Ultrason Nedir, Nasıl Çekilir? Ultrason Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

Ultrason (ultrasonografi), yüksek frekanslı ses dalgaları kullanılarak vücudun iç yapılarının, organlarının ve kan akışının anlık olarak görüntülenmesini sağlayan güvenli bir teknolojidir. Radyasyon içermemesi ve canlı dokulara zarar vermemesi sayesinde hamilelik takibinden iç organ hastalıklarının teşhisine kadar birçok alanda ilk tercih edilen tanı araçları arasında yer almaktadır.

Ultrason Nedir?

Ultrasonografi, insan kulağının duyamayacağı frekanstaki ses dalgalarının dokular arasındaki yoğunluk farkından faydalanarak görüntü oluşturması esasına dayanan görüntüleme yöntemidir. Bu görüntüleme tekniği, prob (transdüser) adı verilen bir aygıtın cilde temas ettirilmesi ve dokulardan yansıyan ses dalgalarının bilgisayar ortamında görüntüye dönüştürülmesi prensibiyle çalışmaktadır.

Ultrason Hakkında Detaylı Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Ultrason Çeşitleri Nelerdir? 

Yüksek çözünürlük sunması, ağrısız uygulanması ve hızlı sonuç vermesi bakımından modern tıbbın en temel tanı yöntemlerinden biri olan ultrasonun çeşitleri, görüntülenen bölgeye ve ihtiyaca göre değişiklik göstermektedir. Ultrason çeşitleri aşağıdaki gibidir:

• Abdominal (Karın) Ultrason: Karın bölgesindeki karaciğer, safra kesesi, böbrekler, dalak ve pankreas gibi iç organların incelenmesini sağlar.
• Doppler Ultrason: Damarlardaki kan akışının yönünü, hızını ve olası tıkanıklıkları değerlendirmek için renkli ses dalgalarından yararlanır.
• Obstetrik (Gebelik) Ultrasonu: Bebeğin anne karnındaki gelişimini, plasenta konumunu ve amniyon sıvısı miktarını takip etmek amacıyla uygulanır.
• Transvajinal ve Transrektal Ultrason: Pelvik organların ve prostatın daha yakından ve yüksek çözünürlükle incelenmesi için dahili problar aracılığıyla gerçekleştirilir.
• Meme Ultrasonu: Meme dokusundaki kitle, kist ve yapısal değişikliklerin saptanmasında mamografi teknolojisini tamamlayıcı bir tanı yöntemi olarak kullanılır.
• Ekokardiyografi (EKO): Kalp kapakçıklarının, duvar hareketlerinin ve kalp içi kan akışının ses dalgalarıyla incelendiği özel ultrasonografik tetkiktir.

Ultrason Nasıl Çekilir?

Ultrason çekimi, hasta açısından son derece konforlu, ağrısız ve kısa süren bir prosedürdür. İşlem süresi incelenen bölgenin kapsamına göre genellikle 15 ila 30 dakika arasında değişiklik göstermektedir. Hasta, incelenecek anatomik bölge açıkta kalacak şekilde muayene sedyesine yatırılmaktadır. Ardından ilgili bölgeye ses dalgalarının iletimini sağlayan ve hava boşluklarını ortadan kaldıran bir jel sürülmektedir.

Hekim, ultrason probunu hafif bir basınç uygulayarak cildin üzerinde gezdirmekte ve anlık görüntüleri ekrandan takip etmektedir. Gerekli açı ve ölçümler sistem tarafından kaydedildikten sonra hasta günlük yaşantısına hemen dönebilmektedir. Farklı yoğunluktaki organ ve dokular ses dalgalarını farklı oranlarda geri yansıttığı için bilgisayar ekranında siyah, beyaz ve gri tonlarında detaylı bir anatomik harita elde edilmektedir. 

Ultrason Hangi Hastalıklarda Kullanılır? 

Ultrasonografi, vücuttaki yumuşak doku ve sıvı içeren yapıların değerlendirilmesinde geniş bir kullanım alanına sahiptir. İç organ enfeksiyonlarından kitle tespitine kadar birçok patolojinin teşhisinde faydalanılmaktadır. Ultrason incelemesine başvurulan başlıca hastalıklar şunlardır:

• Karaciğer yağlanması, siroz, kist ve tümörlerin tespiti
• Safra kesesi taşları, çamuru ve iltihaplanmaları (kolesistit)
• Böbrek taşları, kistleri ve idrar kanalı tıkanıklıkları
• Apandisit, pankreatit ve karın içi sıvı birikimleri (asit)
• Tiroid bezi nodülleri ve guatr takibi
• Derin ven trombozu (DVT) ve varis gibi damar hastalıkları
• Gebelik takibi ve fetal gelişim anomalilerinin saptanması
• Eklem içi sıvı artışları, tendon yırtıkları ve kas yaralanmaları

Ultrasonun Sınırlılıkları Var mıdır? 

Her görüntüleme yönteminde olduğu gibi ultrasonun da bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. Aşağıdaki durumlarda ek görüntüleme yöntemlerine ihtiyaç duyulabilmektedir:

• Gazla dolu bağırsaklar görüntü kalitesini azaltabilir.
• Obez bireylerde görüntü netliği düşebilir.
• Kemik dokunun arkasındaki yapılar değerlendirilemez.
• Akciğerlerin hava içeren bölgeleri yeterince görüntülenemez.

Ultrason Sonucu Ne Zaman Çıkar? 

Ultrason görüntüleri işlem sırasında anlık olarak elde edilmektedir. Ancak incelemenin değerlendirilmesi ve raporlanması, yapılan tetkikin kapsamına ve sağlık kuruluşunun işleyişine göre değişebilmektedir. Pek çok merkezde sonuç aynı gün veya birkaç saat içinde hazırlanırken bazı durumlarda raporun tamamlanması bir sonraki günü bulabilmektedir. Acil durumlarda ön değerlendirme, ilgili hekime hızlı bir şekilde iletilmektedir. 

Ultrason Çekimi Fiyatları Ne Kadar?

Ultrason çekimi fiyatları; inceleme yapılacak bölgeye, uygulanan ultrason teknolojisine (renkli Doppler, 3D/4D görüntüleme vb.), işlemi gerçekleştiren hekimin uzmanlığına ve SGK anlaşmasına göre değişiklik göstermektedir. Radyolojik tetkikin kapsamı ve uygulama detayları da maliyet yapısını şekillendirmektedir. Güncel fiyatları öğrenmek için bilgi alma formunu doldurabilirsiniz. 

Ultrason Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ultrason Radyasyon İçerir mi?

Hayır. Ultrason ses dalgalarıyla çalışır ve iyonizan radyasyon içermez. Bu özelliği sayesinde gebelerde, çocuklarda ve gerektiğinde tekrarlayan kontrollerde güvenle kullanılabilir.

Ultrason ile Kanser Teşhis Edilir mi?

Ultrason tek başına kesin kanser tanısı koydurmaz. Ancak şüpheli kitlelerin saptanması, özelliklerinin değerlendirilmesi ve gerektiğinde biyopsiye rehberlik etmesi açısından önemlidir.

Ultrason Kaç Dakika Sürer?

İncelenen bölgeye göre değişmekle birlikte ultrason işlemi 10 ila 30 dakika arasında tamamlanır.

Muayene Olmadan Doğrudan Ultrason Çekilebilir mi?

Ultrason tıbbi bir tanı aracı olduğu için öncelikle ilgili branş hekiminin muayene ederek tetkik isteminde bulunması zorunludur.

SGK Ultrason Çekimini Karşılar mı?

Sosyal Güvenlik Kurumu, uzman hekim tarafından tıbbi gereklilik görülen ve istemi yapılan ultrasonografi çekimlerinin ücretini mevzuat çerçevesinde karşılamaktadır. SGK anlaşması bulunan özel hastanelerde yasal oranda fark ücreti alınmaktadır.

Ultrason Öncesinde Su İçmek Zorunlu mudur?

Yalnızca mesane, rahim ve yumurtalıklar gibi pelvik bölge incelemelerinde mesanenin net görülmesi için su içilerek idrara sıkışılması gerekir.

Hamilelikte Ultrason Bebeğe Zarar Verir mi?

Ses dalgalarıyla çalışan ultrasonografinin anne adayı veya gelişmekte olan bebek üzerinde kanıtlanmış herhangi bir olumsuz etkisi bulunmamaktadır.

Ultrason ile Tomografinin Farkı Nedir?

Ultrason, ses dalgalarıyla çalışır ve radyasyon içermez; tomografi ise X-ışınları kullanarak daha ayrıntılı kesitsel görüntüler sağlar ancak iyonlaştırıcı radyasyon içerir. Hangi yöntemin uygun olduğu, hastanın şikâyeti ve değerlendirilmek istenen bölgeye göre hekim tarafından belirlenir.