ROSI Tekniği Nedir?

ROSI tekniği; menide ve testis dokusunda olgun sperm hücresi bulunamadığı durumlarda, sperm hücresinin gelişim aşamalarından biri olan yuvarlak spermatidlerin kullanılarak yumurtanın döllenmesini amaçlayan yardımcı üreme tekniğidir. Adını İngilizce “Round Spermatid Injection” ifadesinden alan bu teknik, özellikle ağır erkek infertilitesi ve bazı azospermi vakalarında, olgun sperm elde edilemediğinde uygulanmaktadır. 

ROSI Neden Geliştirildi?

ROSI tekniğinin geliştirilmesindeki temel amaç, testislerinde olgun sperm hücresi bulunamayan ve bu nedenle kendi sperm hücreleriyle çocuk sahibi olma seçeneği son derece sınırlanan erkeklerde alternatif bir üreme yolu araştırmaktı. 

Özellikle non-obstrüktif azospermi (NOA) bulunan bazı erkeklerde testis dokusunda sperm üretimi tamamen sona ermemiş olabilmekte; spermatogenez, spermatozoaya dönüşmeden önceki yuvarlak spermatid aşamasında durabilmektedir. Bu durumda olgun sperm elde edilemese de daha erken aşamadaki haploid germ hücrelerinin bulunabilmesi, araştırmacıları bu hücreleri yumurtanın döllenmesinde kullanma fikrine yöneltmiştir. 

ROSI Tekniği Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

ROSI Kimlere Uygulanabilir? 

ROSI, her azospermi hastasına uygulanabilecek standart bir tedavi değildir. Özellikle olgun spermatozoanın elde edilemediği ve testiküler dokuda uygun spermatidlerin bulunabildiği seçilmiş vakalarda değerlendirilebilmektedir. 

• Non-obstrüktif azospermisi (NOA) bulunan erkekler 
• Testis dokusunda yuvarlak spermatid bulunan seçilmiş hastalar 
• Mikro-TESE veya diğer sperm elde etme işlemlerinde olgun sperm bulunamayanlar 
• Spermatogenezi yuvarlak spermatid aşamasına kadar devam eden erkekler 
• Kendi genetik materyaliyle çocuk sahibi olmak isteyen ve diğer seçenekleri değerlendiren çiftler 
• Olgun sperm elde edilmesi mümkün olmayan çok ağır erkek infertilitesi vakaları 
• Genetik ve klinik değerlendirmesi tamamlanan uygun hastalar 

ROSI Öncesinde Hangi Değerlendirmeler Yapılır? 

ROSI gibi ileri bir yönteme geçmeden önce erkek infertilitesinin nedeninin neleştirilmesi gerekmektedir. Değerlendirme kapsamında hastanın öyküsü, fizik muayenesi ve semen analizlerinin yanı sıra klinik duruma göre hormon testleri, genetik incelemeler ve testiküler sperm elde etme yöntemleri değerlendirilmektedir. 

Özellikle non-obstrüktif azospermisi bulunan erkeklerde kromozom analizi ve uygun hastalarda Y kromozomu mikrodelesyon testleri gibi genetik incelemeler tedavi planlamasının önemli bir parçası olmaktadır. Bunun nedeni, azosperminin altında yatan genetik nedenin hem sperm elde etme ihtimalini hem de genetik danışmanlık gereksinimini etkileyebilmesidir. Dolayısıyla ROSI, tek başına laboratuvarda uygulanan bir işlem olarak değil, erkek infertilitesinin kapsamlı değerlendirilmesinin bir parçası olarak ele alınmalıdır.

ROSI Nasıl Yapılır? 

ROSI sürecinde ilk olarak kadının yumurtalıkları uyarılmaktadır. Kadına uygun bir tedavi protokolü ile birden fazla folikülün gelişmesi sağlanmaktadır. Foliküllerin gelişimi ultrasonografi ve gerektiğinde hormon ölçümleriyle takip edilmektedir. Devamındaki aşamalar şu şekildedir:

Yumurta toplama işlemi

Foliküller uygun gelişim aşamasına ulaştığında yumurta toplama işlemi yapılır. Elde edilen oositler embriyoloji laboratuvarına alınır ve olgunlukları değerlendirilir. ROSI açısından özellikle metafaz II aşamasındaki olgun oositler önemlidir.

Erkekten testiküler doku alınması

Olgun sperm elde edilemeyen erkeklerde sperm aramak amacıyla testiküler sperm ekstraksiyonu veya uygun hastalarda mikro-TESE uygulanabilir. Bu işlem sırasında alınan testis dokusu embriyoloji laboratuvarında ayrıntılı şekilde incelenir.

Spermatidlerin araştırılması

Testis dokusunda olgun spermatozoa bulunmadığında, sperm üretiminin daha erken aşamalarındaki hücreler araştırılabilir. Yuvarlak spermatidlerin doğru şekilde tanımlanması ROSI'nin en kritik teknik basamaklarından biridir. Çünkü spermatidlerin görünümü, testis dokusunda bulunan diğer hücrelerle karışabilir.

Uygun spermatidin oosite enjekte edilmesi

Uygun özelliklere sahip olduğu değerlendirilen yuvarlak spermatid, mikroenjeksiyon tekniğiyle oositin içerisine aktarılır. Klasik ICSI'de olgun ve hareketli bir sperm hücresi kullanılırken ROSI'de olgunlaşmamış bir sperm öncül hücresi kullanılması işlemin temel farkıdır.

Oosit aktivasyonu ve embriyo gelişimi takibi

ROSI'de yalnızca hücrenin oosit içine enjekte edilmesi yeterli olmayabilir. Oositin aktivasyonu ve döllenme sürecinin başlaması önemli bir biyolojik basamaktır. Bu nedenle ROSI uygulamalarında oosit aktivasyonunu destekleyen laboratuvar yaklaşımları da gündeme gelebilir. 

ROSI'nin Sınırlılıkları Nelerdir? 

ROSI'nin en önemli sınırlılığı, başarısının standart ICSI'ye kıyasla düşük ve değişken olmasıdır. Bunun dışında ROSI tekniğinin daha sınırlı kaldığı durumlar şu şekildedir:

• Uygun spermatid bulunamayabilir.
• Yuvarlak spermatidlerin doğru tanımlanması teknik açıdan zordur.
• Döllenme oranları değişkendir.
• Embriyo gelişimi her vakada devam etmeyebilir.
• Transfer edilebilecek embriyo elde edilemeyebilir.
• Klinik gebelik ve canlı doğum oranları düşüktür.
• Uzun dönem çocuk sağlığına ilişkin veriler sınırlıdır.
• Çalışmalar arasında sonuçlar belirgin şekilde farklılık gösterebilir.
• Çok deneyimli bir embriyoloji ekibine ihtiyaç vardır.

ROSI Tedavisinde Başarıyı Neler Etkiler? 

ROSI'de sonucu tek bir faktör belirlememektedir. Başarı üzerinde etkili olabilecek başlıca faktörler şunlardır: 

• Kadının yaşı ve oosit kalitesi: Oosit kalitesi embriyonun gelişimi ve gebelik sonucunda önemli bir role sahiptir. Bu nedenle erkek faktörü çok ağır olsa bile kadın yaşı ve yumurtalık özellikleri tedavinin genel sonucunu etkileyebilir.
• Spermatogenezin hangi aşamada durduğu: Testis dokusunda spermatogenezin hangi aşamaya kadar devam ettiği ROSI açısından kritik önem taşır. Uygun spermatidlerin bulunabilmesi tedavinin ilk koşullarından biridir.
• Spermatidlerin doğru tanımlanması: ROSI'nin teknik açıdan en önemli noktalarından biridir. Deneyimli embriyologların uygun hücreleri doğru şekilde ayırt etmesi gerekir.
• Oosit aktivasyonu: ROSI'de kullanılan hücre olgun sperm olmadığı için oosit aktivasyonunun doğru şekilde gerçekleşmesi ayrıca önem taşır.
• Embriyo laboratuvarının deneyimi: Embriyo kültürü, takip ve transfer aşamalarındaki laboratuvar koşulları tedavi zincirinin diğer önemli parçalarıdır.
• Erkekteki altta yatan neden: Genetik veya hormonal nedenler dahil olmak üzere azosperminin altında yatan durum tedavi planını etkileyebilir.

ROSI Tekniğinin Avantajları Nelerdir?

ROSI'nin en önemli potansiyel avantajı, olgun sperm elde edilemeyen çok ağır erkek infertilitesi vakalarında çiftin kendi genetik materyalini kullanarak gebelik elde etme ihtimalini gündeme getirmesidir.

Bu açıdan özellikle testiküler sperm elde etme girişimlerinde olgun sperm bulunamayan ve diğer seçenekleri değerlendiren seçilmiş çiftlerde önemli bir araştırma ve tedavi alanı oluşturur. Ancak bu potansiyel avantaj, yöntemin yüksek başarı oranına sahip olduğu anlamına gelmemektedir.

ROSI Tedavisinde Neden Medipol?

ROSI gibi ileri erkek infertilitesi vakalarında tedavi, yalnızca yumurta ve embriyo işlemlerinden oluşmaz. Öncelikle erkeğin infertilite nedeninin doğru şekilde değerlendirilmesi, mümkünse olgun sperm elde edilmesine yönelik seçeneklerin araştırılması ve uygun hastalarda ileri yardımcı üreme tekniklerinin gündeme alınması gerekir.

Medipol Sağlık Grubu bünyesinde tüp bebek, kadın hastalıkları ve doğum, üroloji ve gerektiğinde diğer ilgili uzmanlık alanlarının birlikte değerlendirme yapabilmesi, özellikle karmaşık infertilite vakalarında multidisipliner bir yaklaşım oluşturulmasına olanak sağlayabilir.

ROSI açısından ise embriyoloji laboratuvarının deneyimi ayrı bir önem taşır. Çünkü yöntemin en kritik aşamalarından biri, testiküler dokudaki hücrelerin doğru değerlendirilmesi ve uygun spermatidlerin seçilmesidir. Bu nedenle ileri erkek infertilitesi bulunan çiftlerin tedavi planı oluşturulurken hem klinik hem de embriyoloji boyutunun birlikte değerlendirilmesi gerekir.

ROSI Tekniği Hakkında Sık Sorulan Sorular 

ROSI Tekniği Rutin Bir Tüp Bebek Yöntemi midir?

ROSI, klasik IVF veya ICSI gibi rutin olarak uygulanan bir yardımcı üreme yöntemi olarak değerlendirilmez. 

ROSI ile Çocuk Sahibi Olunabilir mi?

Evet, ROSI sonrasında gebelik ve canlı doğumlar gerçekleşmektedir. Ancak başarı oranları standart ICSI'ye göre daha düşüktür ve yöntem her hastada başarılı olmayabilir.

ROSI ile ICSI Arasındaki Fark nedir?

ICSI'de olgun sperm hücresi oositin içine enjekte edilir. ROSI'de ise olgun sperm bulunamadığında yuvarlak spermatid kullanılmaya çalışılır.

ROSI Azospermiyi Tedavi Eder mi?

ROSI, azosperminin nedenini ortadan kaldıran bir tedavi değildir. Amaç, olgun sperm bulunamadığı belirli durumlarda daha erken aşamadaki erkek germ hücrelerinden yararlanarak döllenme sağlamaktır.

ROSI'nin Başarı Oranı Yüksek midir?

Mevcut çalışmalar ROSI sonuçlarının değişken olduğunu ve genel olarak standart ICSI'den daha düşük başarı elde edildiğini göstermektedir. Bu nedenle tek bir yüzde üzerinden hastaya başarı garantisi vermek doğru değildir.

ROSI ile Doğan Çocuklarda Sağlık Sorunu Görülür mü?

Şimdiye kadar bildirilen bazı serilerde kısa dönem fiziksel ve bilişsel gelişim açısından belirgin bir olumsuzluk gösterilmemiştir. Ancak çocuk sayısının sınırlı olması ve uzun dönem verilerin yetersizliği nedeniyle yöntemin tamamen risksiz olduğu söylenemez.

ROSI Öncesinde Genetik Test Yapılır mı?

Hastanın klinik özelliklerine göre karyotip ve Y kromozomu mikrodelesyon analizi gibi genetik incelemeler değerlendirilebilir. Hangi testlerin gerekli olduğu erkek infertilitesinin nedenine göre belirlenir.

ROSI'de Neden Mikro-TESE Yapılabilir?

Mikro-TESE, testis dokusunda sperm üretiminin devam ettiği küçük alanları bulmak ve mümkünse olgun sperm elde etmek amacıyla uygulanabilir. Olgun sperm bulunamazsa testiküler dokuda daha erken gelişim aşamasındaki germ hücrelerinin değerlendirilmesi gündeme gelebilir.

ROSI Her Azospermi Hastasına Uygulanır mı?

Hayır. Azospermi tek başına ROSI endikasyonu değildir. Öncelikle azosperminin nedeni belirlenmelidir.