Prolaktin Nedir? Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Prolaktin; hipofiz bezi tarafından üretilen, kadınların göğüslerinin büyümesini, gelişmesini ve doğumdan sonra süt üretilmesini sağlayan hormondur. Hamilelik ve emzirme dönemlerinde vücuttaki prolaktin seviyeleri yükselmektedir. Hem erkeklerde hem kadınlarda bulunan prolaktin hormonu, erkek vücudunda testosteron üretimini ve üreme fonksiyonunu etkilemektedir. 

Prolaktin Nedir?

Prolaktin, halk arasında çoğunlukla “süt hormonu” olarak bilinen ve özellikle gebelik ile emzirme döneminde önemli görevler üstlenen bir hormondur. Ancak prolaktinin görevi yalnızca süt üretimini sağlamak değildir; üreme sistemi, yumurtlama ve adet döngüsü üzerinde de önemli etkileri bulunmaktadır. 

Prolaktin Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Prolaktin Seviyeleri Neden Değişir?

Östrojen ve dopamin gibi hormonların üretimini kontrol ettiği prolaktin seviyelerinde hafif ve geçici süreli oluşan dalgalanmaların nedenleri genellikle şunlardır:

• Fiziksel stres 
• Meme ucu uyarımı
• Cinsel ilişki
• Yemek yeme
• Egzersiz yapma
• Hipofiz yetmezliği

Prolaktin Seviyesi Nasıl Ölçülür?

Prolaktin değerinin ölçümü için kan testi istenmektedir. Prolaktin testi ile hipofiz bezinin işlevi de değerlendirilmektedir. Laboratuvarlara göre değişmekle birlikte ortalama olarak kabul edilen prolaktin seviyeleri (mililitre başına nanogram) şu şekildedir:

• Erkeklerde: 20 ng/mL'den az 
• Hamile olmayan veya emzirmeyen kadınlarda: 25 ng/mL'den az
• Hamile veya emziren kadınlarda: 80 ila 400 ng/mL

Prolaktin Yüksekliği Neden Olur?

Normalden yüksek prolaktin seviyeleri, kadınlarda yumurtalıkların işleyişini etkileyen, adet sorunlarına ve kısırlığa neden olabilen bir durumdur. Erkeklerde ise cinsel isteğin azalmasına, ereksiyon bozukluğuna ve iktidarsızlığa yol açmaktadır. Yüksek prolaktinin nedenleri şunlardır:

• Prolaktinoma adı verilen hipofiz bezinde büyüyen iyi huylu tümör
• Hipotiroidizm
• Böbrek hastalıkları
• Göğüs yaralanmaları
• Bazı hipofiz bezi tümörleri
• Gebelik ve emzirme

Prolaktin seviyelerinde belirgin bir yükselme tespit edildiğinde makroprolaktin varlığının dışlanması gerekmektedir. Makroprolaktin, laboratuvar testlerinde prolaktin olarak ölçülebilir. Bu nedenle kişinin kan tahlilinde prolaktin değeri yüksek çıkmasına rağmen vücudunda biyolojik olarak aktif prolaktin düzeyi normal olabilir. Böyle bir durumda ölçülen yüksekliğin önemli bir kısmının makroprolaktinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı tespit edilmelidir. 

Prolaktin Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?

Prolaktin yüksekliği her hastada aynı belirtilere neden olmamaktadır. Kadınlarda genellikle vajinal kuruluk, adetin seyrekleşmesi, adet düzensizliği, yumurtlama problemleri ve memeden süt benzeri sıvının gelmesi yoluyla kendini belli etmektedir. 

Prolaktin Düşüklüğü Neden Olur?

Hamilelik veya emzirme gibi bir durum yoksa prolaktin seviyelerinin normal aralıkta olması beklenmektedir. Anormal derecede düşük prolaktin seviyesi, doğumdan sonra anne sütü üretiminin olmamasını işaret etmektedir. Hipofiz bezinin normalde ürettiği hormonları üretememesi durumunda açığa çıkan hipofiz bezi yetmezliği, bu sorunun en önemli nedenidir. 

Prolaktin Yüksekliği Nasıl Düşürülür?

Prolaktin seviyesini düşürmek için altta yatan nedene uygun tedavi planlanması gerekmektedir. Tiroid fonksiyon bozukluğundan kaynaklanan yüksekliklerde ilaç tedavileri ile prolaktin normalleştirilmektedir. Tümör kaynaklı prolaktin yüksekliğinde ilaç tedavisinden yanıt alınamazsa cerrahi müdahale yapılmaktadır. Nadir durumlarda ilaç ve ameliyata alternatif olarak radyoterapi de değerlendirilmektedir. 

Prolaktin Hakkında Sık Sorulan Sorular

Prolaktin Tedavisi Sonrasında Gebelik Mümkün mü?

Evet. Prolaktin yüksekliğine bağlı yumurtlama bozukluğu bulunan kadınlarda prolaktin düzeyinin uygun şekilde kontrol altına alınmasıyla yumurtlama yeniden başlayabilir ve gebelik oluşabilir.

Prolaktin Yüksekliği Baş Ağrısı Yapar mı?

Prolaktin yüksekliğine baş ağrısı eşlik ediyorsa özellikle hipofiz kaynaklı bir neden açısından değerlendirme gerekebilir. 

Prolaktin Yüksekliği Saç Dökülmesi Yapar mı?

Doğrudan ve tek başına saç dökülmesinin tipik nedeni değildir. Ancak prolaktin yüksekliğinin neden olduğu hormonal düzensizlikler veya eşlik eden tiroit hastalıkları saç dökülmesine katkıda bulunabilir.

Prolaktin Yüksekliği Cinsel İsteği Azaltır mı?

Evet, özellikle belirgin hiperprolaktinemi gonadal hormonların baskılanmasına ve buna bağlı olarak cinsel istekte azalmaya yol açabilir.

Prolaktin Yüksekliği Adetleri Tamamen Keser mi?

Belirgin hiperprolaktinemi yumurtlamayı baskılayarak adetlerin seyrekleşmesine veya tamamen kesilmesine neden olabilir. Ancak adet kesilmesinin gebelik, menopoz, yumurtalık yetmezliği, tiroit hastalıkları ve diğer hormonal nedenleri de olabilir. 

Meme Başını Sıkmak Prolaktini Yükseltir mi?

Meme başının uyarılması prolaktin salgısını artırabilir. Bu nedenle özellikle prolaktin yüksekliği araştırılırken tekrarlayan meme başı uyarısından kaçınmak önemlidir.

Prolaktin Yüksekliği Kanser Yapar mı?

Hayır. Prolaktin yüksekliği tek başına kansere neden olmaz. Ancak nadiren prolaktin salgılayan hipofiz tümörünün belirtisi olabilir. 

Prolaktin Regl İken Kaç Olmalı?

Prolaktin için regl dönemine özgü ayrı bir normal değer yoktur. Normal aralık laboratuvarın referans değerine göre değerlendirilmelidir. 

Prolaktin Yüksekliği Stresten Olur mu?

Evet. Stres, prolaktin düzeyini geçici olarak yükseltebilir. Uykusuzluk, yoğun egzersiz ve meme uyarısı da etkili olabilir. 

Prolaktin Yüksekliğinde MR Neden İstenir? 

Hipofiz bezinde prolaktin salgılayan bir adenom olup olmadığını değerlendirmek için MR istenir. Özellikle kalıcı veya belirgin yüksekliğinde önemlidir. 

Yüksek Prolaktin Kemik Sağlığını Etkiler mi?

Evet. Uzun süreli yüksek prolaktin, östrojen veya testosteron düzeylerini düşürebilir. Bu durum zamanla kemik yoğunluğunda azalmaya yol açabilir. 

Prolaktin Yüksekliği Kendiliğinden Düzelebilir mi? 

Evet, geçici nedenlere bağlı yükselmeler kendiliğinden normale dönebilir. Kalıcı yüksekliğin ise nedeni araştırılmalıdır.