşa bağlı olağan bir durumdan mı, tedavi edilebilir bir nedenden mi yoksa Alzheimer hastalığı ve demans gibi nörolojik hastalıklardan mı kaynaklandığı araştırılır.
Unutkanlık her zaman ciddi bir hastalığın belirtisi olmayabilir; stres, uyku düzensizliği, vitamin eksiklikleri, tiroit sorunları, depresyon ve bazı metabolik durumlar da hafızayı etkileyebilir. Ancak unutkanlık sıklaşıyor, tekrarlıyor ve kişinin iş, sosyal yaşam ya da günlük sorumluluklarını aksatıyorsa uzman değerlendirmesi önemlidir.
Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun
Unutkanlık Polikliniği Hangi Hastalıklara Bakar?
Unutkanlık Polikliniği, yalnızca yaşa bağlı hafıza sorunlarını değil; bellek, dikkat, algılama, konuşma, davranış ve zihinsel işlevleri etkileyen birçok nörolojik ve bilişsel durumu değerlendirir.
Bu poliklinikte Alzheimer hastalığı gibi bunama nedenlerinin yanı sıra felç, kafa travması, epilepsi, Parkinson hastalığı ve bazı kronik nörolojik hastalıklarla ilişkili zihinsel problemler de ele alınabilir. Unutkanlık Polikliniği’nde değerlendirilebilen hastalık ve durumlar şunlardır:
- Alkole bağlı zihinsel bozukluklar
- Yaşlanmaya bağlı unutkanlık şikâyetleri
- Günlük yaşamı etkileyen her türlü unutkanlık problemi
- Bunamalar
- Alzheimer hastalığı
- Alzheimer dışındaki diğer bunama nedenleri
- Parkinson hastalığı başta olmak üzere hareket bozuklukları
- Yaşlılarda görülen yürüme bozuklukları
- Yaşlılarda idrar kaçırma problemleriyle birlikte görülen bilişsel şikâyetler
- Felç sonrası ortaya çıkan zihinsel algılama bozuklukları
- Felç sonrası konuşma bozuklukları
- Afazi olarak adlandırılan konuşma ve dil bozuklukları
- Beyin iltihapları ve menenjit sonrası gelişen unutkanlık
- Beyin iltihapları sonrası konuşma ve algılama problemleri
- Çocuklarda dikkat eksikliği ile ilişkili okul başarısızlıkları
- Çocuklarda zihinsel yetersizlikle ilişkili öğrenme ve başarı sorunları
- Sara yani epilepsi hastalarında görülen unutkanlık
- Epilepsiye bağlı davranış bozuklukları
- Epilepsi hastalarında okul başarısızlığı
- Kafa travması sonrası görülen unutkanlık
- Kafa travması sonrası zihinsel bozukluklar
- Kafa travmasına bağlı davranış değişiklikleri
- Ameliyatlardan sonra ortaya çıkan zihinsel bozukluklar
- Özellikle kalp ameliyatları sonrası gelişen unutkanlık, algılama ve konuşma sorunları
- Parkinson hastalığının seyri sırasında görülen zihinsel problemler
- Multipl Skleroz yani MS gibi kronik nörolojik hastalıklara bağlı unutkanlık
- Kronik nörolojik hastalıkların seyri sırasında görülen davranış problemleri
- Algılama bozuklukları
- Agnoziler
Unutkanlık Polikliniği’nde Uygulanan Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Unutkanlık Polikliniği’nde tanı süreci, hastanın unutkanlık, zihinsel işlevlerde bozulma veya davranış değişikliği gibi şikâyetlerle başvurması sonrası hekim tarafından yapılan detaylı muayene ve görüşme ile başlar.
Bu ilk değerlendirmede hastanın şikâyetlerinin ne zamandır devam ettiği, günlük yaşamı ne ölçüde etkilediği, eşlik eden nörolojik ya da psikiyatrik belirtilerin olup olmadığı ve yakınlarının gözlemleri birlikte ele alınır.
Unutkanlık Polikliniği’nde tanıya yardımcı olabilecek başlıca değerlendirme yöntemleri şunlardır:
- Detaylı hekim muayenesi ve hasta görüşmesi
- Hasta yakınlarından alınan gözlem ve öykü bilgisi
- Nörolojik muayene
- Kan tahlilleri
- MR gibi beyin görüntüleme yöntemleri
- EEG değerlendirmesi
- Nöropsikometrik Değerlendirme
- Gerekli durumlarda konuşma, algılama ve davranış değerlendirmeleri
Nöropsikometrik Değerlendirme Nedir?
Nöropsikometrik Değerlendirme, kişinin bellek, dikkat, dil, algılama, planlama ve yürütücü işlevler gibi zihinsel becerilerini ölçen ayrıntılı bir test sürecidir. Bu değerlendirme, unutkanlık şikâyetinin gerçek bir bilişsel bozulmadan mı yoksa stres, ruhsal gerginlik, dikkat dağınıklığı gibi farklı nedenlerden mi kaynaklandığını ayırt etmeye yardımcı olur.
Bu testler genellikle Nöropsikoloji Laboratuvarı’nda, hastanın şikâyetine uygun şekilde planlanan birkaç saatlik bir değerlendirme süreciyle uygulanır. Değerlendirme sonucunda yalnızca zihinsel işlevlerde bozulma olup olmadığı değil, varsa bu bozulmanın hangi alanlarda yoğunlaştığı da belirlenir. Bu durum hastalığın tanısı, seyri ve tedavi planı açısından yol göstericidir.
Nöropsikometrik Değerlendirme kapsamında incelenebilen zihinsel işlevler şunlardır:
- Uyanıklık ve dikkat
- Karmaşık dikkat becerileri
- Yürütücü işlevler
- Planlama becerisi
- Soyutlama ve akıl yürütme
- Bellek ve öğrenme
- Dil becerileri
- Aritmetik beceriler
- Görsel-mekânsal algı
- Yapılandırma becerileri
- Praksi yani öğrenilmiş hareket becerileri
- Tepki kontrolü ve davranışsal düzenleme
Nöropsikoloji Laboratuvarı Nedir?
Nöropsikoloji Laboratuvarı, beyin ve davranış ilişkisini değerlendiren özel testlerin uygulandığı birimdir. Burada yapılan testler, karmaşık bilişsel işlevlerin hangi alanlarda etkilendiğini ortaya koyarak hekim değerlendirmesine katkı sağlar.
Nöropsikolojik testlerin tanı sürecine katkıları şunlardır:
- Unutkanlığın gerçek bir bellek bozukluğuna bağlı olup olmadığını gösterir.
- Dikkat, algılama, konuşma ve yürütücü işlevleri ayrıntılı değerlendirir.
- Bilişsel bozulmanın hangi alanlarda yoğunlaştığını belirler.
- Hastalığın olası tanısı hakkında hekime yol gösterir.
- Hastalığın seyri ve takibi için karşılaştırmalı veri sağlar.
- Bilişsel Rehabilitasyon planının kişiye özel hazırlanmasına yardımcı olur.
Unutkanlık Polikliniği’nde Uygulanan Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Unutkanlık Polikliniği’nde tedavi süreci, hastanın bilişsel bozukluğunun nedeni, tipi ve şiddeti belirlendikten sonra kişiye özel olarak planlanır.
Unutkanlık ve bilişsel bozuklukların tedavisinde tek bir yöntem her hasta için yeterli olmayabilir. Bu nedenle tedavi planı; hastanın yaşı, mevcut nörolojik hastalığı, unutkanlığın günlük yaşama etkisi, davranış değişiklikleri ve nöropsikometrik test sonuçları dikkate alınarak multidisipliner bir yaklaşımla oluşturulur. Unutkanlık Polikliniği’nde uygulanabilen başlıca tedavi yöntemleri şunlardır:
İlaç Tedavisi
İlaç tedavisi, unutkanlık ve bilişsel bozukluklarda en klasik tedavi yaklaşımlarından biridir. Ancak ilaçlar her unutkanlık türünde veya her bilişsel bozuklukta tek başına yeterli olmayabilir. Bu nedenle ilaç tedavisi, hastanın tanısına ve klinik durumuna göre hekim tarafından planlanır.
Bilişsel Rehabilitasyon
Bilişsel rehabilitasyon, unutkanlık, dikkat bozukluğu, algılama güçlüğü, dil ve yürütücü işlev sorunları gibi bilişsel alanlarda yaşanan kayıpları azaltmayı veya telafi etmeyi hedefleyen kişiye özel bir tedavi yaklaşımıdır.
Bilişsel Rehabilitasyon Ünitesi’nde uygulanan program, hastanın nöropsikometrik değerlendirme sonuçlarına göre hazırlanır. Bu değerlendirme sayesinde hastanın hangi zihinsel becerilerinin korunduğu, hangi alanlarda zorlandığı ve hangi becerilerin desteklenmesi gerektiği belirlenir.
Bilişsel Rehabilitasyon özellikle aşağıdaki durumlarda tedavi planına dahil edilebilir:
- Kafa travması sonrası gelişen unutkanlık
- Kalp durması veya oksijensiz kalma sonrası ortaya çıkan bilişsel bozukluklar
- Felç sonrası gelişen dikkat, dil ve algılama sorunları
- Afazi gibi konuşma bozuklukları
- Hafif bilişsel bozukluk
- Alzheimer hastalığı gibi ilerleyici nörodejeneratif hastalıklar
- Multipl Skleroz ve benzeri kronik nörolojik hastalıklara bağlı zihinsel etkilenmeler
Nöromodülasyon Laboratuvarı
Nöromodülasyon Laboratuvarı, beyin aktivitesini dışarıdan uygulanan uyarım teknikleriyle düzenlemeyi hedefleyen ileri teknoloji uygulamaların değerlendirildiği birimdir. Unutkanlık Polikliniği’nde tanı süreci tamamlandıktan sonra uygun görülen hastalar, destekleyici tedavi yaklaşımı kapsamında Nöromodülasyon Laboratuvarı’na yönlendirilebilir.
Noninvaziv Nöromodülasyon, beyne veya bedene cerrahi bir müdahale yapılmadan, dışarıdan uygulanan beyin uyarımı tekniklerini ifade eder. Bu yaklaşımda amaç, iyi çalışmayan veya hasar sonrası etkilenmiş beyin bölgelerinin yeniden aktive edilmesine destek olmaktır.
Nöromodülasyon Laboratuvarı’nda değerlendirilebilen başlıca uygulamalar şunlardır:
- Transkranyal Manyetik Stimülasyon yani TMS
- Transkranyal Doğru Akım Uyarımı yani TDCS
- Navigasyonlu TMS değerlendirmeleri
- Uygun hastalarda bilişsel işlevleri destekleyici beyin uyarımı yaklaşımları
Transkranyal Manyetik Stimülasyon
Transkranyal Manyetik Stimülasyon, kısaca TMS, kafatası üzerinden uygulanan güçlü manyetik alan darbeleriyle beyindeki hedef bölgelerin uyarılmasını amaçlayan noninvaziv bir yöntemdir.
TMS cihazı, manyetik alan prensibiyle çalışır ve uygulama dışarıdan yapılır. Uygun hasta grubunda hekim değerlendirmesi sonrası tedavi planına dahil edilebilir. Özellikle bilişsel bozukluklar, bazı nörolojik hastalıklar ve nöropsikiyatrik tablolarla ilişkili süreçlerde destekleyici bir yaklaşım olarak değerlendirilebilir.
Transkranyal Doğru Akım Uyarımı
Transkranyal Doğru Akım Uyarımı, kısaca TDCS, kafatası üzerinden çok düşük düzeyde doğru akım uygulanarak hedef beyin bölgelerinin çalışma düzeyini desteklemeyi amaçlayan noninvaziv bir beyin uyarımı yöntemidir. Bu yöntemde cerrahi işlem yapılmaz; uygulama dışarıdan ve hekim kontrolünde planlanır.
Hasta ve Aile Eğitimi
Unutkanlık ve bilişsel bozuklukların yönetiminde hasta kadar aile bireylerinin bilgilendirilmesi de önemlidir. Özellikle ilerleyici hastalıklarda günlük yaşam düzeni, güvenlik önlemleri, iletişim dili ve bakım süreci aile desteğiyle daha sağlıklı yönetilebilir.
