Yaşın genç olması, doğurganlığın ve üreme sağlığının yerinde olması için yeterli değildir. Bununla birlikte kısırlık çoğu zaman belirgin bir belirtiyle ortaya çıkmamaktadır.

Genellikle 35 yaş ve altında olup korunmasız cinsel ilişkiye rağmen en az 12 aydır gebelik elde edemeyen çiftlerde kısırlık değerlendirilmektedir. Ancak asıl önemli olan, yumurtlama düzeni, adet döngüsü, rahim ve tüplerin durumu, endometriozis gibi hastalıkların varlığı ve erkek partnerin sperm özellikleri gibi doğurganlığı etkileyebilecek faktörlerin birlikte değerlendirilmesidir. 

Genç Yaşta Kısırlık Olur mu?

Genç olmak, gebelik açısından önemli bir avantaj olsa da tek başına gebeliği garantileyen bir kriter değildir. Gebeliğin oluşması için yumurtlamanın gerçekleşmesi, yumurtanın ve spermin uygun şekilde karşılaşması, tüplerin açık olması ve oluşan embriyonun rahme yerleşebilmesi gereklidir. Bu aşamalardan herhangi birinde sorun olduğunda genç yaşta da gebeliğin gecikebilmesi mümkündür. 

Genç Yaşta Kısırlık Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Genç Yaşta Kısırlık Neden Olur?

İnfertilite, diğer adıyla kısırlık, pek çok çifti etkileyen yaygın bir sorundur. Genç yaşta görüldüğünde çiftin üreme sistemini bir bütün olarak değerlendirmek gerekmektedir. Erken infertilitenin en sık karşılaşılan nedenleri şunlardır: 

Yumurtlama Problemleri 

Genç kadınlarda gebelik oluşmamasının önemli nedenlerinden biri yumurtlamanın düzenli gerçekleşmemesidir. Poliendokrin metabolik over sendromu (PMOS), tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği, aşırı kilo kaybı, yoğun fiziksel egzersiz veya yetersiz enerji alımı gibi farklı durumlar yumurtlamayı bozabilir. 

Endometriozis 

Endometriozis genç yaşta infertilitenin önemli nedenlerinden biridir. Rahim iç tabakasına benzer dokunun rahim dışında bulunmasıyla karakterize bu hastalık, özellikle yumurtalıkları ve pelvisteki diğer yapıları etkilediğinde doğurganlık üzerinde olumsuz etki oluşturabilir. Şiddetli adet ağrısı, cinsel ilişki sırasında derin ağrı, kronik pelvik ağrı veya daha önce endometriozis tanısı alınmış olması değerlendirmede önemlidir.

Düşük Yumurtalık Rezervi 

Yumurtalık rezervi yaşla birlikte azalsa da bazı kadınlarda rezerv beklenenden daha erken azalabilir. Bunun altında bazı genetik veya otoimmün durumlar, yumurtalık cerrahileri, kemoterapi veya radyoterapi gibi faktörler bulunabilir; bazı kadınlarda ise belirgin bir neden saptanamayabilir. 

Tüplerin Tıkalı Olması

Fallop tüpleri, yumurta ile spermin karşılaşması ve döllenme sürecinin gerçekleşmesi açısından kritik yapılardır. Tüplerden birinin veya her ikisinin hasarlı ya da tıkalı olması doğal yolla gebelik oluşmasını zorlaştırabilir. Tüp hasarına geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar, bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, endometriozis, geçirilmiş karın veya pelvis cerrahileri gibi farklı durumlar neden olabilir.

Erkek Faktörü 

Sperm sayısının düşük olması, hareket bozukluğu veya sperm morfolojisindeki problemler gebeliğin oluşmasını zorlaştırabilir. Ayrıca sperm üretimini veya işlevini etkileyen hormonal, genetik, anatomik ve çevresel birçok faktör bulunabilir. Bu nedenle infertilite değerlendirmesinde erkek partnerin semen analizi genellikle temel incelemelerden biridir.

Rahimle İlgili Sorunlar 

Embriyonun yerleştiği rahim içindeki yapısal problemler de gebelik oluşmasını veya gebeliğin devamını etkileyebilir. Rahim içi polipler, bazı miyomlar, rahim içi yapışıklıklar veya doğuştan gelen rahim anomalileri uygun hastalarda araştırılabilir.

Genç Yaşta Kısırlık Belirtileri Nelerdir? 

Kısırlık, 18-35 yaş aralığındaki dönemde her zaman belirgin bir belirti vermeyebilir. Kısırlık yalnızca kadına ait bir sorun olmadığı için şüphelenilen durumlarda kadın ve erkek faktörlerinin eş zamanlı ele alınması gerekir. Genç yaşta kısırlığın en sık karşılaşılan belirtileri şu şekildedir:

Gebelik Oluşmaması 

Düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması, gençlikte kısırlığın en önemli klinik durumudur. 35 yaşından küçük kadınlarda, bilinen bir risk faktörü yoksa genellikle 12 ay boyunca gebelik elde edilememesi sonrasında değerlendirme önerilir. Ancak bilinen bir doğurganlık problemi veya infertiliteyle ilişkili olabilecek bir durum varsa bir yıl beklemek gerekmez. 

Düzensiz Adet

Adet düzenindeki belirgin değişiklikler, genç yaşta doğurganlık açısından dikkate alınması gereken önemli bulgulardan biridir. Adetlerin sürekli olarak çok uzun aralıklarla gelmesi, aylarca adet görülmemesi veya döngülerin belirgin şekilde düzensizleşmesi yumurtlamanın düzenli gerçekleşmediğini düşündürebilir. Bunun altında polikistik over sendromu, tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği, aşırı kilo kaybı, yoğun egzersiz, enerji yetersizliği veya daha nadiren primer over yetmezliği gibi farklı nedenler bulunabilir. 

Çok Ağrılı Adetler ve İlişki Sırasında Ağrı 

Şiddetli adet ağrısı veya cinsel ilişki sırasında derin pelvik ağrı, özellikle başka bulgularla birlikte olduğunda endometriozis açısından değerlendirme gerektirebilir. Endometriozis her hastada aynı belirtileri oluşturmaz. Bazı kadınlarda adet döneminde belirgin ağrı ön plandayken, bazılarında kronik pelvik ağrı, cinsel ilişki sırasında ağrı veya gebelik elde etmekte güçlük daha belirgin olabilir.

Aşırı Tüylenme 

Yüz, çene, göğüs veya karın bölgesinde belirginleşen kıllanma, bazı kadınlarda androjen yüksekliğiyle ilişkili olabilir. Bu bulgular özellikle adet düzensizliğiyle birlikteyse polikistik over sendromu gibi yumurtlama bozuklukları açısından değerlendirme gerekebilir.

Akne 

Yağlanma ve akne gibi bulgular tek başına kısırlık göstergesi değildir. Klinik değerlendirmede adet düzeni, ovulasyon, hormon düzeyleri ve ultrason bulguları birlikte ele alınmalıdır. 

Kilo Değişiklikleri

Önemli kilo alımı veya kaybı, hormon üretimini ve yumurtalama dengesini bozabilir. Östrojenin düzenlenmesinde vücut yağının önemli bir rolü vardır. Bu nedenle sağlıklı kiloda olunmaması üreme sağlığını olumsuz etkiler. 

Genç Yaşta Kısırlık Nasıl Araştırılır? 

Genç yaşta infertilite ile karşılaşıldığında öncelikle ayrıntılı adet ve gebelik öyküsü alınmaktadır. Ardından gerekli durumlarda yumurtlama durumu, yumurtalık rezervi, rahim ve yumurtalıkların ultrasonografik görünümü, tüplerin açıklığı ve erkek partnerin semen özellikleri incelenmektedir. Tüplerin değerlendirilmesinde histerosalpingografi (HSG) veya uygun hastalarda sonohisterografi gibi yöntemler kullanılmaktadır. Hangi testlerin gerekli olduğu, kişinin öyküsü ve muayene bulgularına göre belirlenmektedir. 

Genç Yaşta Görülen Kısırlık Tedavi Edilebilir mi?

Adetlerin belirgin şekilde düzensiz olması, daha önce yumurtalık fonksiyonunda azalma saptanması, erkek partnerde sperm problemi bulunması, şüphelenilen endometriozis veya tüplerle ilgili bilinen bir hastalık olduğunda uygulanan kısırlık tedavileri şunlardır: 

Tüp bebek tedavisi

Tüplerin ciddi hasarlı veya tıkalı olması, bazı erkek faktörü problemleri, belirli yumurtalık sorunları, önceki tedavilerin başarısız olması veya bazı diğer infertilite nedenlerinde tüp bebek tedavisi uygulanabilir. IVF, yumurta ile spermin laboratuvar ortamında bir araya getirilmesini ve oluşan embriyonun rahim içine transfer edilmesini içerir. 

Mikroenjeksiyon (ICSI)

Özellikle belirgin erkek faktörü bulunan veya önceki tedavilerde döllenme problemi yaşanan bazı çiftlerde, seçilen tek bir sperm hücresinin yumurtanın içine enjekte edilmesi yöntemi kullanılabilir. 

Yumurtlama tedavileri (ovulasyon indüksiyonu)

Yumurtlama problemi bulunan kadınlarda, uygun hastalarda ağızdan kullanılan ilaçlar veya gerektiğinde gonadotropinler ile yumurtlamanın sağlanması hedeflenir. 

Yumurta veya embriyo dondurma

Bazı hastalarda mevcut üreme potansiyelinin gelecekte kullanılabilmesi amacıyla yumurta veya embriyoların dondurularak saklanması değerlendirilebilir. Bu yöntem özellikle yumurtalık rezervini etkileyebilecek tedavi öncesinde veya üreme planının erteleneceği durumlarda gündeme gelebilir. 

İntrauterin inseminasyon (IUI) ile tedavi

Özellikle açıklanamayan infertilite veya belirli hafif erkek faktörü durumlarında, yumurtlama ilaçlarıyla birlikte aşılama tedavisi uygulanabilir. Tedavi seçimi hastanın yaşına, infertilite süresine ve diğer bulgulara göre yapılır. 

Küçük Yaşta Kısırlık Tedavisi İçin Neden Medipol?

Medipol Sağlık Grubu’nda kadın ve erkek üreme sağlığının birlikte değerlendirilmesine olanak sağlayan multidisipliner yaklaşım sayesinde, tanı ve tedavi süreci bütüncül biçimde ele alınmaktadır. 

Alanında deneyimli kadın hastalıkları ve doğum, üreme endokrinolojisi ve infertilite uzmanları ile gerektiğinde diğer ilgili branşların iş birliği içinde yürüttüğü değerlendirmeler; genç yaşta görülen kısırlığın nedeninin ortaya konulmasına ve uygun tedavinin belirlenmesine yardımcı olmaktadır.

Genç Yaşta Kısırlık Belirtileri Hakkında Sık Sorulan Sorular

AMH Düşüklüğü Genç Yaşta Kısırlık Belirtisi midir? 

AMH, yumurtalık rezervinin değerlendirilmesinde kullanılan testlerden biridir ancak tek başına bir doğurganlık testi değildir. 

Tüpler Tıkalıysa Genç Yaşta Kısırlık İçin Ne Yapılır? 

Fallop tüplerindeki tıkanıklığın yeri ve derecesi tedavi yaklaşımını belirler. Bazı özel durumlarda cerrahi tedavi düşünülebilirken tüplerin ciddi şekilde hasarlı olduğu veya doğal yolla gebeliğin mümkün olmadığı durumlarda tüp bebek tedavisi değerlendirilir. 

Genç Yaşta Kısırlık Tamamen İyileşir mi?

Kısırlığa neden olan alt faktöre bağlı olarak uygun tıbbi ve cerrahi tedavilerle üreme yeteneği yeniden kazanılabilir.

Stres Genç Yaşta Kısırlığa Yol Açar mı?

Yüksek ve kronik stres, üreme hormonlarının salgılanmasını olumsuz etkileyerek geçici kısırlık problemlerine zemin hazırlayabilir.

Çölyak Hastalığı Erken Kısırlığa Neden Olur mu?

Çölyak hastalığı doğrudan ve her hastada kısırlığa neden olan bir hastalık değildir. Ancak tedavi edilmemiş çölyak hastalığında bağırsaklarda oluşan emilim bozukluğu, demir, folat, B12 vitamini, D vitamini ve diğer bazı besin öğelerinin eksikliklerine yol açabilir. 

Erkeklerde Kısırlık Kaç Yaşında Başlar?

Erkeklerde kısırlığın başladığı belirli bir yaş sınırı yoktur. Erkek üreme kapasitesi kadınlardaki gibi belirli bir yaşta aniden sona ermez ancak yaş ilerledikçe sperm üretimi ve sperm kalitesinde kademeli değişiklikler ortaya çıkabilir. 

Küçük Yaşta Kısırlık Tamamen Çözülür mü?

Genç yaşta ortaya çıkan infertilitenin tamamen ortadan kalkıp kalkamayacağı, kısırlığın nedenine bağlıdır. İnfertilite tek bir hastalık değildir; yumurtlama bozukluklarından tüp problemlerine, endometriozisten yumurtalık rezervi sorunlarına, erkeklerde sperm üretim bozukluklarından hormonal ve genetik nedenlere kadar çok farklı faktörlerden kaynaklanabilir. 

Genç Yaşta İnfertilite Testi Yaptırmak Gerekir mi? 

Evet ancak her genç kişinin rutin olarak infertilite testi yaptırması gerekmez. Değerlendirme; yaş, gebelik deneme süresi, adet düzeni, bilinen hastalıklar, geçirilmiş operasyonlar ve erkek faktörleri gibi kişisel özelliklere göre planlanır.