Çocuk cerrahisi, yenidoğan döneminden ergenlik çağına kadar olan çocuklarda doğumsal ya da sonradan gelişen cerrahi hastalıkların tanı, takip ve tedavisiyle ilgilenen tıbbi birimdir. Bu bölüm; kasık fıtığı, inmemiş testis, apandisit, sünnet, doğumsal anomaliler, bağırsak tıkanıklıkları, idrar yolu ve genital bölgeye ait bazı cerrahi sorunlar gibi pek çok hastalıkla ilgilenir.
Çocuk Cerrahisi Nedir?
Çocuk cerrahisi; yenidoğan, bebek, çocuk ve ergen yaş grubundaki hastaların cerrahi hastalıklarının tanı, takip ve tedavisiyle ilgilenen bir bölümdür. Bu alan, çocukların yalnızca küçük bir yetişkin gibi değerlendirilmediği, büyüme ve gelişme süreçlerinin dikkate alındığı özel bir cerrahi yaklaşımı kapsar.
Çocuklarda cerrahi süreçler, yetişkin hastalara göre daha farklı dinamiklere sahiptir. Çünkü çocukların organları gelişimini sürdürür, bağışıklık sistemi yaşa göre değişkenlik gösterebilir ve hastalık belirtileri her zaman yetişkinlerdeki gibi net ortaya çıkmayabilir. Bu nedenle çocuk cerrahisi kapsamında yapılan değerlendirmelerde çocuğun yaşı, kilosu, gelişim basamakları, mevcut şikâyetleri ve genel sağlık durumu birlikte ele alınır.
Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun
Çocuk Cerrahisi Hangi Hastalıklara Bakar?
Çocuk cerrahisi; karın bölgesi, sindirim sistemi, kasık bölgesi, idrar yolları, genital bölge, göğüs kafesi, deri-yumuşak doku ve doğumsal anomalilerle ilgili cerrahi hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenir. Bu kapsamda en sık değerlendirilen hastalık ve durumlar şunlardır:
- Kasık fıtığı: Karın içi dokuların kasık kanalından dışarı doğru ilerlemesiyle oluşur ve çocuklarda cerrahi değerlendirme gerektirebilir.
- Hidrosel: Testis çevresinde sıvı birikmesiyle oluşan şişliktir; yaşa ve klinik duruma göre takip ya da cerrahi tedavi gerekebilir.
- Kordon kisti: Kasık kanalı veya testise uzanan yapı üzerinde sıvı birikimiyle oluşan kistik şişliktir ve çocuk cerrahisi tarafından değerlendirilir.
- İnmemiş testis: Erkek çocuklarda testisin torbaya inmemesi durumudur ve testis gelişimi ile ilerleyen dönem üreme sağlığı açısından değerlendirilir.
- Akut skrotum ve testis torsiyonu: Testis ve torbalarda ani ağrı, şişlik veya kızarıklıkla ortaya çıkabilen acil durumlardır; testis torsiyonu hızlı müdahale gerektirebilir.
- Göbek fıtığı: Göbek bölgesindeki açıklıktan karın içi dokuların dışarı doğru belirginleşmesiyle ortaya çıkar; çocuğun yaşına, fıtığın boyutuna ve şikâyetlere göre takip veya tedavi planlanır.
- Göbek granülomu: Yenidoğan döneminde göbek bağı düştükten sonra göbekte oluşabilen pembe-kırmızı renkli doku büyümesidir ve uygun tedaviyle takip edilir.
- Apandisit: Apandisin iltihaplanması sonucu ortaya çıkar ve çocuklarda acil karın ağrısının önemli nedenleri arasında yer alır.
- Çocuklarda apandisit ve laparoskopik tedavi: Apandisit tanısı alan uygun çocuklarda kapalı cerrahi yöntemlerle tedavi planlanabilir.
- Bağırsak tıkanıklıkları: Bağırsak içeriğinin ilerleyememesiyle oluşur; kusma, karın şişliği ve beslenememe gibi belirtilerle görülebilir.
- Bağırsak düğümlenmesi: Bağırsağın bir bölümünün başka bir bağırsak segmentinin içine girmesiyle oluşur ve karın ağrısı, kusma, kanlı dışkı gibi belirtilerle acil değerlendirme gerektirebilir.
- İnfantil pilor stenozu: Bebeklerde mide çıkışının daralması sonucu fışkırır tarzda kusma ile ortaya çıkan ve cerrahi tedavi gerektirebilen bir hastalıktır.
- Hirschsprung hastalığı: Bağırsak hareketlerini sağlayan sinir hücrelerinin eksikliği nedeniyle dışkılama güçlüğü ve bağırsak tıkanıklığına yol açabilen doğumsal bir hastalıktır.
- Doğumsal sindirim sistemi anomalileri: Yemek borusu, mide, bağırsak veya makat bölgesini etkileyen doğumsal yapısal sorunları kapsar.
- Yenidoğanın doğumsal hastalıkları: Yenidoğan döneminde ortaya çıkan bağırsak tıkanıklıkları, karın duvarı açıklıkları ve doğumsal organ anomalileri gibi özel cerrahi durumları kapsar.
- Makat bölgesi hastalıkları: Anal fissür, apse, fistül ve doğumsal makat açıklığı sorunları gibi durumlar çocuk cerrahisi tarafından değerlendirilir.
- Anüsten kan gelmesi durumları: Çocuklarda anüsten kan gelmesi; anal fissür, rektal polip veya bağırsak düğümlenmesi gibi nedenlerle ortaya çıkabilir ve çocuk cerrahisi değerlendirmesi gerektirebilir.
- Anal fissür: Anüs bölgesinde çatlak oluşmasıdır; dışkılama sırasında ağrı ve kanama gibi şikâyetlere yol açabilir.
- Rektal polip: Kalın bağırsağın son kısmında oluşabilen iyi huylu doku büyümeleridir ve çocuklarda makattan kan gelmesine neden olabilir.
- Çocuklarda kabızlık ve enkoprezis: Uzun süren kabızlık ve dışkı kaçırma şikâyetleri, altta yatan cerrahi veya fonksiyonel nedenler açısından değerlendirilebilir.
- Sünnet: Yenidoğan ve çocukluk döneminde yapılabilen cerrahi bir işlemdir; işlem öncesi çocuğun genel durumu ve genital bölge yapısı değerlendirilir.
- Sünnetle ilgili sorunlar: Sünnet sonrası gelişebilen yapışıklık, darlık, iyileşme problemleri veya şekil bozuklukları çocuk cerrahisi tarafından takip edilir.
- Labial yapışıklık: Kız çocuklarında genital bölgede iç dudakların birbirine yapışması durumudur ve şikâyetin derecesine göre takip veya tedavi planlanır.
- Çocuk ürolojisi ile ilgili hastalıklar: Hipospadias ve vezikoüreteral reflü gibi idrar yolları ve genital bölgeye ait cerrahi hastalıklar çocuk cerrahisi kapsamında değerlendirilebilir.
- Hipospadias: Erkek çocuklarda idrar deliğinin normal yerinden farklı bir noktada bulunmasıdır ve cerrahi tedavi gerektirebilir.
- Vezikoüreteral reflü: İdrarın mesaneden böbreklere doğru geri kaçmasıdır; tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve böbrek sağlığı açısından değerlendirilir.
- Over ve yumurtalık kistleri: Kız çocuklarında görülebilen yumurtalık kistleri; boyut, belirti ve komplikasyon riski açısından takip edilir.
- Deri ve yumuşak doku kitleleri: Ben, kist, lipom, apse veya farklı yumuşak doku kitleleri takip ya da cerrahi çıkarma açısından değerlendirilir.
- Yanıklar ve travmaya bağlı yaralanmalar: Çocuklarda yanık, kesi, delici yaralanma veya travmaya bağlı bazı cerrahi durumların tedavisini kapsar.
- Hava ve sindirim yolunda yabancı cisimler: Çocukların solunum veya sindirim yoluna kaçan yabancı cisimlerin çıkarılması acil değerlendirme gerektirebilir.
- Göğüs duvarı şekil bozuklukları: Kunduracı göğsü veya güvercin göğsü gibi göğüs kafesi şekil bozuklukları, çocuğun gelişimi ve solunum fonksiyonları dikkate alınarak değerlendirilir.
- Eğri boyun hastalığı: Tortikollis olarak da bilinen bu durum, boynun bir tarafa eğik durmasıyla ortaya çıkar ve altta yatan nedene göre değerlendirilir.
- Mide fıtığı: Midenin normal yerleşiminden farklı şekilde konumlanmasıyla ortaya çıkan bu durum, çocuğun şikâyetlerine göre cerrahi açıdan değerlendirilebilir.
- Safra kesesi hastalıkları: Safra kesesinde taş veya farklı hastalıklar geliştiğinde, çocuğun durumuna göre laparoskopik cerrahi tedavi planlanabilir.
- Üreteropelvik darlık: Böbrek ile idrar kanalı arasındaki geçiş bölgesinde darlık olmasıdır ve idrar akışını etkilediğinde cerrahi tedavi gerekebilir.
- İdrar yolu tıkanıklıkları: Çocuklarda idrar akışını engelleyen doğumsal veya sonradan gelişen darlıklar çocuk ürolojisi kapsamında değerlendirilir.
- Varikosel: Testis toplardamarlarında genişleme olmasıdır ve özellikle ergenlik döneminde testis gelişimi açısından takip veya cerrahi tedavi gerektirebilir.
- Baş ve boyun kistleri: Doğuştan gelen veya sonradan fark edilen boyun kistleri, sinüsleri ve bazı kitleler çocuk cerrahisi tarafından değerlendirilebilir.
- Lenf bezi ve boyun lezyonları: Boyun bölgesinde oluşan kitleler, iltihaplı lenf bezleri veya lezyonlar tanı ve tedavi süreci açısından çocuk cerrahisi takibine alınabilir.
- Özofagus atrezisi: Yemek borusunun doğuştan kapalı olmasıdır ve yenidoğan döneminde cerrahi tedavi gerektiren önemli hastalıklardan biridir.
- İntestinal atreziler: Bağırsakların doğuştan tıkalı olması durumudur ve yenidoğan döneminde cerrahi müdahale gerektirebilir.
- Anal atrezi: Makat açıklığının doğuştan kapalı olmasıdır ve yenidoğan cerrahisi kapsamında değerlendirilir.
- Diyafragma hernisi: Diyaframda doğumsal açıklık olması nedeniyle karın içi organların göğüs boşluğuna geçmesiyle oluşur ve cerrahi tedavi gerektirebilir.
Çocuk Cerrahisi Bölümünde Uygulanan Tanı Yöntemleri Nelerdir?
Çocuk Cerrahisi Bölümünde tanı süreci, çocuğun yaşı, şikâyetleri, fizik muayene bulguları ve hastalığın olası nedenleri birlikte değerlendirilerek planlanır. Çocuklarda bazı cerrahi hastalıklar belirgin bulgularla ortaya çıkarken, bazı durumlarda tanının netleşmesi için laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemlerinden yararlanılır. Bu yöntemler:
- Kan testleri: Enfeksiyon, iltihap, sıvı-elektrolit dengesi ve genel sağlık durumu hakkında bilgi verir; özellikle apandisit ve acil karın ağrılarında destekleyici olabilir.
- İdrar testi: İdrar yolu enfeksiyonu, kanama, reflü veya idrar yollarıyla ilgili sorunların değerlendirilmesinde kullanılır.
- Dışkı testi: Kabızlık, dışkıda kan, bağırsak enfeksiyonları veya sindirim sistemiyle ilgili bazı sorunların araştırılmasına yardımcı olur.
- Ultrasonografi: Karın, kasık, testis, yumurtalık, safra kesesi, böbrek ve yumuşak doku hastalıklarının değerlendirilmesinde sık kullanılan, radyasyon içermeyen bir görüntüleme yöntemidir.
- Direkt grafi: Bağırsak tıkanıklığı, yabancı cisim, bazı kemik-yumuşak doku sorunları ve karın ya da göğüs bölgesindeki cerrahi durumların değerlendirilmesinde kullanılabilir.
- Bilgisayarlı tomografi: Daha detaylı görüntüleme gereken karın içi hastalıklar, travmalar, tümörler veya acil cerrahi durumlarda tercih edilebilir.
- Manyetik rezonans görüntüleme: Yumuşak doku, karın içi kitleler, pelvik bölge ve bazı doğumsal anomalilerin ayrıntılı değerlendirilmesinde kullanılabilir.
- Kontrastlı görüntüleme yöntemleri: Yemek borusu, mide, bağırsak veya idrar yollarındaki darlık, tıkanıklık ve kaçak gibi durumların değerlendirilmesine yardımcı olur.
- Endoskopik değerlendirme: Sindirim sisteminin iç yapısını görüntülemek ve bazı durumlarda tanı ile tedaviyi aynı işlemde yapmak için kullanılabilir.
- Sistoskopi: İdrar kesesi ve idrar yollarının kamera yardımıyla incelenmesini sağlar; idrar yolu darlıkları ve bazı ürolojik sorunların değerlendirilmesinde uygulanabilir.
- Biyopsi: Şüpheli kitle, lezyon veya doku değişikliklerinde tanının netleşmesi için küçük bir doku örneği alınarak patolojik inceleme yapılır.
- Patolojik inceleme: Alınan doku örneklerinin laboratuvar ortamında değerlendirilmesiyle hastalığın iyi huylu, iltihabi veya farklı bir yapıda olup olmadığı belirlenir.
- Ürodinamik değerlendirme: İdrar kesesi ve idrar yapma fonksiyonlarının incelenmesi gereken çocuklarda kullanılabilen özel bir tanı yöntemidir.
- Nükleer tıp tetkikleri: Böbrek fonksiyonları, idrar yolu tıkanıklıkları veya bazı organların çalışma durumunu değerlendirmek için gerek görülen hastalarda uygulanabilir.
Çocuk Cerrahisi Bölümünde Uygulanan Tedaviler Nelerdir?
Çocuk Cerrahisi Bölümünde uygulanan tedaviler, hastalığın cerrahi müdahale gerektirip gerektirmediğine göre farklı yöntemlerle planlanır. Bazı hastalıklarda düzenli takip yeterli olabilirken, bazı durumlarda açık cerrahi, kapalı cerrahi veya endoskopik işlemler uygulanabilir.
Minimal invaziv cerrahi
Laparoskopik, torakoskopik, endoskopik ve sistoskopik girişimler gibi küçük kesilerle veya kamera yardımıyla yapılan cerrahi işlemleri kapsar. Uygun hastalarda daha konforlu bir iyileşme süreci hedeflenir.
Fıtık cerrahisi
Kasık fıtığı, göbek fıtığı, hidrosel, kordon kisti ve bazı doğumsal fıtık türlerinin cerrahi tedavisini kapsar. Tedavi planı çocuğun yaşına, fıtığın türüne ve şikâyetlerin durumuna göre belirlenir.
Karın içi cerrahiler
Apandisit, bağırsak tıkanıklıkları, safra kesesi hastalıkları, pilor stenozu ve bazı karın içi kitlelerin cerrahi tedavilerini kapsar. Gerekli durumlarda açık veya laparoskopik yöntemler uygulanabilir.
Sindirim sistemi cerrahisi
Yemek borusu, mide, bağırsak ve makat bölgesine ait doğumsal ya da sonradan gelişen hastalıkların tedavisini kapsar. Özofagus atrezisi, intestinal atrezi, Hirschsprung hastalığı, anal atrezi ve reflü cerrahisi bu başlık altında değerlendirilebilir.
Çocuk ürolojisi cerrahileri
Hipospadias, vezikoüreteral reflü, üreteropelvik darlık, idrar yolu tıkanıklıkları ve varikosel gibi idrar yolları ve genital bölgeyle ilgili cerrahi hastalıkların tedavisini kapsar. Tedavi çocuğun yaşına, hastalığın derecesine ve böbrek-testis gelişimine göre planlanır.
Testis ve skrotum cerrahileri
İnmemiş testis, testis torsiyonu, akut skrotum, hidrosel ve testis-torba bölgesine ait acil durumların tedavisini kapsar. Özellikle ani gelişen ağrı ve şişlik durumlarında hızlı değerlendirme önemlidir.
Yenidoğan cerrahisi
Yenidoğan döneminde ortaya çıkan doğumsal anomaliler, bağırsak tıkanıklıkları, yemek borusu ve makat açıklığı sorunları, diyafragma hernisi gibi cerrahi hastalıkların tedavisini kapsar. Tedavi süreci bebeğin genel durumu ve organ gelişimi dikkate alınarak planlanır.
Baş ve boyun cerrahisi
Doğuştan gelen veya sonradan gelişen boyun kistleri, sinüsler, lenf bezi büyümeleri ve boyun bölgesindeki bazı lezyonların cerrahi tedavisini kapsar. Tanı ve tedavi planı kitlenin yerine, boyutuna ve nedenine göre yapılır.
Deri ve yumuşak doku cerrahisi
Kist, apse, ben, lipom, yumuşak doku kitleleri ve bazı yüzeysel lezyonların tedavisini kapsar. Gerekli durumlarda cerrahi çıkarma, drenaj veya patolojik inceleme planlanabilir.
Tümör cerrahisi
Karın içi, göğüs boşluğu veya yumuşak dokuda yerleşen bazı iyi huylu ya da kötü huylu kitlelerin cerrahi tanı ve tedavi süreçlerini kapsar. Tedavi planı kitlenin yeri, boyutu ve patolojik özelliklerine göre belirlenir.
Travma ve yanık tedavileri
Kesiler, delici yaralanmalar, yanıklar ve travmaya bağlı cerrahi müdahale gerektiren durumların tedavisini kapsar. Çocuğun yaralanma derecesine göre pansuman, onarım veya cerrahi işlem planlanabilir.
Makat ve dışkılama sorunlarına yönelik tedaviler
Anal fissür, rektal polip, kabızlık, enkoprezis ve makattan kan gelmesine neden olan bazı hastalıkların tedavisini kapsar. Tedavi, altta yatan nedene göre takip, ilaç tedavisi, endoskopik işlem veya cerrahi müdahale şeklinde planlanabilir.
Sünnet ve genital bölge girişimleri
Yenidoğan ve çocukluk döneminde sünnet işlemi ile sünnet sonrası gelişebilen yapışıklık, darlık veya iyileşme sorunlarının tedavisini kapsar. Kız çocuklarında görülebilen labial yapışıklık gibi genital bölge sorunları da bu kapsamda değerlendirilebilir.
