Perinatoloji, gebelik öncesinden başlayarak doğum sonrasındaki ilk 4 haftayı kapsayan süreçte, anne adayı ve fetüsün sağlığını inceleyen, yüksek riskli durumların tanısı ve tedavisiyle ilgilenen, Kadın Hastalıkları ve Doğum ana bilim dalının bir üst ihtisas alanıdır ve Maternal-Fetal Tıp (Anne-Fetüs Tıbbı) olarak da adlandırılmaktadır.
Perinatoloji Nedir?
Perinatoloji tıbbi, cerrahi veya genetik nedenlerle riskli gebelik olarak sınıflandırılan hamilelik sürecinde anne ve fetüs sağlığına odaklanan bir tıbbi birimdir. Latince "peri" (etrafında) ve "natus" (doğum) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmektedir.
Perinatoloji bölümünün temel amacı, hamilelik sürecinde ortaya çıkabilecek olası komplikasyonları önceden tespit etmek, genetik anomalileri taramak ve hem annenin hem de bebeğin yaşam kalitesini en üst düzeyde tutarak doğum sürecini en sağlıklı şekilde yönetmek ve tamamlamaktır. Özellikle kronik hastalığı olan anne adayları veya hamilelik sırasında gelişimsel sorun saptanan fetüs için hayati öneme sahip bir takip sistemi sunar.
Bilgi Almak İçin Aşağıdaki Formu Doldurabilirsiniz.
Perinatoloji Hekimi (Perinatolog) Ne Yapar?
Perinatologlar (Maternal-Fetal Tıp uzmanı), Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlığı eğitiminin üzerine 3 yıl daha yan dal ihtisası yapmış uzman hekimlerdir. Bir jinekologdan farklı olarak gebelikle ilgili daha karmaşık sorunların teşhisi ve takibi için çalışır; bebeğin gelişimini aydan aya takip ederken annenin fizyolojik değişimlerini de yakından izleyerek her iki hastanın (anne ve bebek) güvenliğini sağlar.
Bir perinatoloji hekiminin görevleri şunlardır:
- Detaylı ultrasonografi (Anomali taraması): Gebeliğin 18-23. haftaları arasında bebeğin tüm organ sistemlerini detaylı şekilde incelemektedir.
- Risklerin belirlenmesi: Anne adayının mevcut hastalıklarının (epilepsi, böbrek yetmezliği vb.) gebeliğe etkisi değerlendirilmektedir
- Girişimsel tanı testleri: Bebekten sıvı alma (amniyosentez) veya plasentadan doku örneği alma (CVS) gibi işlemler gerçekleştirilir.
- Fetal ekokardiyografi: Bebeğin kalbinin yapısal ve ritimsel özellikleri ileri düzeyde analiz edilir.
- Tedavi planlaması: Tanısı konan sorun, bebek anne karnındayken tedavi edilebilecek durumdaysa cerrahi veya medikal müdahale yapılabilir.
- Doğum yöntemi ve stratejisi belirleme: Riskli durumlarda doğumun zamanlaması ve yöntemine (normal doğum veya sezaryen) karar verilmektedir.
Neden Perinatoloji Bölümüne Gidilmeli?
Perinatoloji bölümüne gitmek için mutlaka bir sorun yaşanması gerekmez. Anne adayı, belirli risk faktörleri varsa Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümü aracılığıyla Perinatoloji bölümüne yönlendirilir. Anne adayının yaşı, hastalık geçmişi veya önceki gebeliklerinde yaşadığı olumsuzluklar perinatolojik takibi işaret edebilir.
Anne adayının Perinatoloji bölümüne başvurmasını gerektiren temel durumlar şunlardır:
- İleri anne yaşı (35 yaş ve üzeri hamilelik)
- Önceki gebeliklerde yaşanan ölü doğum, düşük veya erken doğum geçmişi
- Anne adayında bulunan kronik hastalıklar (hipertansiyon, tip 1 diyabet, tip 2 diyabet, tiroid bozuklukları)
- Ailede bilinen genetik hastalık veya kromozomal bozukluk varlığı
- Çoğul gebelik (ikiz, üçüz veya daha fazla fetüs)
- Standart ultrason kontrollerinde saptanan şüpheli bulgular veya gelişim geriliği
- Akraba evlilikleri ve buna bağlı artan genetik riskler
- Gebelik sırasında geçirilen enfeksiyonlar veya kullanılan ilaçların etkilerinin araştırılması
Perinatoloji Bölümü Hangi Hastalıklara Bakar?
Perinatoloji bölümü hem anneye ait (maternal) hem de bebeğe ait (fetal) hastalıklara bakan geniş kapsamlı bir tıbbi birimdir. Perinatoloji hamilelik ile tetiklenen veya hamilelik nedeniyle ağırlaşan patolojik durumlara odaklanmaktadır. Anne tarafında sistemik sorunlar bebek tarafında yapısal gelişim bozuklukları ve genetik sendromlar üzerinde yoğunlaşılır.
Perinatoloji bölümünün ilgilendiği hastalıklar aşağıdaki gibidir:
- Preeklampsi ve Eklampsi: Gebelik zehirlenmesi olarak bilinen yüksek tansiyon ve protein kaçağı sorunları ele alınır.
- Gestasyonel diyabet: Gebelik sırasında ortaya çıkan şeker hastalığının kontrolü sağlanır ve insülin yönetilir.
- Plasenta anomalileri: Plasenta previa (eşin önde olması) veya plasenta akreata (eşin rahim duvarına yapışması) gibi anomalileri kapsar.
- Fetal Büyüme Geriliği (IUGR): Bebeğin anne karnında yeterli kilo almaması ve beslenememesi bir risk oluşturur.
- Servikal yetmezlik: Rahim ağzı yetmezliğine bağlı erken doğum riski ve dikiş işlemlerini kapsamaktadır.
- Kan (Rh) uyuşmazlığı: Kan uyuşmazlığına bağlı gelişen fetal anemi ve bebekte su toplanması (hidrops) sorunlarına odaklanır.
- Konjenital anomaliler: Bebeğin organlarında (kalp, böbrek, beyin, omurga) oluşan yapısal bozukluklar değerlendirilir ve yönetilir.
- Kromozomal bozukluklar: Down Sendromu (Trizomi 21), Edwards Sendromu (Trizomi 18) gibi durumlar tespit edilir.
Perinatoloji Bölümünde Hangi Tanı Testleri Yapılır?
Perinatolojik tanı yöntemleri, invaziv (girişimsel) ve non-invaziv (girişimsel olmayan) olmak üzere ikiye ayrılır. Teknolojinin gelişmesiyle bebeğe hiçbir zarar vermeden anne kanından yapılan taramalar yaygınlaşmış olsa da kesin tanı için hala girişimsel yöntemlere ihtiyaç duyulabilmektedir.
Perinatolojide bölümünde aşağıdaki tanı ve tarama testleri yapılabilmektedir:
- Ayrıntılı ultrasonografi: 18-24. haftalar arası tüm organlar 2 boyutlu, 3 boyutlu veya 4 boyutlu olarak incelenir.
- NIPT (Non-invaziv Doğum Öncesi Test): Anne kanındaki serbest bebek DNA'sının analizi ile kromozomal taraması yapılır.
- Amniyosentez: İnce bir iğne ile bebeğin içinde bulunduğu sıvıdan örnek alınması işlemidir.
- Koryon Villus Biyopsisi (CVS): Gebeliğin erken döneminde plasentadan doku örneği alınmasıdır.
- Kordosentez: Bebeğin göbek kordonundan kan örneği alınarak yapılan analizdir.
- Fetal Ekokardiyografi: Bebeğin kalp odacıklarının ve kalp kapakçıklarının detaylı ultrasonografik incelemesidir.
- Doppler Ultrasonografi: Kan akış hızının ölçülerek bebeğin beslenme durumunun kontrol edilmesini sağlar.
Yüksek Riskli Gebelik Türleri Nelerdir?
Yüksek riskli gebelik, anne veya bebeğin sağlığını tehdit edebilecek sorunlar nedeniyle ortaya çıkar. En sık karşılaşılan yüksek riskli gebelik türleri aşağıdaki gibidir:
- Maternal kaynaklı riskli gebelik: Kontrolsüz diyabet, kronik hipertansiyon, böbrek hastalıkları, otoimmün hastalıklar (Lupus vb.), obezite veya aşırı zayıflık kaynaklıdır.
- Gebelikle ilişkili riskler: Gebelik zehirlenmesi (preeklampsi), gestasyonel diyabet, rahim ağzı kısalığı, erken membran rüptürü (suyun erken gelmesi) gibi sorunlardan kaynaklanır.
- Fetal nedenli riskli gebelik: Çoğul gebelik, bebekteki yapısal anomaliler, fetal gelişme geriliği, kan uyuşmazlığına bağlı hidrops gibi problemlerden kaynaklanır.
- Plasental nedenli riskli gebelik: Plasentanın rahim ağzını kapatması veya rahim duvarına çok derin yapışması gibi yerleşim bozuklukları nedeniyle ortaya çıkar.
- Öyküye dayalı riskli gebelik: Daha önceki gebeliklerde tekrarlayan düşükler, ölü doğum veya prematüre doğum yapmış olmaktan kaynaklanır.
Jinekolog ve Perinatolog Arasındaki Fark Nedir?
Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı (Jinekolog), kadın üreme sağlığı ve normal seyreden gebeliklerin takibi konusunda uzmandır. Perinatolog ise bu uzmanlığın üzerine yüksek riskli gebelik alanında eğitim almış uzman hekimdir.
Perinatolog Doğuma Girer mi?
Perinatolog, özellikle yüksek riskli hamilelerin doğum sürecinde aktif şekilde yer almaktadır. Perinatologlar rutin her doğuma girmeyebilir ancak doğum bir risk barındırıyorsa veya bebeğin doğar doğmaz acil müdahaleye ihtiyacı varsa doğum sürecini baştan sona perinatolog yönetebilir.
Perinatolog uzman hekim aşağıdaki durumların varlığında doğum anında hazır bulunmaktadır veya doğumu tamamen yönetebilmektedir:
- Doğum sırasında aşırı kanama bekleniyorsa
- Plasenta previa veya akreata spektrumu varsa
- Çok erken haftalarda (prematüre) doğum gerçekleşecekse
- Bebekte doğum anında müdahale gerektiren bir anomali varsa
- Üçüz, dördüz veya daha fazla sayıda çoğul gebelik varsa
Perinatoloji Bölümüne Gitmek İçin Kaçıncı Haftada Olmak Gerekir?
Genellikle detaylı ultrason için 18-23. haftalar tercih edilir ancak genetik riskler için 11-14. haftalarda da perinatoloji uzmanına gidilebilir.
İkili Tarama Testi Temiz Çıkarsa Perinatoloğa Gitmeye Gerek Var mı?
Evet çünkü tarama testleri sadece kromozomal riskleri ölçmektedir ancak perinatolog hekim, bebeğin kalbindeki veya diğer organlarındaki yapısal bozuklukları inceler.
