Çocuk (Pediatrik) Onkoloji, doğumdan 18 yaşına kadar olan bebek, çocuk ve ergenlik dönemindeki bireylerde görülen tüm iyi ve kötü huylu tümörlerin teşhisi ve tedavisiyle ilgilenen uzmanlık dalıdır. Bu birim, yetişkin kanserlerinden biyolojik ve genetik olarak tamamen ayrışan çocukluk çağı kanserlerini, çocuğun büyüme ve gelişme sürecini aksatmadan yönetmeyi amaçlar.
Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun
Çocuk (Pediatrik) Onkoloji Nedir?
Çocuk (Pediatrik) Onkoloji, çocukluk dönemindeki kanserli hücrelerin yapısını, yayılımını ve tedavi protokollerini inceleyen tıp branşıdır. Bu alanın uzmanları olan pediatrik onkologlar, önce çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanlığı almış, ardından kanser üzerine üst ihtisas yapmış hekimlerdir.
Bu branş sadece tümörün yok edilmesine odaklanmaz; aynı zamanda çocuğun psikolojik durumu, beslenmesi ve ilerideki üreme sağlığı gibi uzun vadeli yaşam kalitesini korumaya yönelik bir yol haritası çizer. Çocukluk çağı kanserlerinin büyük çoğunluğu genetik mutasyonlarla ilişkili olduğundan, çevresel faktörlerden ziyade biyolojik temelli bir yaklaşımla ele alınır.
Çocuk (Pediatrik) Onkolojisi Hangi Bölümlerle Çalışır?
Çocukluk çağı kanserlerinde doğru tanı koymak, tedaviyi planlamak, yan etkileri yönetmek ve çocuğun genel iyilik halini korumak için pediatrik onkoloji; birçok tıbbi ve destek birimle birlikte çalışır. Bu bölümler şunlardır:
Çocuk Hematolojisi
Pediatrik onkoloji en sık çocuk hematolojisi ile çalışır. Bunun en önemli nedeni, çocukluk çağında görülen lösemi ve lenfoma gibi hastalıkların hem kan hastalıkları hem de kanserler grubunda yer almasıdır.
Çocuk Cerrahisi
Pediatrik onkoloji, çocuk cerrahisi başta olmak üzere farklı cerrahi branşlarla da yakın temas halindedir. Çünkü bazı çocukluk çağı kanserlerinde kitlenin biyopsi ile örneklenmesi, tümörün tamamen ya da kısmen çıkarılması, tanının netleştirilmesi veya tedaviye yanıtın değerlendirilmesi için cerrahi girişim gerekebilir.
Ortopedi, Beyin Cerrahisi, Göz ve Kulak-Burun-Boğaz
Çocuk (pediatrik) onkolojisi; tümörün yerleşimine göre ortopedi, beyin ve sinir cerrahisi, göz hastalıkları ve kulak-burun-boğaz (KBB) branşlarıyla da birlikte çalışır. Kemik tümörlerinde ortopedi, beyin tümörlerinde beyin cerrahisi; baş-boyun ve göz bölgesini etkileyen hastalıklarda ise ilgili branşlarla koordineli tedavi planlanır.
Radyoloji
Radyoloji, çocuk (pediatrik) onkolojisinin en sık birlikte çalıştığı bölümlerden biridir. Tümörün yeri, boyutu, çevre dokularla ilişkisi ve tedaviye verdiği yanıt; ultrason, röntgen, MR, BT ve benzeri görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.
Patoloji
Çocukluk çağı kanserlerinde kesin tanı çoğu zaman patoloji bölümü sayesinde netleşir. Biyopsi ya da cerrahi sırasında alınan doku örnekleri patoloji tarafından incelenir; böylece hastalığın türü, alt tipi ve bazen biyolojik davranışı hakkında kritik bilgiler elde edilir.
Radyasyon Onkolojisi
Her çocuk kanserinde radyoterapi kullanılmasa da gerekli görülen hastalarda pediatrik onkoloji radyasyon onkolojisi da çalışır. Radyoterapi; bazı tümörlerin küçültülmesi, hastalığın kontrol altına alınması veya tedavinin tamamlayıcı parçası olarak planlanabilir.
Kemik İliği-Kök Hücre Nakli
Bazı çocukluk çağı kanserlerinde tedavi süreci kemik iliği ya da kök hücre naklini de içerebilir. Özellikle bazı lösemi türlerinde, dirençli hastalıklarda veya hastalığın tekrarladığı durumlarda transplant ekipleri devreye girebilir.
Pediatrik Yoğun Bakım ve Enfeksiyon Hastalıkları
Çocuk onkoloji hastalarında tedavi sürecinde bağışıklık sistemi zayıflayabilir, ciddi enfeksiyonlar gelişebilir veya yakın izlem gerektiren özel durumlar ortaya çıkabilir. Bu gibi zamanlarda pediatrik yoğun bakım ve enfeksiyonla ilgili uzman ekiplerin desteği önem kazanır.
Psikoloji ve Psikiyatri
Çocukluk çağı kanserleri yalnızca fiziksel değil, duygusal ve sosyal açıdan da etkileyici bir süreçtir. Bu nedenle pediatrik onkoloji; psikologlar, psikiyatri uzmanları, sosyal hizmet ekipleri ve aile destek birimleriyle birlikte çalışır.
Beslenme ve Diyet
Çocuk onkoloji hastalarında iştahsızlık, kilo kaybı, bulantı, ağız yaraları ya da tedaviye bağlı beslenme güçlükleri görülebilir. Bu nedenle pediatrik onkoloji, beslenme ve diyet ekipleriyle de iş birliği yapar.
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
Bazı çocuklarda hastalığın kendisi ya da uygulanan tedaviler; hareket kabiliyetinde azalma, kas gücünde düşüş, denge sorunları veya günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma yaratabilir. Bu durumlarda pediatrik onkoloji, fizik tedavi ve rehabilitasyon ekipleriyle birlikte çalışır.
Palyatif Bakım
Palyatif bakım, yalnızca ileri evre hastalıklar için değil; ağrı, bulantı, halsizlik, uyku sorunları ve yaşam kalitesini etkileyen diğer belirtilerin yönetimi için de önemli bir destek alanıdır. Pediatrik onkoloji, gerektiğinde palyatif bakım ekipleriyle birlikte çalışarak çocuğun konforunu artırmayı ve ailenin bakım sürecini desteklemeyi hedefler.
Çocuk (Pediatrik) Onkolojisi Hangi Hastalıklara Bakar?
Çocuk (pediatrik) onkolojisi, çocukluk çağında görülen kanser hastalıklarının tanı, tedavi ve takip sürecini yürütür. Bu hastalıklar:
Lösemi
Çocuk (pediatrik) onkolojisinin en sık ilgilendiği hastalıklardan biri lösemidir. Çocuklarda en sık görülen kanser türlerinden biri olan lösemi; halsizlik, solukluk, ateş, sık enfeksiyon geçirme, morarma ve kemik ağrısı gibi belirtilerle kendini gösterebilir.
Lenfoma
Lenfoma, lenf sistemini etkileyen kanser türlerinden biridir ve çocuk onkolojisinin takip ettiği önemli hastalık grupları arasında yer alır. Hodgkin lenfoma ve Hodgkin dışı lenfoma olmak üzere farklı türleri bulunur. Tanı ve tedavi süreci, hastalığın yaygınlığına ve alt tipine göre planlanır.
Beyin tümörleri
Çocukluk çağında görülen beyin tümörleri de pediatrik onkolojinin baktığı hastalıklar arasındadır. Beyin tümörlerinin tipi, bulunduğu bölge ve büyüklüğü tedavi planlamasında belirleyici olur.
Omurilik ve merkezi sinir sistemi tümörleri
Beyin dışında omurilik ve merkezi sinir sistemi kaynaklı tümörler de çocuk onkolojisinin değerlendirdiği hastalıklar arasında bulunur. Erken tanı, sinir sistemi fonksiyonlarının korunması açısından önemlidir.
Nöroblastom
Nöroblastom, özellikle küçük yaş gruplarında görülebilen ve sinir sisteminin erken dönem hücrelerinden gelişen bir tümördür. Genellikle böbrek üstü bezi çevresinde veya karın içinde ortaya çıkar. Çocuk onkolojisi, nöroblastomun tanı ve tedavisinde aktif rol alır.
Wilms tümörü
Wilms tümörü, çocuklarda görülen böbrek tümörlerinden biridir. Çocuk (pediatrik) onkolojisi, bu hastalığın tanı, evreleme, tedavi ve takip sürecini yönetir. Erken tanı ile tedavi başarısı önemli ölçüde desteklenebilir.
Kemik tümörleri
Kemik kaynaklı tümörler de çocuk onkolojisinin baktığı hastalıklar arasındadır. Özellikle büyüme çağındaki çocuklarda görülen bazı kemik tümörleri; kemikte ağrı, şişlik, hassasiyet veya hareket kısıtlılığı ile belirti verebilir.
Osteosarkom
Osteosarkom, çocuk ve ergenlerde görülebilen en bilinen kemik tümörlerinden biridir. Çoğunlukla kol ve bacakların uzun kemiklerinde ortaya çıkar. Pediatrik onkoloji bu hastalığın tanı, tedavi planı ve uzun dönem takibinde önemli rol oynar.
Ewing sarkomu
Ewing sarkomu hem kemikte hem de çevre yumuşak dokuda gelişebilen bir çocukluk çağı tümörüdür. Hızlı değerlendirme gerektiren hastalık gruplarından biridir ve çocuk onkolojisi tarafından multidisipliner şekilde takip edilir.
Yumuşak doku sarkomları
Kas, yağ dokusu, bağ dokusu veya destek dokulardan kaynaklanan yumuşak doku sarkomları da çocuk onkolojisinin ilgilendiği hastalıklardandır. Vücudun farklı bölgelerinde kitle şeklinde ortaya çıkabilirler.
Rabdomyosarkom
Rabdomyosarkom, çocuklarda görülebilen yumuşak doku tümörleri arasında öne çıkan hastalıklardan biridir. Yerleşim bölgesine göre şişlik, tıkanıklık, ağrı veya fonksiyon kaybı oluşturabilir.
Retinoblastom
Retinoblastom, göz içinden kaynaklanan ve genellikle küçük çocuklarda görülen bir tümördür. En dikkat çekici belirtilerinden biri fotoğraflarda göz bebeğinde beyaz yansıma fark edilmesidir. Çocuk onkolojisi bu hastalığın tanı ve tedavisinde ilgili branşlarla birlikte çalışır.
Karaciğer tümörleri
Karaciğerde gelişen bazı çocukluk çağı tümörleri de pediatrik onkoloji kapsamında değerlendirilir. Çocuklarda görülen karaciğer tümörleri nadir olsa da erken değerlendirme gerektirir.
Hepatoblastom
Hepatoblastom, çocuklarda görülen başlıca karaciğer tümörlerinden biridir. Pediatrik onkoloji, tanıdan tedaviye kadar tüm süreci yakından takip eder.
Germ hücreli tümörler
Germ hücreli tümörler, üreme hücrelerinden köken alan ve çocuklarda vücudun farklı bölgelerinde gelişebilen hastalıklardır. Yerleşim yerine göre şişlik, ağrı ya da bası belirtileri oluşturabilirler.
Testis ve yumurtalık tümörleri
Çocukluk çağında testis veya yumurtalık kaynaklı bazı tümörler de pediatrik onkolojinin ilgilendiği hastalıklar arasında yer alır. Erken dönemde değerlendirilmesi, tedavi planlaması açısından önemlidir.
Genetik ve kalıtsal kanser yatkınlığı ile ilişkili hastalıklar
Bazı çocukluk çağı kanserleri, genetik geçiş gösteren ya da kalıtsal yatkınlıkla ilişkili sendromlarla birlikte görülebilir. Özellikle aile öyküsü bulunan, tekrarlayan tümör gelişimi görülen ya da belirli sendromlarla ilişkili bulgular taşıyan çocuklarda bu değerlendirme daha da önem kazanır.
Çocuk (Pediatrik) Onkolojisi Bölümünde Uygulanan Testler Nelerdir?
Çocuk (pediatrik) onkolojisinde tanı süreci; hastalığın türünü doğru tanımlamak ve vücutta ne ölçüde yayıldığını belirlemek amacıyla çok yönlü şekilde planlanır. Bu süreçte kan tetkikleri, doku örneklemesi (biyopsi), manyetik rezonans (MR), bilgisayarlı tomografi (BT) ve PET-CT gibi görüntüleme yöntemleri ile genetik ve moleküler incelemeler birlikte değerlendirilir.
Biyopsi, tümörün yapısını net olarak ortaya koyan en önemli adımlardan biri olurken; görüntüleme yöntemleri hastalığın yerini ve yayılımını detaylı şekilde gösterir. Günümüzde klasik patolojik incelemelere ek olarak moleküler düzeyde yapılan analizler de tanı sürecinin önemli bir parçası haline gelmiştir. Bu sayede tümörün genetik özellikleri ayrıntılı biçimde incelenerek hastaya özel tedavi seçenekleri planlanabilir.
Çocuk (Pediatrik) Onkolojisi Bölümünde Uygulanan Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Çocuk (pediatrik) onkolojisi bölümünde uygulanan tedavi yöntemleri; hastalığın türüne, yayılımına ve çocuğun genel durumuna göre planlanır ve çoğu zaman birden fazla yöntemin birlikte kullanıldığı kişiye özel bir yaklaşım gerektirir.
- Kemoterapi: Kanser hücrelerini yok etmek veya çoğalmalarını durdurmak amacıyla ilaç tedavisi uygulanır.
- Cerrahi tedavi: Tümörün tamamen ya da kısmen çıkarılması için ameliyat planlanır.
- Radyoterapi: Yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanserli hücreler hedef alınır.
- Hedefe yönelik tedaviler: Tümör hücrelerinin spesifik biyolojik özelliklerini hedef alan ilaçlar kullanılır.
- İmmünoterapi: Bağışıklık sisteminin kanser hücrelerine karşı daha etkili çalışması desteklenir.
- Kök hücre (kemik iliği) nakli: Yoğun tedavi sonrası kemik iliğinin sağlıklı hücrelerle yeniden yapılandırılması sağlanır.
- Destek tedavileri: Tedaviye bağlı yan etkileri azaltmak ve genel durumu korumak için ek uygulamalar yapılır.
- Beslenme desteği: Çocuğun büyüme ve gelişimini desteklemek için özel beslenme planları oluşturulur.
- Ağrı ve semptom yönetimi: Ağrı, bulantı ve yorgunluk gibi şikayetler kontrol altına alınır.
- Psikolojik destek: Çocuğun ve ailenin duygusal süreci sağlıklı yönetebilmesi için destek sağlanır.
- Rehabilitasyon uygulamaları: Tedavi sürecinde veya sonrasında fiziksel fonksiyonların korunması ve iyileştirilmesi hedeflenir.
