Doppler Ultrason Nedir, Nasıl Yapılır?

Gebelikte doppler ultrason, anne adayı ile bebek arasındaki kan akışını, plasental dolaşımı ve fetal damar yapısını yüksek frekanslı ses dalgaları kullanarak değerlendiren non-invaziv bir görüntüleme yöntemidir. Standart ultrasondan farklı olarak alyuvarlara çarpan ses dalgalarının frekans değişimi esasına dayanan "Doppler Etkisi" prensibi ile çalışmaktadır.

Fetüsün anne karnındaki oksijenlenme durumunu ve beslenme yeterliliğini anlık olarak tespit etmektedir.

Doppler Ultrasonografi Nedir?

Doppler ultrasonografi, gebelikte bebeğin büyümesinin yeterli olup olmadığını, plasentanın bebeğe kan akışını ne ölçüde sağladığını ve bazı gebeliklerde anne ile bebek arasındaki dolaşımın nasıl seyrettiğini değerlendirmeye yardımcı olan görüntüleme yöntemlerinden biri olarak tanımlanmaktadır. Doppler sonucundaki tek bir değerin normal ya da anormal olmasından çok, bebeğin büyüme ölçümleri, amniyon sıvısı, plasentanın görünümü, gebelik haftası ve annenin klinik durumunun bir arada değerlendirilmesi önemlidir.

Doppler Ultrasonografi Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Doppler Ultrasonografi Neyi Gösterir? 

Doppler ultrasonografi, ultrason dalgalarının kan hücrelerinden yansıma özelliklerinden yararlanarak damar içerisindeki kan akımının değerlendirilmesini sağlamaktadır. Standart ultrasonda bebeğin anatomisi, ölçümleri ve organları hakkında bilgi edinirken doppler ile bu yapılara ulaşan veya bu yapılardan uzaklaşan kanın dolaşım özellikleri hakkında ek bilgi elde edilmektedir. Doppler ultrasonografi ile incelenen damarlar şu şekildedir:

• Umbilikal arter: Plasentadan bebeğe doğru olan dolaşım hakkında bilgi verir.
• Orta serebral arter (MCA): Bebeğin beyin dolaşımındaki kan akımının değerlendirilmesinde kullanılır.
• Uterin arterler: Rahim ve plasenta arasındaki dolaşım hakkında fikir verir.
• Duktus venozus: Özellikle belirli riskli gebeliklerde bebeğin venöz dolaşımının değerlendirilmesinde önem kazanır.

Doppler Ultrason Çeşitleri Nelerdir?

Kullanılan akustik teknolojinin detayına ve incelenen anatomik damar yatağına göre gebelikte farklı doppler modları ve değerlendirme alanları bulunmaktadır. Doppler ultrason çeşitleri aşağıdaki gibidir:

• Renkli Doppler (Color Doppler): Kanın damar içindeki akış yönünü ve hızını kırmızı ile mavi renk kodlarıyla görselleştirerek damar haritasını ortaya koyar.
• Spektral Doppler: Kan akış hızını zamana bağlı bir grafik dalgası şeklinde sunarak damar direncini ve sistolik/diyastolik oranları sayısal olarak ölçer.
• Uterin Arter Doppler: Anne rahmine kan götüren ana damarların incelenmesiyle plasentanın yerleşim başarısını ve gebelik hipertansiyonu riskini değerlendirir.
• Umbilikal Arter Doppler: Bebeğin göbek kordonundaki damarları inceleyerek plasenta ile bebek arasındaki kan alışverişinin kalitesini kontrol eder.
• Middle Cerebral Artery (MCA) Doppler: Bebeğin beyin damarlarındaki kan akışını ölçerek fetal anemi (kansızlık) veya oksijen yetersizliği durumlarını tespit eder.

Gebelikte Doppler Ultrason Ne Zaman Yapılır? 

Doppler ultrasonun gebelikteki en önemli kullanım alanlarından biri, bebeğin büyümesi ile plasental dolaşım arasındaki ilişkinin değerlendirilmesidir. Her gebeye rutin olarak doppler yapılmamaktadır. Doppler ultrasonun hekime bilgi sağladığı durumlar şunlardır:

• Gebelik hipertansiyonu ve preeklampsi açısından riskli gebeliklerde,
• Fetal büyüme kısıtlılığı şüphesinde,
• Bebeğin gelişiminin gebelik haftasına göre geride olduğu durumlarda,
• Anneye veya bebeğe ait bazı dolaşım problemlerinde,
• Çoğul gebeliklerin belirli durumlarında,
• Bazı fetal anemi şüphelerinde,
• Önceden mevcut olan veya gebelik sırasında ortaya çıkan bazı hastalıklarda,
• Gebeliğin yakın takip gerektirdiği klinik durumlarda

Gebelikte Doppler Ultrason Nasıl Çekilir?

Doppler ultrason, standart ultrasonografiye benzer şekilde gerçekleştirilmektedir. Gebeliğin dönemine ve incelenen bölgeye göre anne adayı sırtüstü veya hafif yana dönük pozisyona getirilmektedir. Karın üzerinden uygulanan prob yardımıyla bebeğin, plasentanın ve ilgili damarların görüntüleri elde edilmekte, inceleme sırasında damarlardaki kan akımına ait dalga formları kaydedilmektedir.

Doppler Ultrason Bebeğin Sağlığı Hakkında Hangi Bilgileri Verebilir?

Doppler ultrason, bebek henüz klinik olarak bir sorun yaşamadan önce dolaşımındaki bazı değişikliklerin fark edilmesine yardımcı olmaktadır. Örneğin, bebeğin yapısal olarak küçük olması ile plasental yetersizliğe bağlı büyüme kısıtlılığı aynı durum değildir. Bunu ayırt ederken bebeğin seri büyüme ölçümleri, amniyon sıvısı, plasentanın durumu ve doppler bulguları birlikte değerlendirilmektedir.

Dolayısıyla doppler, tek başına “sağlıklı” veya “sağlıksız” şeklinde kesin bir sonuç veren bir test değildir. Bebeğin anne karnındaki durumunu değerlendiren klinik tablonun parçalarından biridir. 

Doppler Ultrason Bebeğe Zarar Verir mi? 

Tanısal ultrasonografi, tıbbi gereklilik doğrultusunda ve uygun şekilde kullanıldığında gebelik takibinde uzun yıllardır kullanılan bir görüntüleme yöntemidir. Doppler ultrasonda ultrason dalgaları kullanılmaktadır. Radyasyon içermeyen bir metottur ancak gerekli durumda, uygun cihaz ayarında ve tıbbi amaç doğrultusunda yapılması gerekmektedir.

Doppler Ultrasonun Avantajları Nelerdir?

Doppler ultrasonografi, damar hastalıklarının erken evrede teşhis edilmesinden gebelik takibine kadar pek çok tıbbi süreçte kritik veriler sunmaktadır. İşlemin klinik olarak tercih edilme nedenleri şunlardır:

• Kan akışının anlık hızı, hacmi ve yönü canlı görüntüler eşliğinde sayısal veriler ve renkli haritalarla analiz edilir. 
• Vücuda herhangi bir enjeksiyon veya cerrahi müdahale yapılmadan, sadece cilt yüzeyine uygulanan jel ve prob aracılığıyla gerçekleştirilir.
• X-ışınları (radyasyon) içermediği için gebeler, bebekler ve böbrek hastaları dahil tüm hasta gruplarında güvenle uygulanabilir. 
• Rh kan uyuşmazlığı olan gebeliklerde bebekte anemi gelişme riski izlenebilir.
• Çoğul gebelikler olduğunda (ikiz/üçüz) bebekler arasındaki kan paylaşımı dengesinin (ikizden ikize transfüzyon sendromu) takibi yapılabilir.

Doppler Sonucu Anormal Çıkarsa Ne Olur?

Anormal bir doppler bulgusu saptandığında ilk yapılması gereken, bulgunun hangi damarda ve hangi klinik koşulda ortaya çıktığını belirlemektir. Bazı doppler değişiklikleri yakın takip gerektirirken bazıları daha ileri değerlendirmelerin yapılması ihtiyacını yaratabilir. 

Anormal doppler ultrason sonuçları ile karşılaşıldığında ultrason kontrolleri sıklaştırılabilir; fetal büyüme, amniyon sıvısı, NST/CTG gibi diğer fetal iyilik hali değerlendirmeleriyle birlikte takip yapılabilir. Daha ileri derecede dolaşım bozukluğu saptanan ve gebelik haftası uygun olan bazı durumlarda doğumun zamanlaması konusunda karar vermek gerekebilir. 

Doppler Ultrason Hakkında Sık Sorulan Sorular

Renkli Doppler ile Doppler Ultrason Aynı Şey midir? 

Renkli Doppler, kan akımının görüntü üzerinde renklerle gösterilmesine yardımcı olur. Doppler ultrason ise damar içerisindeki kan akımının hız ve yön özelliklerinin dalga formu şeklinde değerlendirilmesini sağlar.

Doppler Ultrason ile Kordon Dolanması Anlaşılır mı? 

Doppler ultrason, göbek kordonunun bebeğin boynu veya başka bir bölgesi çevresindeki konumunu göstermeye yardımcı olabilir. Ancak kordon dolanmasının görülmesi her zaman bir sorun olduğu anlamına gelmez.

Doppler Ultrason ile Plasentanın Yaşlanması Anlaşılır mı?

Plasentanın ultrasonografik görünümü gebelik ilerledikçe değişebilir. Ancak plasentanın görünümüne bakarak plasentanın yaşlandığına veya bebeğin beslenemediğine dair yorum yapmak doğru değildir.

Doppler Ultrason ile Bebeğin Kilosu Kesin Olarak Anlaşılır mı?

Hayır. Bebeğin tahmini ağırlığı ultrasonografik biyometrik ölçümler kullanılarak hesaplanır.

Doppler Ultrason Ağrılı Bir İşlem midir?

Hayır. Doppler ultrasonografi genel olarak ağrılı bir işlem değildir. Karın üzerinden yapılan incelemede ultrason probunun oluşturduğu hafif bir basınç hissedilebilir.

Doppler Ultrason Hangi Gebelik Haftasında Yapılır?

Doppler ultrason için bütün gebeliklere uygulanabilecek tek bir hafta aralığı bulunmaz. İncelemenin zamanı, hangi amaçla yapılacağına göre değişir. 

Doppler Ultrason Her Gebelikte Yapılır mı?

Hayır. Doppler ultrasonun gerekliliği gebeliğin özelliklerine göre değişir. Normal seyreden düşük riskli gebeliklerde hekimin değerlendirmesine göre standart ultrasonografik takip yeterli olabilir. Bebeğin gelişiminin geride olduğu, annenin hipertansiyonunun bulunduğu veya plasental dolaşımla ilgili bir problemden şüphelenilen gebeliklerde doppler daha önemli hale gelir.

Doppler Ultrason ile Gebelik Zehirlenmesi Anlaşılır mı? 

Doppler ultrason tek başına preeklampsi tanısı koymaz. Ancak bazı gebeliklerde preeklampsi ve plasental kaynaklı gebelik komplikasyonları açısından risk değerlendirmesine katkıda bulunabilir. 

Uterin Arter Doppleri Neden Yapılır?

Uterin arterler, annenin rahminden plasentaya ulaşan kan dolaşımının önemli bir parçasıdır. Bu damarların doppler incelemesi, uteroplasental dolaşımın değerlendirilmesine yardımcı olur.

Orta Serebral Arter (MCA) Doppleri Ne İçin Yapılır?

Orta serebral arter doppleri, bebeğin beyin dolaşımının değerlendirilmesini sağlar. Özellikle fetal anemi şüphesi bulunan gebeliklerde önemli bir yere sahiptir. 

Doppler Ultrason Zayıf Bebeklerde Neden İstenir?

Bebeğin kilosu geride kaldığında, plasentanın bebeği yeterince besleyip beslemediğini ve oksijenlenme durumunu kontrol etmek için istenir.