Doğumda Makattan Geliş Nedir?

Doğumda makattan geliş, bebeğin rahim içinde başı yukarıda; kalçası, makat bölgesi veya ayakları doğum kanalına yakın olacak şekilde durmasıdır. Tıbbi olarak “makat prezentasyonu” veya “breech prezentasyon” olarak adlandırılan bu durumda doğum kanalına önce bebeğin başı değil, alt kısmı yönelir.

Makat pozisyonu gebeliğin erken dönemlerinde sık görülebilir ve bebeklerin çoğu doğuma yaklaştıkça kendiliğinden baş aşağı konuma döner. 

Gebeliğin son haftalarında pozisyonun devam etmesi hâlinde bebeğin duruşu, gebelik haftası, tahmini ağırlığı ve anne adayının klinik özellikleri birlikte değerlendirilerek doğum planı oluşturulur. Term gebeliklerin yaklaşık %3-4’ünde makat prezentasyonu görülür.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Makat Geliş ile Pelvik Geliş Aynı Şey midir?

Evet. Makat geliş ve pelvik geliş ifadeleri genellikle bebeğin başı yerine kalçasının ya da ayaklarının doğum kanalına yakın olduğu prezentasyonu tanımlamak için kullanılır. “Pelvik geliş” terimi, bebeğin pelvis bölgesinin önde gelmesini ifade eder.

Bununla birlikte bebeğin bacaklarının ve kalçasının konumuna göre farklı makat prezentasyonu türleri bulunur:

Makat Geliş Neden Olur?

Makat prezentasyonu çoğu zaman belirli bir nedene bağlanamaz. Özellikle gebeliğin erken dönemlerinde bebeğin rahim içinde yön değiştirmesi doğal kabul edilir.

Bu pozisyonun devam etme olasılığını artırabilen durumlar şunlardır:

• Erken doğum veya gebelik haftasının küçük olması
• Çoğul gebelik
• Amniyon sıvısının normalden az ya da fazla olması
• Plasentanın rahmin alt bölümüne yerleşmesi
• Rahmin yapısal özellikleri
• Rahimde miyom bulunması
• Bebeğin hareketlerini veya duruşunu etkileyen bazı gelişimsel durumlar
• Daha önce makat prezentasyonlu gebelik yaşanması

Bu faktörlerden birinin bulunması, bebeğin mutlaka makat pozisyonunda kalacağı anlamına gelmez. Kesin değerlendirme kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından yapılır.

Makat Geliş Hangi Haftada Belli Olur?

Bebeğin duruşu ultrasonografiyle gebeliğin farklı haftalarında görülebilir; ancak erken dönemde saptanan makat pozisyonu çoğunlukla kalıcı değildir. Bebeğin doğumdaki prezentasyonuna ilişkin daha anlamlı değerlendirme genellikle 36. hafta civarında yapılır.

Muayenede makat gelişten şüphelenilirse ultrasonografiyle bebeğin duruşu doğrulanır. Aynı incelemede bebeğin gelişimi, tahmini ağırlığı, başının konumu, plasentanın yerleşimi ve amniyon sıvısı da değerlendirilebilir.

Makat Geliş Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı, gebelik takibinde yapılan fizik muayene ve ultrasonografi yardımıyla konur. Karın muayenesinde bebeğin başının rahmin üst bölümünde hissedilmesi veya kalp seslerinin beklenenden farklı bir bölgede duyulması makat prezentasyonu şüphesi oluşturabilir.

Tanı sürecinde değerlendirilebilecek başlıca noktalar şunlardır:

• Bebeğin kesin duruşu
• Makat prezentasyonunun türü
• Gebelik haftası ve tahmini fetal ağırlık
• Bebeğin baş ve boyun pozisyonu
• Plasentanın yerleşimi
• Amniyon sıvısının miktarı
• Doğum kanalının klinik açıdan uygunluğu
• Eşlik eden anne veya bebekle ilgili durumlar

Elde edilen bilgiler, takip ve doğum planının kişiselleştirilmesine yardımcı olur.

Makat Geliş Tehlikeli midir?

Makat geliş tek başına bebeğin sağlıksız olduğu anlamına gelmez. Bununla birlikte baş gelişe göre doğum sürecinin daha dikkatli planlanmasını gerektiren bir prezentasyondur.

Özellikle vajinal doğum düşünülüyorsa makat gelişin türü, bebeğin tahmini ağırlığı, baş pozisyonu, gebelik haftası, annenin pelvis yapısı ve sağlık kuruluşunun deneyimi değerlendirilir. Planlama, olası komplikasyonlara müdahale edilebilen donanımlı bir merkezde yapılmalıdır.

Makat Doğumda Bebeği İlgilendiren Başlıca Riskler Nelerdir?

Makat prezentasyonunda risk düzeyi doğum yöntemine, bebeğin duruşuna ve gebeliğin klinik özelliklerine göre değişebilir. Her makat gelişli gebelikte komplikasyon oluşması beklenmez.

Bebeği ilgilendirebilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Göbek kordonunun doğum kanalına bebeğin önünden ilerlemesi
• Göbek kordonunun sıkışmasına bağlı kalp atımı değişiklikleri
• Bebeğin vücudu doğduktan sonra başının ilerlemekte zorlanması
• Doğum sırasında bebeğin kol, omuz veya boyun bölgesinin etkilenmesi
• Oksijenlenmenin geçici olarak azalması
• Vajinal doğum planının sezaryene dönüştürülmesi

Baş aşağı olmayan fetal pozisyonlar, göbek kordonu sarkması açısından bilinen risk faktörleri arasındadır. 

Makat Gelişte Doğum Sırasında Bebeğin Kalp Atışları Nasıl Takip Edilir?

Doğum sırasında bebeğin kalp atımları genellikle elektronik fetal monitörizasyon, diğer adıyla kardiyotokografi ile izlenir. Bu yöntem bebeğin kalp atım hızını ve rahim kasılmalarını eş zamanlı kaydeder.

Kalp atımlarında tekrarlayan veya uzun süren değişiklikler görülmesi hâlinde anne adayının ve bebeğin durumu yeniden değerlendirilir. Bulgulara göre doğumun devam şekli değiştirilebilir ve gerektiğinde cerrahi doğum planlanabilir.

Makat Gelişte Sezaryen Her Zaman Gerekli midir?

Hayır. Makat prezentasyonu sezaryenin her durumda zorunlu olduğu anlamına gelmez; ancak termde makat gelişli bebeklerin önemli bir bölümü planlı sezaryenle doğurtulur.

Seçilmiş gebelerde, uygun koşullar sağlandığında ve deneyimli bir ekip bulunduğunda planlı vajinal makat doğum değerlendirilebilir. Karar verilirken dikkate alınan ölçütler şunlardır:

• Makat prezentasyonunun türü
• Bebeğin tahmini ağırlığı ve baş pozisyonu
• Anne pelvisinin klinik açıdan uygunluğu
• Gebeliğin tekil veya çoğul olması
• Doğumun ilerleyişi
• Anne adayının tercihleri
• Ekibin vajinal makat doğum deneyimi
• Gerektiğinde sezaryen uygulanabilecek koşulların bulunması

Doğum yöntemi kararı, olası yarar ve riskler anne adayıyla görüşülerek kişiye özel verilmelidir.

Makat Gelişte Acil Sezaryen İhtimali Neden Oluşabilir?

Planlanan vajinal doğum sırasında doğumun beklenen şekilde ilerlememesi, bebeğin kalp atımlarında endişe oluşturan değişiklikler görülmesi veya göbek kordonuyla ilgili sorun gelişmesi cerrahi doğum ihtiyacını gündeme getirebilir.

Ayrıca bebeğin vücudu ile başının doğum kanalındaki ilerleyişinin uyumlu olmaması da planın değiştirilmesine neden olabilir. Bu nedenle vajinal makat doğum, sürekli değerlendirme yapılabilen ve gerektiğinde hızlı müdahale imkânı bulunan bir hastanede yönetilmelidir.

Makat Gelişte Dış Sefalik Versiyon (ECV) Nedir?

Dış sefalik versiyon, makat pozisyonundaki bebeğin anne karnı üzerinden kontrollü hareketlerle baş aşağı konuma çevrilmeye çalışıldığı tıbbi bir işlemdir. Başarılı olduğunda baş gelişle vajinal doğum olasılığını artırabilir ve sezaryen gereksinimini azaltabilir.

İşlem her gebeye uygun değildir. Plasentanın yerleşimi, amniyon sıvısı, bebeğin durumu ve sezaryen gerektiren başka bir nedenin bulunup bulunmadığı önceden değerlendirilir. ACOG

ECV İşlemi Nasıl Yapılır?

İşlem öncesinde ultrasonografiyle bebeğin pozisyonu, plasentanın yeri ve amniyon sıvısı kontrol edilir. 

Bebeğin kalp atımları değerlendirilir; ardından uzman hekim, anne adayının karnına elleriyle kontrollü basınç uygulayarak bebeği öne veya arkaya doğru döndürmeye çalışır. Uygulamanın temel aşamaları şunlardır:

• Anne ve bebeğin işlem için uygunluğu değerlendirilir.
• Ultrasonografi ile fetal pozisyon doğrulanır.
• Bebeğin kalp atımları işlem öncesinde izlenir.
• Karın üzerinden kontrollü çevirme hareketi uygulanır.
• Sonuç ultrasonografiyle kontrol edilir.
• Bebeğin kalp atımları işlem sonrasında yeniden takip edilir.

ECV rahatsızlık verebilir, belirgin ağrı veya uygun olmayan bir bulgu gelişmesi durumunda uygulama sonlandırılır. İşlemin, gerektiğinde sezaryen yapılabilecek sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilmesi önerilir.

ECV Kaçıncı Haftada Yapılır?

ECV çoğunlukla gebeliğin 36-37. haftaları civarında değerlendirilir. Kesin zamanlama; ilk gebelik olup olmadığına, bebeğin durumuna ve merkezin klinik yaklaşımına göre değişebilir.

İşlemin çok erken yapılması bebeğin yeniden makat pozisyonuna dönme ihtimalini artırabilir. Çok geç dönemde ise rahim içindeki alanın azalması çevirme işlemini zorlaştırabilir. 

İkiz Gebelikte Makat Geliş Nasıl Yönetilir?

İkiz gebelikte doğum planı öncelikle doğum kanalına yakın olan ilk bebeğin pozisyonuna göre yapılır. İlk bebeğin makat olması durumunda sezaryen daha sık değerlendirilirken ilk bebeğin baş aşağı, ikinci bebeğin makat olması hâlinde farklı doğum seçenekleri gündeme gelebilir.

Kararda bebeklerin gebelik haftaları, tahmini ağırlıkları, plasental yapıları, aralarındaki kilo farkı ve uzman ekibin deneyimi önem taşır. İkiz gebeliklerde standart bir yaklaşım yerine anne ve bebeklerin özelliklerine göre bireysel planlama yapılır.

Makat Gelişte Doğum Planı Nasıl Yapılır?

Doğum planı yalnızca bebeğin prezentasyonuna bakılarak oluşturulmaz. Anne adayının tıbbi öyküsü, gebelik haftası, ultrasonografi bulguları ve hastanenin klinik olanakları birlikte değerlendirilir.

Planlama sırasında başlıca seçenekler şunlardır:

• Uygun gebelerde dış sefalik versiyon denenmesi
• Planlı sezaryen doğum
• Belirli ölçütleri karşılayan gebelerde planlı vajinal makat doğum
• Doğum eylemi başlamışsa mevcut koşullara göre yeniden değerlendirme

Önceden sezaryen planlanmış olsa bile doğum eylemi beklenenden erken başlayabilir. Böyle bir durumda bebeğin doğum kanalındaki konumu ve doğumun ne kadar ilerlediği dikkate alınarak en uygun yöntem belirlenir. 

Doğumda Makattan Geliş Hakkında Sık Sorulan Sorular

Makat Geliş Doğumdan Sonra Bebeğin Sağlığını Etkiler mi?

Makat pozisyonunda bulunmak tek başına doğum sonrasında kalıcı bir sağlık sorunu olacağı anlamına gelmez. Yenidoğanın muayenesi yapılır ve gerekli görülürse özellikle kalça gelişimi açısından takip planlanır.

Makat Geliş Kendiliğinden Düzelebilir mi?

Evet. Bebeklerin önemli bir bölümü gebeliğin ilerleyen haftalarında kendiliğinden baş aşağı pozisyona döner; bu olasılık doğuma yaklaşıldıkça azalır.

Makat Geliş Belirti Verir mi?

Genellikle anne adayının fark edebileceği özgül bir belirti oluşturmaz. Bebeğin pozisyonu muayene ve ultrasonografiyle belirlenir.

Makat Pozisyonundaki Bebek Normal Doğabilir mi?

Uygun şekilde seçilmiş gebelerde ve deneyimli bir ekip eşliğinde vajinal doğum değerlendirilebilir. Her anne ve bebek için uygunluk ayrı olarak incelenmelidir.

ECV Başarılı Olmazsa Ne Yapılır?

İşlem başarısız olduğunda planlı sezaryen veya koşullar uygunsa vajinal makat doğum seçenekleri görüşülür. Bazı gebelerde yeniden deneme yapılıp yapılamayacağı uzman değerlendirmesiyle belirlenebilir.

ECV Sonrasında Bebek Yeniden Makat Pozisyonuna Dönebilir mi?

Başarılı bir işlemden sonra bebeğin yeniden makat pozisyonuna dönmesi mümkündür ancak sık görülen bir durum değildir. Takip muayenelerinde prezentasyon yeniden kontrol edilir.

Evde Yapılan Egzersizler Bebeği Çevirebilir mi?

Belirli duruş veya egzersizlerin bebeği güvenilir biçimde çevirdiğine ilişkin kanıtlar sınırlıdır. Anne adayları hekimlerine danışmadan egzersiz ya da alternatif bir uygulama denememelidir.

Makat Geliş Tekrarlar mı?

Önceki gebeliğinde makat prezentasyonu olan kişilerde sonraki gebelikte tekrar görülme olasılığı bir miktar artabilir. Buna rağmen sonraki gebeliklerin çoğunda bebek baş aşağı pozisyonda olabilir.

Makat Geliş Bebeğin Cinsiyetiyle İlişkili midir?

Bebeğin cinsiyeti doğum yöntemini belirleyen klinik bir ölçüt değildir. Değerlendirme bebeğin pozisyonu, gelişimi ve gebeliğe ait tıbbi bulgular üzerinden yapılır.

Makat Gelişte Doğum Ne Zaman Planlanır?

Zamanlama gebelik haftası, doğum eyleminin başlayıp başlamadığı, anne ve bebeğin durumu ile seçilen doğum yöntemine göre belirlenir. Kesin plan uzman hekim değerlendirmesi sonrasında oluşturulur.