Kornea nakli, hasar görmüş kornea dokusunun sağlıklı donör korneası ile değiştirilmesi işlemidir. Gözün en ön kısmında yer alan ve ışığın kırılmasını sağlayarak net görmeyi mümkün kılan kornea tabakasının çeşitli nedenlerle işlevini yitirmesi durumunda bu cerrahi yöntem uygulanır. Günümüzde gelişmiş cerrahi teknikler sayesinde kornea nakli tam kat ya da kısmi olarak uygulanabilir.
Kornea Nakli Nedir?
Kornea nakli (keratoplasti), görmeyi azaltan kornea sorunlarında, korneanın tamamının ya da belirli katmanlarının değiştirilmesi amacıyla uygulanan bir göz ameliyatıdır.
Kornea; dışarıdan gelen etkilere açık olduğu için enfeksiyon, travma veya yapısal bozukluklar nedeniyle saydamlığını kaybedebilir, şekli bozulabilir ya da dokusu kalıcı hasar görebilir. Bu durumlarda, korneanın ışığı düzgün kırma ve görüntüyü net iletme özelliği azalır. Kornea nakli ile kornea işlevleri yeniden kazandırılır.
Kornea nakli, hasarın korneanın hangi katmanlarında olduğuna göre farklı şekillerde uygulanabilir:
- Tam kat kornea nakli: Korneanın tüm kalınlığının değiştirildiği yaklaşımdır.
- Kısmi (tabakalı) kornea nakli: Korneanın yalnızca hasarlı katmanlarının değiştirildiği yaklaşımlardır.
Hangi yöntemin uygulanacağı, korneadaki hasarın yerine ve derinliğine göre doktor tarafından yapılan detaylı muayene sonrasında belirlenir. Günümüzde gelişmiş teknikler sayesinde kornea nakli, güvenle uygulanabilen bir tedavi yöntemidir.
Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun
Hangi Durumlarda Kornea Nakli Yapılır?
Kornea nakli; kornea dokusunun saydamlığını kaybettiği, şeklinin bozulduğu veya kalıcı şekilde hasar gördüğü durumlarda yapılır. Kornea nakli genellikle şu durumlarda yapılır:
Korneada kalıcı bulanıklık ve saydamlık kaybı
Kornea, şeffaflığını kaybettiğinde ışık göze düzgün giremez ve görüntü bulanıklaşır. Geçirilmiş kornea enfeksiyonları, travma (çizilme, darbe, kimyasal temas) sonrası kalıcı hasar) veya daha önce geçirilen göz hastalıkları veya yaralanmaların bıraktığı kornea lekeleri bu duruma sebep olabilir. Bu tür saydamlık kayıpları görmeyi belirgin azaltıyorsa ve diğer yöntemlerle düzelmiyorsa kornea nakli düşünülebilir.
Keratokonus
Keratokonus, korneanın zamanla incelip öne doğru sivrileşmesiyle görmenin bozulmasına yol açan bir durumdur. Erken evrelerde gözlük, lens ve farklı tedavilerle kontrol edilebilse de görme, gözlük/lens ile yeterince düzeltilemiyorsa, korneada ileri düzey incelme ve düzensizlik geliştiyse veya kornea yüzeyinde kalıcı hasar oluştuysa kornea nakli gündeme gelebilir.
Kornea enfeksiyonları sonrası kalıcı hasar
Bazı kornea enfeksiyonları iyileşse bile korneada kalıcı iz, bulanıklık veya doku kaybı bırakabilir. Bu durum ışığın göze düzgün girmesini engeller ve görme belirgin şekilde azalabilir. Enfeksiyon sonrası korneada kalıcı leke/skar, doku incelmesi veya iyileşmeyen ülser oluştuğunda kornea nakli değerlendirilebilir.
Kornea tabakasında kalıcı ödem
Kornea iç yüzeyindeki endotel tabakası, korneayı şeffaf tutan sıvı dengesinden sorumludur. Bu tabaka çalışmadığında kornea su toplar, şişer ve görüş sisli hale gelir. Bu durum; yaşa bağlı bazı endotel hastalıkları, daha önce geçirilen göz ameliyatları sonrası endotel hasarı veya uzun süren kornea sorunları sonrası gelişen kalıcı ödem sonrası gelişebilir. Görme günlük yaşamı etkileyecek düzeydeyse ve kalıcıysa nakil planlanabilir.
Daha önce yapılan kornea naklinin başarısız olması
Daha önce kornea nakli olmuş bazı hastalarda zamanla nakledilen dokunun şeffaflığı bozulabilir veya işlevi azalabilir. Görme tekrar belirgin düşerse ve başka seçenek kalmazsa yeniden kornea nakli gündeme gelebilir.
Korneanın kalıtsal distrofileri (genetik kornea hastalıkları)
Bazı nadir durumlarda kornea, doğuştan itibaren saydamlığını kaybetmiş olabilir veya çocukluk döneminde ağır hasar gelişebilir. Görmeyi ciddi etkileyen ve kalıcı olan durumlarda nakil planlanabilir.
Korneanın kimyasal yanıkları
Asit, alkali (örneğin çamaşır suyu gibi) veya diğer kimyasal maddeler kornea dokusuna ciddi zarar verebilir. Yanık sonrası korneada şeffaflık kaybı, damarlanma ve kalıcı görme kaybı gelişebilir. Uygun tedavilere rağmen kornea düzelmiyorsa kornea nakli yapılabilir.
Kornea Nakli Nasıl Yapılır?
Kornea nakli ameliyatı genellikle lokal anestezi ile gerçekleştirilir; hasta tamamen uyutulmaz, yalnızca göz ve çevresi uyuşturularak işlem konforlu hale getirilir. Ancak çocuk hastalarda, hareketsiz kalmakta zorlanan kişilerde veya gerekli görülen durumlarda genel anestezi tercih edilebilir.
Ameliyat sırasında hasarlı kornea dokusu dikkatle çıkarılır ve yerine uygun ölçülerde hazırlanmış donör kornea yerleştirilir. İşlem mikrocerrahi tekniklerle tamamlanır ve ameliyat sonunda göz koruyucu bir pansumanla kapatılır.
Günümüzde kornea naklinde en sık kullanılan iki yöntem vardır. Bu yöntemler DALK ve DMEK işlemleridir. Hangi yöntemin uygulanacağı, korneanın hangi tabakasının hasar gördüğüne göre belirlenir.
DALK (Korneanın Ön Tabakasının Nakli)
Bu yöntemde korneanın ön kısmındaki hasarlı dokular temizlenir, ancak en iç tabaka olan endotel korunur. Yani hastanın sağlam olan iç kornea tabakası yerinde bırakılır. Daha sonra donörden alınan sağlıklı ön tabaka, hazırlanan alana yerleştirilir ve ince dikişlerle sabitlenir. Bu yöntem özellikle korneanın iç tabakası sağlam olan hastalarda tercih edilir.
DMEK (Korneanın Endotel Tabakasının Nakli)
Bu yöntemde ise sorun korneanın en iç tabakasındadır. Bu durumda sadece hasarlı endotel tabakası çıkarılır. Donör korneadan alınan çok ince bir iç tabaka, göz içine yerleştirilir ve özel tekniklerle korneanın arka yüzeyine yapıştırılır. Genellikle göz içine verilen küçük bir hava kabarcığı, yeni dokunun yerine tutunmasına yardımcı olur.
Kornea Nakli Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?
Kornea nakli sonrası iyileşme süreci sabır gerektirir. Ameliyat başarılı geçse bile görme hemen netleşmez. Kornea, gözün en hassas ve saydam tabakasıdır. Yeni takılan dokunun göze uyum sağlaması, şişliğin inmesi ve görmenin oturması zaman alır. Bu süreç kişiden kişiye değişebilir ancak düzenli takip oldukça önemlidir.
Ameliyattan sonraki ilk günlerde şu durumlar normal kabul edilir:
- Bulanık görme
- Hafif ağrı veya batma hissi
- Gözde kızarıklık
- Işığa hassasiyet
- Sulanma
Bu belirtiler genellikle zamanla azalır. İlk günlerde en önemli şey, doktorun verdiği damlaları düzenli kullanmak ve gözü darbelerden korumaktır.
İlk 1-3 ay içinde genellikle:
- Kızarıklık azalır.
- Rahatsızlık hissi hafifler.
- Görme yavaş yavaş netleşmeye başlar.
Ancak bu dönemde görme hâlâ tam oturmuş olmayabilir. Kornea nakli sonrası görmenin tam olarak oturması genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında olabilir. Bazı hastalarda bu süre daha kısa, bazılarında daha uzun sürebilir.
Dikişler varsa, doktor gerekli gördüğünde zamanla alınabilir veya ayarlanabilir. Sağlık bir iyileşme için; damlaları saatinde ve düzenli kullanmak, gözü ovalamamak, darbelerden korumak, kontrolleri aksatmamak ve doktor önerisi olmadan ilaç bırakmamak oldukça önemlidir.
Kornea Nakli Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kornea Nakli Zor Bir Ameliyat mı?
Mikrocerrahi gerektiren hassas bir ameliyattır, ancak deneyimli cerrahlar tarafından güvenle uygulanır.
Kornea Nakli Kaç Günde İyileşir?
İlk iyileşme birkaç hafta içinde başlar, görmenin tam oturması ise yapılan yönteme göre birkaç ay sürebilir.
Kornea Naklinde Kaç Dikiş Atılır?
Tam kat nakillerde genellikle 16 civarında ince dikiş atılır, bazı yöntemlerde daha az veya hiç dikiş kullanılmayabilir (DMEK gibi).
Türkiye'de Kornea Nakli Yapılıyor mu?
Evet, Türkiye’de birçok donanımlı göz merkezinde başarıyla uygulanır.
Kornea Naklinde Hasta Uyutulur mu?
Çoğunlukla lokal anestezi ile yapılır ancak bazı durumlarda genel anestezi tercih edilebilir.
Kornea Nakli Yapılmazsa Ne Olur?
Ciddi kornea hasarında görme kaybı ilerleyebilir ve bazı durumlarda gözün yapısal bütünlüğü risk altına girebilir.
Kornea Nakli Kaç Yıl Gider?
Nakledilen kornea uzun yıllar işlev görebilir, süre hastanın göz yapısına ve takiplere uyumuna bağlıdır.
Kornea Nakli Kimlere Yapılır?
Korneasında kalıcı hasar, bulanıklık, şekil bozukluğu veya endotel yetmezliği nedeniyle görmesi belirgin azalan hastalara uygulanır.
Kornea Nakli Sonrası Görme Oranı Nedir?
Kornea nakli sonrası görme oranı, hastanın mevcut göz durumuna göre değişmekle birlikte çoğu hastada belirgin görme artışı sağlanır ancak kesin sonuç kişiye özeldir. Kornea nakli sonrası görme, 6 ay ile 1 yıl arasında olabilir.
Kornea Nakli Sonrası Göz Rengi Değişir mi?
Hayır, kornea saydam bir tabaka olduğu için nakil sonrası göz rengi değişmez.
Verici Kornea Nasıl Bulunur?
Verici kornea, uygun bağışçıdan alınarak göz bankaları aracılığıyla tıbbi uygunluk kontrollerinden geçirildikten sonra nakil için temin edilir.
