Prematüre Bebek Nedir, Nedenleri Nelerdir?

Prematüre, gebeliğin 37. haftasından önce doğan bebeklere verilen isimdir. Erken doğum, yenidoğanlar için bazı sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. İdeal olarak belirlenen tam süreli gebelik 38 ila 42 hafta sürmektedir. Gebeliğin son haftalarında beyin, akciğer ve karaciğer gibi pek çok organ hızlı bir şekilde büyümeye ve gelişmeye devam etmektedir. Erken doğum yaşanması durumunda bebek, gelişimsel eksikler dolayısıyla bazı riskli durumlarla karşılaşabilmektedir. 

Prematüre Bebek Nedir?

Prematüre bebek, 37. haftadan önce doğan bebekler olarak tanımlanmaktadır. Bir bebeğin doğumu ne kadar erken olursa sağlık sorunları riski de o kadar yüksek olmaktadır. Buradaki en önemli nokta, erken doğum ve prematürelik arasındaki farktır. 37 haftadan sonra ancak 39 haftadan önce doğan bebekler, erken doğum olarak değerlendirilmektedir. 

Prematüre Bebekler Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Prematüre Doğumun Evreleri Nelerdir?

Doktorlar, bebeğin anne karnında geçirdiği süreye göre erken doğumu kategorilere ayırmaktadır. Prematüre bebeklerde görülebilecek özel sağlık sorunlarında beslenme, tedavi ve bakım planı yapılabilmesi için belirlenen evreler şunlardır:

• Geç Prematüre (4 hafta 0 gün – 36 hafta 6 gün): Bu bebekler prematürelerin en büyük grubunu oluşturur. Solunum, emme-yutma koordinasyonu, kan şekeri ve vücut ısısının korunması konusunda takip gerekebilir. 
• Orta Derece Prematüre (32 hafta 0 gün – 33 hafta 6 gün): Yenidoğan yoğun bakım izlemi daha sık gerekebilir. Solunum desteği, beslenme desteği ve enfeksiyon açısından yakın takip önemlidir. 
• Çok Prematüre (28 hafta 0 gün – 31 hafta 6 gün): Organların gelişimi henüz tamamlanmadığı için yoğun bakım ihtiyacı daha belirgindir. Özellikle solunum ve beslenme desteği gerekebilir. 
• İleri derecede prematüre (aşırı prematüre): 28 haftadan önce doğan bebekler, ciddi prematürite grubundadır. Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde ileri düzey destek ve uzun süreli takip gerekebilir. 

Prematüre Doğum Nedenleri Nelerdir?

Fetüsün tam gelişimi için ortalama 40 haftalık bir sürece ihtiyaç vardır. Ancak bazı durumlarda 37 haftadan önce de doğum gerçekleşebilmektedir. Prematüre doğuma neden olan durumlar genellikle şunlardır: 

• Diyabet ve kalp hastalığı gibi kronik sağlık sorunları
• Plasenta ayrılması veya plasenta previa gibi rahatsızlıklar
• Preeklampsi (Gebelik zehirlenmesi)
• Çoğul gebelikler
• Rahim ağzı ile ilgili sorunlar
• Vajinal kanama ve enfeksiyonlar
• Alkol ve sigara gibi zararlı maddelerin kullanımı
• Daha önce geçirilmiş prematüre öyküsü
• Amniyon sıvısının erken gelmesi

Erken Doğan Bebeklerin Özellikleri Nelerdir?

Erken doğan prematüre bebekler, tam zamanlı gebelikle doğmuş bebeklere göre daha küçük ve zayıf görünmektedir. Kendi başlarına işlevsel olma yetenekleri daha azdır. Tıbbi bakıma ve özel hassasiyete ihtiyaç duymaktadırlar. Bunun dışında prematüre bebeklerin özellikleri şunlardır:

• Erken doğan bebeklerin vücutlarındaki yağ oranları düşük olduğundan ciltleri ince ve şeffaf görünebilir. 
• Düşük doğum ağırlıklı olduklarından genellikle 5-5.5 kilodan daha hafif ölçülürler. 
• Göz kapakları yaklaşık 30 haftalığa kadar kapalı kalabilir. 
• Prematüre bebeklerde saçlar ince ve seyrek olabilir.
• Çok erken doğan erkek bebeklerde testislerin henüz skrotuma inmemiş olması; kız bebeklerde ise dış genital yapıların daha az gelişmiş görünmesi mümkün olabilir.
• Prematüre bebeklerde kan şekeri düşüklüğü ve yenidoğan sarılığı açısından daha yakın takip gerekebilir. 
• Kas tonusu ve refleksleri doğum haftasına bağlı olarak daha düşük olabilir. 
• Erken haftalarda doğan bebeklerde solunum sıkıntısı görülebilir. 

Prematüre Bebeklerin Ortalama Değerleri Nasıldır?

Prematüre bebeklerde ölçümler cinsiyete ve gebelik haftasına göre değiştiği için tek bir “normal kilo-boy-baş çevresi” değeri vermek doğru değildir. Kız ve erkek bebekler arasında farklılıklar bulunmakla birlikte ortalama ölçüm değerleri şunlardır:

Prematüre Bebeklerin Karşılaştığı Sağlık Sorunları Nelerdir?

Prematüre bebekler, kısa ve uzun vadede çeşitli sağlık sorunlarıyla karşılaşabilmektedir. Prematüre bir bebeğin ihtiyaç duyduğu bakım düzeyi, genellikle erken doğumun tarihine göre belirlenmektedir. Prematüre bebeklerin karşılaştığı olası sağlık sorunları şunlardır: 

• Solunum Problemleri: Bebeğin akciğerlerinin tam olarak gelişemediği durumlarda uyku apnesi ve solunum güçlüğü gibi sorunlarla karşılaşılabilir.
• Karaciğer Problemleri: Gelişimini tamamlamamış bir karaciğer, yeterince iyi çalışamaz. Bunun sonucu olarak da kanda bilirubin adı verilen bir madde birikerek sarılığa yol açar. 
• Sindirim Sorunları: Erken doğan bebeklerin sindirim sistemi, tam zamanında doğan bebeklerinkine göre daha hassastır. Bu da bağırsaklarda hasar oluşumuna karşı risklerini artırır. 
• Dolaşım Sorunları: Zamanında doğan bebeklerde, rahimde akciğerlerden kanı uzaklaştıran kan damarı genellikle kendiliğinden kapanır. Prematüre bebeklerde ise bu damar iyi kapanmayabilir, bu da kalp ve kan sorunlarına yol açabilir. 

Prematüre Bebeklerde Düzeltilmiş Yaş Nedir?

Prematüre bebeklerin gelişimsel değerlendirmesinde düzeltilmiş yaş önemli bir kavramdır. Örneğin 32. haftada doğan bir bebeğin yaklaşık 8 hafta erken doğduğu kabul edilmektedir. Bebek 4 aylık olduğunda gelişim değerlendirmesinde yaklaşık 2 aylık düzeltilmiş yaş üzerinden değerlendirme yapılmaktadır. Bu nedenle prematüre bebeklerin gelişim basamaklarının zamanında doğan bebeklerle birebir aynı takvimde gerçekleşmesi beklenmemektedir. 

Prematüre Doğum Önlenebilir mi?

Prematüre doğumları tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak riskin erken belirlenmesi, bazı kadınlarda koruyucu yaklaşımların uygulanmasına olanak sağlayabilmektedir. Prematüre doğum riski için alınabilecek önlemler şunlardır: 

• Gebelik Takiplerini Düzenli Yaptırmak: Düzenli gebelik kontrolleri sayesinde anneye ait hastalıklar, bebeğin gelişimi, çoğul gebelik ve bazı erken doğum risk faktörleri zamanında belirlenebilir. 
• Progesteron Tedavisi: Uygun hastalarda, özellikle gebelik sırasında kısa rahim ağzı saptandığında vajinal progesteron tedavisi düşünülebilir. 
• Serklaj: Bazı kadınlarda rahim ağzının gebeliği taşıyamaması veya belirli risk faktörlerinin bulunması durumunda serklaj, yani rahim ağzına dikiş uygulanması gündeme gelebilir. Serklaj kararı önceki gebelik öyküsü, rahim ağzı bulguları ve mevcut gebeliğin özellikleri birlikte değerlendirilerek verilir. 
• Rahim Ağzını Değerlendirmek: Özellikle erken doğum öyküsü bulunan veya risk taşıyan kadınlarda rahim ağzının uzunluğunun uygun zamanda transvajinal ultrasonografi ile değerlendirilmesi önem taşıyabilir. 

Her Prematüre Bebek Yoğun Bakımda Kalır mı?

Bebek, rahimde yeterince gelişme fırsatı bulamadığında organların büyümesi de aynı dengede gerçekleşmeyebilir. Yenidoğan bakımındaki uygulamalar, birçok prematüre bebeğin sağlıklı ve güçlü bir şekilde gelişimine devam etmesini sağlayabilir. Yoğun bakım ihtiyacı; bebeğin doğduğu gebelik haftası, doğum ağırlığı, solunum durumu, vücut ısısını koruyabilmesi, beslenme becerisi ve genel sağlık durumuna göre belirlenir. Dolayısıyla her prematüre bebeğin yenidoğan yoğun bakım ünitesinde kalması gerekmez. Yoğun bakım ihtiyacını belirleyen faktörler şunlardır:

• Gebelik haftası: Gebelik haftası küçüldükçe yoğun bakım ihtimali artar.
• Doğum ağırlığı: Çok düşük doğum ağırlığı yakın takip gerektirebilir.
• Solunum durumu: Oksijen veya mekanik solunum desteği ihtiyacı önemli bir belirleyicidir.
• Beslenme: Emme-yutma koordinasyonu yeterli olmayan bebeklerde özel beslenme desteği gerekebilir.
• Vücut ısısı: Bebeğin kendi vücut ısısını koruyabilmesi değerlendirilir.
• Genel sağlık durumu: Enfeksiyon, kan şekeri düzensizliği veya başka tıbbi sorunların bulunması bakım ihtiyacını değiştirebilir.

Prematüre Bebekleri Olan Aileler Nelere Dikkat Etmelidir?

Prematüre bebeği olan aileler için doğum sonrası dönem, hem bebeğin sağlık durumunun yakından takip edilmesini hem de ebeveynlerin sabırlı ve bilinçli hareket etmesini gerektiren özel bir süreçtir. Bebeğin beslenme, kilo alımı, vücut ısısı, solunum durumu ve büyüme-gelişme süreci düzenli olarak takip edilmeli; yenidoğan ve çocuk sağlığı uzmanlarının önerdiği kontrollere uyulmalıdır. 

Prematüre bebeklerde bağışıklık sistemi ve bazı organ sistemleri henüz tam olarak olgunlaşmadığından, enfeksiyonlardan korunma, el hijyenine dikkat edilmesi ve hasta kişilerle yakın temasın sınırlandırılması önem taşımaktadır. Ebeveynlerin bebeğin beslenmesinde belirgin azalma, nefes almada güçlük, morarma, ateş, aşırı halsizlik veya olağandışı davranış gibi belirtileri ciddiye alarak gecikmeden hekime başvurması gerekmektedir. 

Prematüre Bebek Takibi İçin Neden Medipol?

Prematüre bebeklerin takibi, doğum öncesinden başlayarak doğum sonrası yenidoğan ve çocuk sağlığı süreçlerini kapsayan, deneyimli ve multidisipliner bir yaklaşım gerektirir. Medipol Sağlık Grubu, anne adaylarının gebelik takibinden doğum sürecine ve prematüre bebeğin yenidoğan dönemindeki bakımına kadar ihtiyaç duyulabilecek farklı branşların koordineli şekilde değerlendirilmesine olanak sağlayan sağlık hizmetleriyle ailelerin yanında olmayı hedefler. 

Özellikle erken doğum riski bulunan gebeliklerde kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile yenidoğan ekibinin birlikte değerlendirmesi; doğum zamanlaması, bebeğin ihtiyaç duyabileceği solunum ve yoğun bakım desteği ile doğum sonrası takip planının önceden oluşturulmasına katkı sağlar. Prematüre bebeğin büyüme ve gelişiminin düzenli olarak izlenmesi, gerekli durumlarda ilgili uzmanlık alanlarına yönlendirilmesi ve ailelerin süreç hakkında doğru şekilde bilgilendirilmesi, sağlıklı bir takip sürecinin temelini oluşturur. Anne ve bebeğin ihtiyaçlarını bir bütün olarak ele alan bu yaklaşım, prematüre doğum sürecinde ailelerin kendilerini daha güvende ve hazırlıklı hissetmelerine yardımcı olabilir. 

Prematüre Bebekler Hakkında Sık Sorulan Sorular

Serebral Palsi (Beyin Felci) Prematüre Bebeklerde mi Görülür?

Serebral palsinin tek oluşum nedeni, erken doğum değildir. Genetik faktörler, şiddetli iyot eksikliği, anne karnındayken bebekte oluşan gelişim bozukları ve gebelikte geçirilen kızamıkçık gibi enfeksiyonlardan da kaynaklanabilir. 

Prematüre Doğum Sonraki Gebeliklerde Tekrarlar mı? 

Daha önce prematüre doğum yapmış olmak, sonraki gebeliklerde prematüre doğum açısından önemli bir risk faktörü oluşturur. 

Prematüre Doğum Yapan Anne Tekrar Hamile Kalabilir mi? 

Çoğu kadın prematüre doğum sonrasında yeniden sağlıklı bir gebelik yaşayabilir. Ancak yeni gebelik planlanmadan önce önceki gebeliğin ayrıntılarının değerlendirilmesi faydalıdır. 

Prematüre Bebeklerde Emme Refleksi Ne Zaman Gelişir?

Emme refleksi gebeliğin yaklaşık 32–34. haftalarında belirginleşir; emme, yutma ve nefes almayı aynı anda koordine edebilme becerisi ise genellikle 34–36. haftalar civarında olgunlaşır 

Prematüre Bebek Kaç Ay Kuvözde Kalır?

Prematüre bir bebeğin kuvözde kalacağı süre net değildir. Kuvöz ihtiyacı bebeğin doğum haftasına, doğum ağırlığına, solunum durumuna, vücut ısısını kendi başına koruyabilmesine ve beslenme becerisine göre değişir. 

Prematüre Bebek Ne Zaman Kilo Almaya Başlar?

Prematüre bebeklerde doğumdan sonra ilk günlerde bir miktar fizyolojik kilo kaybı görülebilir. Ardından uygun beslenme ve tıbbi takip ile kilo alımı başlar; ancak başlangıç zamanı ve kilo alma hızı bebeğin doğum haftası, doğum ağırlığı ve sağlık durumuna göre değişebilir. 

Prematüre Bebeklerde Göz Muayenesi Ne Zaman Yapılmalı?

Prematüre bebeklerde özellikle prematüre retinopatisi (ROP) açısından göz muayenesi önemlidir. Risk grubundaki bebeklerde ilk değerlendirme çoğunlukla doğumdan sonraki 4. haftadan itibaren veya belirli bir gebelik haftasına ulaşıldığında yapılır. 

Prematüre Bebeklerde Gelişimsel Gecikme Riski Var mıdır?

Prematüre bebeklerde gelişimsel gecikme riski, zamanında doğan bebeklere kıyasla bir miktar daha yüksek olabilir; ancak her prematüre bebeğin gelişimsel sorun yaşayacağı anlamına gelmez. 

Prematüre Bebeklerde Anne Sütü Neden Önemlidir?

Anne sütü prematüre bebekler için yalnızca besin kaynağı değil, aynı zamanda bağışıklık sistemini destekleyen önemli bir koruyucu faktördür. İçeriğindeki proteinler, yağlar, antikorlar ve diğer biyolojik bileşenler bebeğin büyümesine ve bağırsak sağlığının desteklenmesine katkı sağlar. Anne sütü, prematüre bebeklerde özellikle nekrotizan enterokolit gibi ciddi bağırsak sorunlarının riskini azaltmaya yardımcı olması nedeniyle büyük önem taşır. 

Prematüre Bebeğe Evde Nasıl Bakılır?

Prematüre bebeğin evde bakımı; beslenme, vücut ısısının korunması, hijyen ve enfeksiyonlardan korunmaya odaklanır. Doktorunun önerdiği prematüre beslenme planına uyulmalı, kilo alımı ve gelişimi düzenli takip edilmelidir. Eller sık sık yıkanmalı, hasta kişilerle teması sınırlandırılmalı ve bebeğin bulunduğu ortam sigara dumanından uzak tutulmalıdır. Ayrıca aşılar ve doktor kontrolleri aksatılmamalı; solunum güçlüğü, morarma, beslenememe veya belirgin halsizlik gibi durumlarda gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.

Prematüre Bebek Ne Sıklıkla Emzirilir?

Prematüre bebekler gün içinde ortalama 8-12 defa, ortalama 2-3 saatte bir olacak şekilde emzirilir.