Okul Öncesi Dönemde Hangi Aşılar Yaptırılmalı?

Ev ortamında daha sınırlı sayıda kişiyle temas eden çocuklar, okulların açılmasıyla birlikte sınıfı, oyuncakları, sıraları ve ortak kullanım alanlarını paylaştığı çok sayıda çocukla yakın temasa girmektedir. Özellikle el-ağız teması, hapşırma ve öksürükle yayılan damlacıklar, kapalı ortamlarda uzun süre bir arada bulunma; grip, boğmaca, kızamık, suçiçeği ve diğer bulaşıcı hastalıkların yayılmasını kolaylaştırmaktadır. Bu nedenle okul öncesi dönemde yaptırılması gereken aşılar çok daha önemli bir hal almaktadır. 

Okula Başlayan Çocukların Aşılarının Tam Olması Neden Önemli? 

Okul ve kreş ortamlarında birbiriyle uzun süre aynı kapalı ortamı paylaşan çocuklarda aşı ile önlenebilen enfeksiyonlara karşı bağışıklığın zamanında oluşturulması yalnızca çocuğun kendisi açısından değil, diğer çocukların korunması açısından da önemlidir. 

Türkiye'deki ulusal çocukluk dönemi programında çok sayıda aşı ile önlenebilir hastalığa karşı rutin aşılama uygulanmaktadır. Özellikle bağışıklık sistemi baskılanmış veya bazı kronik hastalıkları bulunan çocuklarla aynı ortamı paylaşan çocukların aşılarının güncel olması ayrıca önem taşımaktadır. 

Bilgi ve Randevu İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Okul Öncesi Aşılar İçin Kontrol Listesi 

Anaokuluna veya ilkokula başlayacak çocuklar için ebeveynlerin şu noktaları değerlendirmesi tavsiye edilmektedir:

• Aşı kartı veya elektronik aşı kayıtları güncel mi? 
• 48. ayda yapılması gereken KKK ve DaBT-İPA dozları uygulanmış mı? 
• Önceki dönemlerden gecikmiş veya eksik doz var mı? 
• Çocuğun daha önce herhangi bir aşıya karşı ciddi reaksiyonu olmuş mu? 
• Kronik bir hastalığı veya bağışıklık sistemini etkileyen bir durumu var mı? 
• Mevsimsel veya özel risklere yönelik ek aşı gereksinimi var mı? 
• Aşı kayıtları farklı sağlık kuruluşlarında bulunuyor mu? 

Okul Öncesi Dönemde Hangi Aşılar Yaptırılmalıdır? 

Türkiye'deki Ulusal Çocukluk Dönemi Aşılama Takvimi'ne göre 48. ayda, yani yaklaşık 4 yaş civarında, bazı aşıların pekiştirme dozları uygulanmaktaadır. Bu dönemde takvimde yer alan aşılamalar şunlardır:

• KKK aşısının ikinci dozu: (Kızamık, kızamıkçık ve kabakulaktan korunmayı sağlayan aşı)
• DaBT-İPA aşısının pekiştirme dozu: (Difteri, aselüler boğmaca, tetanos ve çocuk felcine (polio) karşı bağışıklığın güçlendirilmesini sağlayan aşı) 
• Suçiçeği: Türkiye'de 1 Eylül 2026 itibarıyla ulusal çocukluk dönemi aşılama takviminde suçiçeği aşısının ikinci dozu 48. ayda uygulanmaya başlanmıştır. Geçiş döneminde 49–72 aylık olup ikinci dozunu almamış çocuklar için de yakalama aşılaması yapılmaktadır. 

Bu dozların amacı, daha önce uygulanan aşılarla oluşan bağışıklığın yaş ilerledikçe güçlendirilmesidir. 

Okul Öncesi Dönemde Aşıların Geciktirilmesi Sorun Yaratır mı?

Okul öncesi dönemi kapsayan 4-6 yaş döneminde aşıları geciktirmek ya da başka bir aşı takvimini takip etmek güvenli değildir. Çocuk sağlığı uzmanı veya ile hekimi tarafından uygulanan aşı takvimi, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenmektedir. Çocukların genel sağlığının korunması açısından düzenli sağlık kontrollerinin yaptırılması ve çocukluk çağı aşılarının ihmal edilmemesi gerekmektedir. 

Aşısı Geciken Çocuk Ne Yapmalı? 

Bir aşının önerilen tarihten birkaç hafta veya ay sonra yapılmış olması, çoğu durumda aşılama sürecinin baştan başlatılacağı anlamına gelmemektedir. Burada önemli olan çocuğun daha önce hangi aşıları, hangi tarihlerde olduğudur. Bu nedenle aşı kartı kayıp olan veya aşılarının eksik olduğundan şüphe edilen çocuklarda ailelerin kendi başına doz tekrarı planlaması yerine aile hekimi veya çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından aşılama kaydının değerlendirilmesi daha doğrudur. 

Özellikle okul başlangıcı yaklaşmışsa, son haftaya bırakmadan kontrol yapılması hem eksiklerin belirlenmesi hem de gerekli aşıların uygun zamanda tamamlanması açısından daha pratiktir.

Okul Öncesi Dönemde Yaptırılacak Özel Aşılar Var mı?

Ulusal çocukluk dönemi aşılama takvimi, çocukların rutin olarak alması gereken temel aşıları belirlemektedir. Bunun dışında bazı aşılar çocuğun yaşına, sağlık durumuna, risk faktörlerine, seyahat planlarına veya hekimin değerlendirmesine göre ayrıca gündeme gelmektedir. Örneğin bazı çocuklarda influenza (grip) aşısı mevsimsel olarak değerlendirilmektedir. Bunun yanında özel risk gruplarında farklı aşılama önerileri de uygulanmaktadır.

Okula Başlamadan Önce Aşılar Ne Zaman Kontrol Ettirilmeli? 

Aşı kontrolünü okulun açılacağı hafta yapmak yerine daha erken yapmak daha sağlıklıdır. Çünkü bazen sorun aşıya değil, kayıtların belirsizliğine bağlıdır. Çocuğun farklı merkezlerde takip edilmiş olması, aşı kartının bulunamaması veya önceki dozların tarihinin net olmaması durumunda doktorun geçmiş kayıtları değerlendirmesi gerekebilir. Bu nedenle çocuk anaokuluna başlayacaksa okul hazırlığı için de aşı kontrolünü önceden planlamak uygun olmaktadır. Özellikle aşı takvimi kontrolü gereken çocuklar şu şekilde sıralanabilir:

• Aşıları düzenli takip edilmemiş çocuklar
• Aşı kartı bulunmayan çocuklar
• Yurtdışında aşılanmış çocuklar
• Farklı ülkelerden Türkiye'ye gelen çocuklar
• Bazı aşıları gecikmiş çocuklar
• Bağışıklık sistemini etkileyen hastalığı bulunan çocuklar
• Bağışıklığı etkileyebilecek ilaç kullanan çocuklar
• Daha önce aşı sonrası ciddi reaksiyon geçirmiş çocuklar

Çocuğun Geçirdiği Hastalıklar Aşı İhtiyacını Değiştirir mi?

Çocuğun daha önce geçirdiği hastalıklar, bazı durumlarda aşı planının değerlendirilmesini etkileyebilir ancak “bu hastalığı geçirdi, artık aşıya gerek yok” şeklinde genelleme yapmak doğru değildir. Özellikle ailelerin geçmişteki döküntülü hastalıkları isimlendirmesi her zaman güvenilir olmayabilir; örneğin çocukluk döneminde geçirilen her ateş ve döküntü, suçiçeği anlamına gelmemektedir.

Hangi enfeksiyonun gerçekten geçirildiği, tanının hekim tarafından konulup konulmadığı ve çocuğun aşı kayıtları birlikte değerlendirilmelidir. Bazı hastalıkların kesin olarak geçirilmiş olması o enfeksiyona karşı bağışıklık açısından dikkate alınabilirken nezle, grip, boğaz enfeksiyonu, bronşit veya tekrarlayan kulak enfeksiyonları gibi sık görülen hastalıkların geçirilmiş olması rutin aşıların yerine geçmemektedir. Hatta çocuğun sık enfeksiyon geçirmesi, “zaten çok hastalandı, aşıya ihtiyacı yok” düşüncesinin aksine, bağışıklama durumunun daha dikkatli gözden geçirilmesini gerektirmektedir.

Okul Öncesi Dönemde Yaptırılması Gereken Aşılar Hakkında Sık Sorulan Sorular

Aşıdan Sonra Görülen Her Belirti Normal midir? 

Aşı sonrasında enjeksiyon bölgesinde ağrı, hassasiyet veya kısa süreli ateş gibi reaksiyonlar görülebilir. Aşıdan sonra çocuğun belirgin şekilde kötüleşmesi, ciddi alerjik reaksiyon düşündüren bulguların ortaya çıkması veya beklenmeyen şiddette bir tablo gelişmesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. 

Suçiçeği Geçiren Çocuğa Yine de Aşı Yaptırılmalı mı?

Öncelikle anlatılan hastalığın gerçekten suçiçeği olup olmadığı, tanının nasıl konduğu ve çocuğun daha önce suçiçeği aşısı alıp almadığı bilinmelidir. Özellikle yeni ikinci doz uygulaması nedeniyle aşı kararında çocuğun yaşı ve mevcut aşı kayıtları önem taşır. 

Antibiyotik Kullanan Çocuğa Aşı Yapılabilir mi? 

Antibiyotik kullanımı tek başına bütün aşılar için otomatik bir erteleme nedeni değildir. Aşı günü çocuğun klinik durumu esas alınmalıdır. 

Çocuk Hafif Hastaysa Aşı Ertelenmeli mi? 

Her burun akıntısı veya hafif öksürük, aşı için engel değildir. Özellikle okul öncesi çocuklar yılda çok sayıda viral enfeksiyon geçirebilir. Çocuğun hafif bir nezlesi var diye her aşıyı haftalarca ertelemek doğru değildir.

Aşı Kartı Kayıpsa Ne Yapılmalı? 

Öncelikle mevcut sağlık kayıtları incelenmelidir. Aile hekimliği kayıtları ve elektronik sağlık kayıtları, çocuğun önceki aşılarının belirlenmesinde yardımcı olabilir. Kayıtların eksik olduğu durumlarda ise çocuk hekiminin çocuğun yaşını, mevcut belgeleri ve bilinen aşı geçmişini birlikte değerlendirmesi gerekir.

Aşısı Geciken Çocukta Bütün Seri Yeniden Yapılır mı? 

Hayır, gecikmiş bir doz nedeniyle çoğu durumda çocuğun aşılamasına en baştan başlanması gerekmez. Örneğin bir çocuk belirli bir dozu zamanında alamadıysa, doktor öncelikle daha önce hangi dozları aldığını belirler. Ardından yaşına ve önceki aşılarına göre eksik kalan dozlar tamamlanır.

Okula Başlayan Çocuk Daha Fazla Hastalanacaksa Aşıların Amacı Nedir? 

Aşılamanın asıl amacı, aşıyla önlenebilen hastalıklara karşı ciddi bir koruma oluşturmak ve bu hastalıkların ağır seyretme riskini azaltmaktır.