Östrojen Nedir? Östrojen Hormonu Nasıl Artırılır?

Östrojen; adet döngülerinden doğurganlığa, göğüslerden kemiklere kadar pek çok şeyi etkileyen kadınlık hormonudur. Birincil cinsiyet hormonu olarak kadın üreme sistemi ve fonksiyonuyla ilişkilidir. Kadınlarda yüksek konsantrasyonlarda bulunmasına karşın erkeklerde de az miktarda östrojen üretimi gerçekleşmektedir. 

Östrojen Nedir? 

Östrojenler, kadınlarda ergenlik, adet görme, gebelik ve menopoz gibi üreme sağlığı alanlarında önemli bir rol oynayan hormon grubudur. Kemik ve kas gücünün korunmasında, odaklanma yeteneği gibi bilişsel fonksiyonlarda, kan şekeri seviyeleri ile sağlıklı kolesterolda önemli bir etkiye sahiptir. 

Östrojen Hormonu Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Östrojen Neden Önemlidir?

Östrojen sadece gebelik ve adet dönemi fonksiyonu ile sınırlandırılamayacak kadar önemli bir hormondur. Kadın üreme sağlığının dışında genel sağlık üzerinde de son derece etkindir. Östrojenin vücutta önemli olduğu alanlar şunlardır: 

Kalp sağlığı: Kardiyovasküler sağlığı destekler, kalp hastalıkları ile felç riskini azaltmaya yardımcı olur. 

Bağışıklık sistemi: Vücudun enfeksiyonlarla mücadele etmesini destekler, yaralanmalara karşı direnç oluşturur. Vücuttaki bağışıklık tepkisini artırır. 

Kemik sağlığı: Kemiklerin gücünü ve yapısını destekler. 

Metabolik sağlık: Kolesterol ve kan seviyelerinin düzenlenmesine yardımcı olur. Kilo yönetiminde de etkili bir hormondur. 

Üreme sağlığı: Kadın üreme sisteminin hamilelik, menopoz, ergenlik, adet ve emzirme gibi geçişlerinde önemli roller üstlenir. 

Bilişsel sağlık: Alzheimer ve bunama hastalıklarının riskini düşürür.

Vücuttaki Östrojen Hormonu Neden Düşer?

Östrojen seviyesi düşüklüğünü menopozla sınırlamak mümkün değildir. Genç yaşlardaki düşük östrojen seviyeleri Turner sendromu, kronik böbrek hastalığı, erken yumurtalık yetmezliği, hipotiroidizm, PMOS ve erken menopoz gibi durumları düşündürmektedir. Ortalama 50’li yaşların hemen öncesinde düşüşe geçen östrojen hormonu, menopoza girilmeye hazırlanan perimenopoz evresini akla getirmektedir. 

Adet döngülerinin sona ermesiyle birlikte başlayan menopoz döneminde düşük östrojen seviyeleri ile karşılaşılması normaldir. Ayrıca doğum sonrasında ve emzirme gibi hormonal değişikliklerin yaşandığı dönemlerde de östrojen seviyelerinde dalgalanmalar görülebilmektedir. Östrojen hormonunun düşüşünde en doğru tedavinin belirlenebilmesi için altta yatan nedenin doğru araştırılması gerekmektedir. 

Düşük Östrojen Belirtileri Nelerdir?

Koldan alınan kan örneğiyle ölçülen östrojen seviyesi, ihtiyaca göre idrar veya tükürük testiyle de değerlendirilebilmektedir. En doğru tespit için regl kanamasının başında kan verilmesi istenmektedir. Genellikle östrojen seviyelerinin en güçlü formu olan Estradiol (E2) ölçülmektedir. Gebelikte Estriol (E3), menopozda da Estron (E1) ölçülmektedir. Düşük seviyelere ulaşan östrojen hormonu genellikle şu belirtileri vermektedir: 

• Cinsel istekte azalma 
• Konsantrasyon zorluğu
• Ciltte kuruluk 
• Adet döneminde veya öncesinde görülen baş ağrıları
• Ruh hali değişimleri
• Düzensiz regl döngüleri
• Uykusuzluk
• Vajinal kuruluk
• Sıcak basması ve gece terlemeleri
• Cinsel ilişki sırasında ağrı

Düşük Östrojen Tedavisi Nasıl Olur? 

Düşük östrojen, genel sağlığı ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebilecek semptomlara yol açmaktadır. Bu yüzden yaşa, menopoz dönemine veya tıbbi sorunlara bağlı olarak oluşan düşük östrojenin tedavi edilmesi gerekmektedir. Burada önemli olan nokta şudur:  Düşük östrojenin tedavisi, yalnızca kan tahlilindeki östrojen değerini yükseltmek amacıyla yapılmamaktadır. Amaç, östrojen eksikliğinin nedenini belirlemek ve hastanın şikayetlerini, yaşam kalitesini ve uzun dönem sağlık risklerini dikkate alarak en uygun tedaviyi seçmektir. Östrojen seviyelerini yükseltmek için uygulanan tedaviler şunlardır: 

Hormon Replasman Tedavisi

Östrojen eksikliği menopozla ilişkili sıcak basması, gece terlemesi, vajinal kuruluk ve uyku sorunları gibi belirgin yakınmalara yol açıyorsa uygun hastalarda sistemik menopozal hormon tedavisi değerlendirilebilir. Rahmi bulunan kadınlarda, östrojenin rahim iç tabakasında aşırı kalınlaşmaya yol açmasını önlemek amacıyla genellikle östrojene bir progestojen eklenir. 

Lokal Vajinal Östrojen Tedavisi 

Şikayetler özellikle vajinal kuruluk, yanma, tahriş, cinsel ilişkide ağrı veya menopozla ilişkili genitoüriner yakınmalardan oluşuyorsa vajinaya düşük doz lokal östrojen tedavileri uygulanabilir. Vajinal tablet, krem veya halka gibi farklı uygulama seçenekleri bulunur. Lokal tedavi, sistemik hormon tedavisine kıyasla çok daha düşük sistemik östrojen maruziyeti sağlar.

Hormon Tedavisine Uygun Olmayan Hastalarda Hormonal Olmayan Yaklaşımlar

Her düşük östrojen düzeyi hormon tedavisi gerektirmez. Özellikle hormon kullanımının uygun olmadığı hastalarda vajinal nemlendiriciler, kayganlaştırıcılar ve menopoz semptomlarına yönelik bazı hormonal olmayan ilaç tedavileri değerlendirilebilir. 

Östrojen İçeren Diğer Lokal Tedaviler 

Bazı hastalarda vajinal östrojen yerine vajinal DHEA (prasteron) veya uygun hastalarda oral ospemifen gibi östrojen dışı hormonal seçenekler değerlendirilebilir. Bunlar özellikle menopozla ilişkili vulvovajinal atrofi ve cinsel ilişkide ağrı gibi şikayetlerin tedavisinde kullanılabilir. 

Hastada meme kanseri öyküsü, açıklanamayan vajinal kanama, geçirilmiş pıhtılaşma olayları, bazı karaciğer hastalıkları ve hormon tedavisini etkileyebilecek diğer durumlar varsa tedavi seçimi daha dikkatli yapılmaktadır. 

Doğal Yollarla Östrojen Hormonu Nasıl Artırılır? 

Ciddi sağlık sorunlarından kaynaklanan durumlarda, östrojen düşüklüğü tedavisi için evde uygulanan yöntemler yetersiz kalmaktadır. Ancak sağlıklı östrojen seviyesini korumak ve düşük östrojenin yol açtığı belirtileri hafifletmek istiyorsanız evde şunları uygulayabilirsiniz: 

Vitamin takviyeleri: Vücutta östrojen üretimine yardımcı olan D ve B, sıcak basmalarını ve uykusuzluğu hafifletecek E vitaminlerini içeren takviyeleri hekim kontrolünde kullanabilirsiniz.

Beslenme düzeni: Sarımsak, susam, nohut, üzüm, fındık, lahana, keten tohumu, kabak çekirdeği, ayçiçeği çekirdeği, çavdar ekmeği, mercimek ve soya fasulyesi gibi östrojen hormonunu artıran besinleri öğünlerinize ekleyebilirsiniz.

Probiyotik tüketimi: Probiyotikler östrojenin metabolizma üzerindeki etkilerini taklit edebilir. Bu yüzden turşu, kefir ve probiyotik yoğurt gibi gıdaları tüketebilirsiniz. 

Stres: Stresi yöneterek genel sağlığınızın ve üreme hormonlarınızın dengesini sağlayabilirsiniz. 

Uyku: Günde en az 8 saat uyuyarak vücuttaki hormonların düzgün bir şekilde salgılanmasına destek olabilirsiniz. 

Kilo yönetimi: Düşük hormon seviyeleri için aşırı düşük kiloya sahip olmak önemli bir risk faktörüdür. Bu yüzden doğru beslenmeye ve ideal kiloda olmaya özen gösterebilirsiniz. 

Östrojen Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hormon Replasman Tedavisi Östrojen İçin Uygulanır mı?

Evet. Hormon replasman tedavisi (HRT), özellikle menopoz döneminde azalan östrojenin yerine konulması amacıyla uygulanabilir. Östrojen tedavisi; sıcak basması, gece terlemesi, vajinal kuruluk ve genitoüriner yakınmalar gibi menopoz belirtilerinin kontrolünde etkili olabilir. 

Östrojen Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Östrojen tedavisinin herkes için geçerli sabit bir süresi yoktur. Tedavi süresi, belirtilerin şiddeti, yaşam kalitesi üzerindeki etkisi, tedaviye verilen yanıt ve kişinin risk profiline göre bireyselleştirilir. 

Östrojen Kullanırken Nelere Dikkat Etmeli?

Östrojen kullanırken tedavinin doktor önerisi doğrultusunda sürdürülmesi ve önerilen dozun değiştirilmemesi önemlidir. Ayrıca meme kanseri öyküsü, pıhtılaşma bozuklukları, geçirilmiş tromboemboli, karaciğer hastalığı veya açıklanamayan genital kanama gibi durumlar tedavi öncesinde mutlaka değerlendirilmelidir. 

Östrojen Azalınca Vücutta Ne Olur? 

Östrojen düzeylerinin azalması özellikle menopoz döneminde vücudun birçok sistemini etkileyebilir. En sık sıcak basması, gece terlemesi, uyku bozuklukları, vajinal kuruluk, cinsel ilişkide ağrı ve idrar yolu yakınmaları görülebilir. Uzun vadede östrojen eksikliği kemik mineral yoğunluğunun azalmasına ve osteoporoz riskinin artmasına katkıda bulunabilir. 

Östrojen Tedavisinde Takip Nasıl Yapılır? 

Östrojen tedavisi başlanmadan önce kişinin tıbbi öyküsü, menopoz yakınmaları ve tedaviye engel oluşturabilecek risk faktörleri değerlendirilir. Tedavi başladıktan sonra genellikle ilk aylarda etkinlik, yan etkiler ve kullanılan doz gözden geçirilir; sonrasında kişiye uygun aralıklarla takip yapılır. 

Östrojen Tedavisi Bırakılırsa Belirtiler Geri Gelir mi?

Bazı kadınlarda tedavinin bırakılmasıyla menopoz belirtileri yeniden ortaya çıkabilir. Özellikle sıcak basması, gece terlemesi ve vajinal yakınmalar tedavi öncesindeki şiddetine kısmen veya tamamen dönebilir. Bu durum, hormon tedavisinin bağımlılık oluşturduğu anlamına gelmez; temel olarak menopozla ilişkili östrojen eksikliğinin devam etmesinden kaynaklanır. 

Östrojen Rahim Kanseri Riskini Artırır mı?

Rahmi bulunan bir kadında sistemik östrojenin tek başına ve uzun süre kullanılması, rahim iç tabakasının (endometrium) kalınlaşmasına ve endometrium kanseri riskinde artışa yol açabilir. 

Histerektomi Geçiren Kadınlarda Östrojen Tedavisi Nasıl Değerlendirilir? 

Rahmi tamamen alınmış (histerektomi yapılmış) kadınlarda, endometrium bulunmadığı için genellikle yalnızca östrojen tedavisi değerlendirilebilir ve rutin olarak progesteron eklenmesi gerekmeyebilir. Ancak bu durum, her histerektomi geçiren kadının mutlaka östrojen kullanması gerektiği anlamına gelmez.