42 Hafta Gebelik: Hamileliğin 42. Haftası İçin Bilinmesi Gerekenler

Gebelikte 42. haftaya ulaşmak, anne adayları için genellikle heyecanla birlikte endişeyi de artıran bir durumdur. Beklenen doğum tarihi çoktan geçmiş gibi görünse de gebelik hesaplama mantığının doğru anlaşılması halinde doğum yönetimi daha kolay gerçekleştirilebilmektedir. Örneğin, halk arasında “42 haftalık hamilelik” denildiğinde bazen 41 hafta birkaç günlük bir gebelik, bazen de gerçekten 42 hafta 0 gün ve üzeri bir gebelik kastedilebilir. Bu noktada 42. hafta gebelik değerlendirilirken hesaplama doğru yapılmalıdır.

42. Hafta Gebelik Ne Demektir?

Gebelik yaşının doğru değerlendirilmesinde ilk trimester ultrasonu büyük önem taşımaktadır. Özellikle adetleri düzensiz olan veya son adet tarihinden emin olmayan anne adaylarında yalnızca son adet tarihine göre yapılan hesaplama gerçek gebelik yaşını her zaman doğru göstermemektedir. 41 hafta 6 gün ile 42 hafta 0 gün aynı dönem değildir. Gebeliğin 42 hafta 0 güne ulaşması, tıbbi terminolojide genellikle postterm gebelik olarak tanımlanmaktadır. 

42 Hafta Gebelik Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

42 Haftalık Gebelikte Bebek Neler Yaşar? 

42. haftaya ulaşan bebek gelişimini tamamlamıştır. Bu dönemde artık temel organların gelişmesinden çok, bebeğin rahim içindeki koşullara nasıl uyum sağladığı önem kazanmaktadır. Bebeğin bu haftadaki gelişimsel özellikleri şu şekildedir:

Gelişim tamamlanmış durumdadır

Bebek doğuma hazırdır ancak gebeliğin uzamasıyla birlikte özellikle plasentanın fonksiyonları ve amniyon sıvısının miktarı daha yakından değerlendirilir. Gebeliğin son haftalarında özellikle beyin gelişimi, yağ dokusunun birikimi, sinir sistemi olgunlaşması ve doğum sonrası yaşama uyum sağlayacak fizyolojik mekanizmalar devam eder. Fakat 42. haftaya gelindiğinde klinik olarak asıl önem kazanan konu, bebeğin daha fazla gelişmesinden ziyade gebeliğin uzamasının oluşturabileceği koşullardır. 

Kilo almaya devam edebilir

42. haftaya ulaşan bazı bebekler gebeliğin son döneminde kilo almaya devam eder. Bu durum her bebekte aynı değildir. Genetik özellikler, annenin metabolik durumu, plasentanın fonksiyonu ve gebelik boyunca bebeğin büyüme paterni gibi faktörler fetal ağırlığı etkiler. Özellikle gebeliğin uzamasıyla birlikte fetal makrozomi, yani bebeğin beklenenden daha iri olması, daha sık karşılaşılan durumlardan biridir. İri bebek doğum sırasında bebeğin omuzlarının doğum kanalında takılması gibi mekanik problemlerin ve operatif doğum gereksiniminin artmasına neden olabilir.

Hareketleri değişebilir

Anne adayları son haftalarda bebeğin hareketlerinin değiştiğini hissedebilir. Bebeğin rahim içindeki alanı gebeliğin ilerlemesiyle göreceli olarak azalır ve hareketlerin şekli değişebilir. Örneğin daha önce güçlü tekmeler olarak hissedilen hareketler son haftalarda gerilme, yuvarlanma, dönme veya kolların, bacakların belirgin şekilde hareket etmesi olarak fark edilebilir. Bebeğin hareketlerinde anne tarafından fark edilen belirgin bir azalma, özellikle 42 haftalık gebelikte, fetal iyilik halinin değerlendirilmesini gerektirir. 

Cilt görünümü değişebilir

Uzamış gebeliklerde bazı bebeklerde postmatürite (postmaturity) bulguları görülebilir. Bu bebekler doğduklarında daha zayıf veya uzun görünebilir, cilt altı yağ dokusu azalabilir, cildi daha kuru veya kırışık olabilir, tırnakları daha uzun görünebilir, ciltte verniks kazeoza daha az bulunabilir. Ancak bu görünüm 42 haftalık her bebekte görülmez. 

Doğum sırasında strese girme ihtimali artabilir 

42 haftalık gebelikte doğumun yakından izlenmesinin önemli nedenlerinden biri de bebeğin doğum eylemini tolere etme kapasitesidir. Rahim kasıldığında plasentaya giden kan akımı geçici olarak azalır. Sağlıklı bir fetüs bu kısa süreli değişiklikleri genellikle tolere eder. Ancak plasental rezervin azaldığı, amniyon sıvısının belirgin azaldığı veya başka bir problem bulunan gebeliklerde bebeğin doğum sırasındaki bu değişikliklere toleransı azalabilir. Bu nedenle doğum sırasında fetal kalp atışlarının izlenmesi önemlidir.

Ödem ve şişlik görülebilir

Ayak bileklerinde ve ayaklarda hafif şişlik gebeliğin son döneminde sık görülür. Gün içerisinde uzun süre ayakta kalmak, sıcak hava ve gebelikteki sıvı değişiklikleri ödemi artırabilir. Ancak ani gelişen veya belirginleşen el-yüz şişliği, özellikle baş ağrısı, görme değişikliği, üst karın ağrısı veya tansiyon yüksekliği ile birlikteyse gebelik hipertansif hastalıkları açısından değerlendirilmelidir.

42 Haftalık Gebelikte Bebeğin Durumu Nasıl Değerlendirilir? 

Bebeğin rahim içindeki yaşam koşullarının hala güvenli olup olmadığının değerlendirilmesi son derece önemlidir. Bu haftada hekim tarafından gerekli görülen durumlarda NST, ultrason, amniyon sıvısı ölçümü, biyofizik profil ve doppler ultrason gibi değerlendirmeler yapılabilir. Hangi testlerin yapılacağı ve ne sıklıkta tekrarlanacağı gebeliğin özelliklerine göre belirlenir. 

42 Haftalık Hamilelikte Annenin Vücudunda Hangi Değişiklikler Yaşanır?

42 haftaya ulaşmış gebeliklerin büyük bir kısmında doğum sağlıklı şekilde gerçekleşmektedir. 42 haftaya ulaşan her bebeğin mutlaka sorun yaşayacağı doğru değildir. Dolayısıyla gebelik haftalarının ilerlemesi ile birlikte anne adaylarının strese girmesine gerek yoktur. 42 haftaya ulaşan anne adayının vücudunda şu değişiklikler görülmektedir:

Plasentanın işlevi değerlendirilir

Plasenta, bebeğe oksijen ve besin maddelerini ulaştıran; aynı zamanda fetal metabolizma sonucu oluşan bazı maddelerin anne dolaşımına aktarılmasına aracılık eden temel organdır. Gebelik ilerledikçe plasentada yaşa bağlı yapısal değişiklikler meydana gelir. Ancak ultrasonda plasentanın olgun veya yaşlanmış görünmesi, tek başına plasentanın görevini yapamadığı anlamına gelmez. 

Amniyon sıvısı azalabilir

42. haftada özellikle takip edilen parametrelerden biri amniyon sıvısıdır. Amniyon sıvısının miktarı gebelik boyunca değişir. Gebelik ilerledikçe ve özellikle postterm dönemde sıvı miktarında azalma görülebilir. Amniyon sıvısının belirgin şekilde azalmasına oligohidramnios adı verilir. Bebeğin etrafındaki koruyucu sıvı tabakası azaldığında göbek kordonunun rahim duvarı veya bebeğin vücudu arasında daha kolay sıkışması mümkün olabilir. Bu durum, özellikle rahim kasılmaları sırasında göbek kordonundaki kan akımını geçici olarak etkileyebilir. 

Braxton Hicks kasılmaları daha belirgin hale gelebilir 

Gebeliğin son haftalarında Braxton Hicks kasılmaları, yani hazırlık kasılmaları daha sık hissedilebilir. Bu kasılmalar genellikle düzensizdir. Dinlenmekle veya pozisyon değiştirmekle azalabilir. Rahim kasılınca karında sertleşme şeklinde hissedilebilir. 

Rahim ağzı doğuma hazırlanmaya devam eder 

42. haftada anne vücudunda en önemli değişikliklerden biri, serviksin (rahim ağzının) doğuma hazırlanmasıdır. Rahim ağzı gebelik boyunca genellikle sert, uzun ve kapalıdır. Doğum yaklaştıkça yumuşamaya, kısalmaya, öne doğru dönmeye ve açılmaya başlar. 

Vajinal akıntı değişebilir 

Gebeliğin son döneminde vajinal akıntı miktarında artış görülebilir. Bunun temelinde hormonal değişiklikler ve gebelik sırasında vajinal bölgedeki kanlanmanın artması bulunur. Ancak akıntının kötü kokması, sarı-yeşil renk alması ve kaşıntı ile birlikte görülmesi enfeksiyon açısından değerlendirme gerektirebilir. 

Pelvik bölgede ağrı ve hareket kısıtlılığı olabilir 

Bebeğin ağırlığının pelvis üzerine binmesi ve gebelik hormonlarının bağ dokuları üzerindeki etkisi nedeniyle özellikle yürürken veya merdiven çıkarken pelvik bölgede ağrı oluşabilir. Yatakta sağa-sola dönerken, arabaya binerken veya tek bacak üzerinde dururken ağrının artması da mümkündür.

Yorgunluk ve uyku problemleri belirginleşebilir 

42 haftalık gebelikte büyüyen karın, sık idrara çıkma, bel ve pelvis ağrıları, reflü ve doğumla ilgili kaygılar uyku kalitesini bozabilir. Anne adayı geceleri sık sık uyanabilir ve gün içerisinde kendisini daha yorgun hissedebilir. Bu dönemde dinlenmek önemli olmakla birlikte, hareketsiz kalmak da gerekli değildir. Gebelik için özel bir kısıtlama yoksa hafif günlük hareketlilik sürdürülebilir.

42. Haftada Hangi Değişiklikler Normal Kabul Edilmemeli? 

Anne adayı için 42. hafta hem fiziksel yükün en üst seviyeye çıktığı hem de psikolojik beklentinin arttığı bir evredir. Doğumun henüz başlamamış olmasının getirdiği sabırsızlık, endişe ve duygusal hassasiyet yoğunlaşmakta ve takip süreci daha da önem kazanmaktadır. 42 hafta hamilelikte normal kabul edilmemesi gereken ve en kısa sürede tıbbi müdahale gerektiren durumlar şunlardır:

• Bebek hareketlerinde belirgin azalma
• Parlak kırmızı veya yoğun vajinal kanama
• Suyun gelmesi
• Şiddetli ve sürekli karın ağrısı
• Düzenli ve giderek sıklaşan doğum kasılmaları
• Şiddetli baş ağrısı
• Görme bozukluğu veya ışık çakmaları
• Ani ve belirgin yüz/el şişliği
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısı
• Ateş veya genel durumda belirgin bozulma

42 Haftalık Gebelikte Anne Adayları Nelere Dikkat Etmelidir?

Bu dönemde en önemli konu, doğum belirtilerini ve bebeğin hareketlerini doğru takip etmektir. 42. haftaya gelindiğinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Kontrollerinizi Ertelemeyin: 42. haftada yapılan NST ve ultrason değerlendirmeleri, yalnızca rutin bir formalite değildir. Bebeğin o andaki iyilik hali ve doğum planlaması açısından önem taşır. 
• Kendi Kendinize Doğum Başlatmaya Çalışmayın: Doğumu hızlandırdığı öne sürülen bitkisel karışımlar veya ilaçlar kullanılmamalı, karna bastırmak gibi eylemlerden uzak durulmalıdır. 
• Doğum Planınızın Değişebileceğini Kabul Edin: Başlangıçta normal doğum planlanmış olsa bile doğumun seyri anne veya bebeğin durumuna göre plan değişebilir. 
• Hastane Çantanızı Hazır Tutun: Bu haftada doğum herhangi bir zamanda başlayabilir veya tıbbi değerlendirme sonucunda doğumun başlatılması planlanabilir. Bu yüzden doğum çantasında bulunması gerekenler listesi hazırlayıp çantanızı ulaşılması kolay bir yere koyabilirsiniz.

42 Haftalık Gebelikte Doğum Başlatılır mı? 

42 haftaya ulaşan bir gebelikte genellikle doğumun daha fazla geciktirilmesi tercih edilmemekte ve doğumun gerçekleştirilmesine yönelik planlama yapılmaktadır. Ancak doğumun nasıl başlatılacağı veya hangi doğum yönteminin tercih edileceği kişiye göre değişiklikk göstermektedir. Rahim ağzının doğuma uygunluğu, bebeğin pozisyonu, amniyon sıvısı, bebeğin tahmini ağırlığı, NST ve diğer fetal değerlendirmeler, annenin önceki doğumları ile geçirilmiş rahim ameliyatları incelenerek karar verilmektedir.

42 Haftalık Gebeliğin Anne İçin Riskleri Nelerdir? 

Gebeliğin uzaması yalnızca bebek açısından değerlendirilmemektedir. Postterm gebeliklerde bebeğin büyümesine bağlı olarak bazı doğum komplikasyonlarının görülme ihtimali de artabilmektedir. 42 haftalık hamilelikte karşılaşılan riskli durumlar şunlardır:

• Müdahaleli vajinal doğum gereksinimi
• Sezaryen ihtiyacı
• Doğum sonrası kanama
• Doğum kanalında daha fazla travma

Doğum İçin Neden Medipol?

Medipol Sağlık Grubu, gebeliğin son dönemindeki takiplerden doğum kararının verilmesine, doğum sırasında anne ve bebeğin izlenmesinden doğum sonrası bakıma kadar her aşamada tam kapsamlı hizmet sunmaktadır. Medipol Sağlık Grubu'nda doğum hizmetleri; kadın hastalıkları ve doğum uzmanları, ebeler, hemşireler, anestezi ve yenidoğan ekiplerinin koordinasyonu içinde yürütülmektedir. Medipol, kişiye özel doğum odaları, yoğun bakım üniteleri, perinatoloji desteği, emzirme danışmanlığı hizmeti ve avantajlı doğum paketleri ile anne adaylarına kusursuz bir konfor sağlamaktadır. 

42 Hafta Gebelik Hakkında Sık Sorulan Sorular

Doğum Tarihinin Geçmesi Bebekte Sıkıntı Olduğunu mu Gösterir?

Hayır. Beklenen doğum tarihi, doğumun kesin gerçekleşeceği gün değil, gebelik yaşının hesaplanmasına yardımcı olan tahmini bir tarihtir. 

42 Haftalık Gebelikte Evde Doğum Başlatılabilir mi?

Bu dönemde anne adaylarının internette gördüğü yöntemlerle doğumu kendi kendine başlatmaya çalışması önerilmez. Bitkisel ürünler, yoğun egzersiz, bilinmeyen karışımlar veya rahim kasılmalarını artırdığı iddia edilen uygulamalar bazı durumlarda anne ve bebek açısından risk oluşturabilir.

42 Haftalık Gebelikte Mekonyum Neden Olur?

Gebeliğin uzadığı durumlarda amniyon sıvısında mekonyum, yani bebeğin ilk dışkısının görülme ihtimali artabilir. Ancak amniyon sıvısında mekonyum görülmesi otomatik olarak bebeğin oksijensiz kaldığı veya mutlaka ciddi bir sorun yaşadığı anlamına gelmez. Mekonyumun yoğunluğu ve doğum sırasındaki fetal değerlendirmeler önemlidir.

42 Haftalık Gebelikte Sezaryen Gerekir mi?

42 haftalık olmak tek başına sezaryen nedeni değildir. Sezaryen kararı; doğumun ilerlememesine, bebeğin doğum sürecini iyi tolere edememesine, pozisyonunun vajinal doğuma uygun olmamasına, anne ve bebek açısından başka bir tıbbi gereklilik bulunmasına göre alınır.

42 Haftalık Gebelikte Normal Doğum Yapılabilir mi?

Anne ve bebeğin değerlendirmesi uygunsa, bebeğin duruşu vajinal doğuma elverişliyse ve doğum süreci güvenli şekilde ilerliyorsa normal doğum mümkün olabilir. 

Doğum İndüksiyonu Nedir?

Doğumun kendiliğinden başlamadığı durumlarda doğum eylemini başlatmak için indüksiyon, yani doğumun tıbbi yöntemlerle başlatılması uygulanabilir. 

42 Haftalık Gebelikte Biyofizik Profil Nedir? 

Bebeğin iyilik halini daha ayrıntılı değerlendirmek için biyofizik profil uygulanır. Bu değerlendirmede genellikle ultrason ve NST bulguları kullanılarak bebeğin solunum ve vücut hareketleri, kas tonusu ile amniyon sıvısı değerlendirilir. 

42 Haftalık Gebelikte NST Yapılır mı?

Evet, postterm gebelikte bebeğin iyilik halini değerlendirmek amacıyla NST (non-stres test) kullanılabilir.

42 Haftalık Gebelikte Plasenta Neden Önemlidir?

Postterm gebelikte en önemli değerlendirme alanlarından biri plasentadır. Plasenta gebelik boyunca sürekli değişen canlı bir organdır. Gebelik haftası ilerledikçe plasentada bazı olgunlaşma ve yapısal değişiklikler görülebilir.

42 Haftalık Bebek Kaç Aylık Olur?

42 haftalık gebelik yaklaşık 9 ay 24 günlük kabul edilir. Yani 10. aya yaklaşmıştır ve tıbben miad aşımı (postterm) gebelik olarak değerlendirilir.