Lohusalık Humması Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Lohusalık humması, doğumdan sonraki dönemde gelişen enfeksiyonlara bağlı ateş tablosunu tanımlamak için kullanılan bir terimdir. En sık ilişkili durumlardan biri, rahmin iç tabakasında gelişen ve postpartum endometrit olarak adlandırılan enfeksiyondur. 

Bununla birlikte doğum sonrası her ateş lohusalık humması anlamına gelmez; idrar yolu enfeksiyonu, cerrahi alan enfeksiyonu ve mastit gibi farklı nedenlerin de değerlendirilmesi gerekir.

Lohusalık Humması Nedir?

Lohusalık humması, halk arasında bilinen adıyla albastı, doğumdan sonraki dönemde özellikle rahim ve genital sistem başta olmak üzere vücudun farklı bölgelerinde gelişebilen enfeksiyonların ateşle birlikte ortaya çıkmasıyla oluşan klinik bir tablodur. 

Günümüzde bu ifade, çoğunlukla doğum sonrası rahim enfeksiyonu olan postpartum endometrit ile ilişkilendirilse de her doğum sonrası ateş aynı nedene bağlı değildir.

Lohusalık döneminde vücut doğumun ardından iyileşme sürecine girerken enfeksiyonlara karşı daha dikkatli takip gerekebilir. Ateşe alt karın ağrısı, rahim hassasiyeti, titreme veya vajinal akıntıda olağan dışı değişikliklerin eşlik etmesi durumunda enfeksiyon açısından uzman değerlendirmesi gerekir.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Lohusalık Humması Neden Olur?

Lohusalık enfeksiyonları çoğunlukla doğum sırasında veya sonrasında mikroorganizmaların genital bölgeden yukarı doğru ilerleyerek rahim dokusuna ulaşması sonucunda gelişir. 

Doğum sırasında rahim ağzının açılması ve su kesesinin açılması, normalde korunaklı olan rahim içinin mikroorganizmalarla temasını kolaylaştırabilir.

Lohusalık döneminde enfeksiyon gelişimiyle ilişkili olabilecek başlıca durumlar şunlardır:

• Rahim iç tabakasının enfeksiyonu olan postpartum endometrit
• Sezaryen sonrasında gelişebilen cerrahi alan enfeksiyonları
• Doğum sırasında su kesesinin uzun süre açık kalması
• Uzamış doğum eylemi
• Doğum sırasında çok sayıda vajinal muayene yapılması
• Plasentanın elle çıkarılmasının gerekmesi
• Doğum sırasında rahim içine yönelik girişimler
• Önceden bulunan bazı genital sistem enfeksiyonları
• İdrar yolu enfeksiyonları
• Doğum sonrası yara ve perine bölgesi enfeksiyonları

Postpartum endometrit genellikle tek bir mikroorganizmayla değil, genital ve gastrointestinal sistemde bulunan farklı bakterilerin birlikte rol oynadığı polimikrobiyal bir enfeksiyon şeklinde gelişebilir.

Lohusalık Hummasının İlk Belirtileri Nelerdir?

Lohusalık enfeksiyonlarında en dikkat çekici bulgulardan biri doğum sonrasında ortaya çıkan ateştir. Postpartum endometritte ilk belirtiler çoğunlukla alt karın ağrısı ve rahim hassasiyeti şeklinde başlayabilir ve bunlara ateş eşlik edebilir.

Görülebilecek belirtiler şunlardır:

• 38°C ve üzerinde ateş
• Titreme
• Alt karın veya pelvik bölgede ağrı
• Rahim bölgesinde belirgin hassasiyet
• Kötü kokulu veya olağandan farklı vajinal akıntı
• Genel halsizlik ve kendini hasta hissetme
• Baş ağrısı
• Nabızda hızlanma
• Doğum sonrası iyileşme sürecinin beklenenden farklı ilerlemesi

Belirtilerin şiddeti ve birlikteliği kişiden kişiye değişebilir. Tek başına ateşin nedeni her zaman rahim enfeksiyonu olmadığından klinik değerlendirme ile diğer doğum sonrası enfeksiyonların da dışlanması gerekir.

Lohusalık Humması Nasıl Teşhis Edilir?

Lohusalık enfeksiyonlarının tanısı öncelikle hastanın yakınmaları, doğum öyküsü ve fizik muayene bulgularının birlikte değerlendirilmesiyle konur. Postpartum endometrit çoğunlukla klinik bulgular üzerinden değerlendirilir.

Hekim değerlendirmesinde özellikle aşağıdaki noktalar incelenebilir:

• Vücut sıcaklığı ve diğer yaşam bulguları
• Alt karın ve pelvik bölgedeki ağrı
• Rahmin büyüklüğü ve hassasiyeti
• Vajinal akıntının miktarı, görünümü ve kokusu
• Sezaryen veya epizyotomi bölgesinin durumu
• Meme dokusunda ağrı, kızarıklık veya şişlik bulunup bulunmadığı
• İdrar yolu enfeksiyonunu düşündürebilecek belirtiler

Gerekli görülmesi halinde kan ve idrar tetkikleri, kültür incelemeleri veya görüntüleme yöntemlerinden yararlanılabilir. Özellikle ateşin devam ettiği veya tedaviye beklenen yanıtın alınamadığı durumlarda pelvik apse gibi farklı nedenlerin araştırılması gerekebilir.

Lohusalık Humması Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, enfeksiyonun kaynağına, şiddetine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır. Rahim kaynaklı postpartum enfeksiyonlarda temel yaklaşım hekim tarafından uygun görülen antibiyotik tedavisidir; bazı hastalarda tedavinin hastane ortamında uygulanması gerekebilir.

Tedavi sürecinde ateş, nabız, kan basıncı ve genel klinik durum takip edilir. Enfeksiyon odağının farklı bir bölgede olduğu belirlenirse tedavi buna göre düzenlenir.

Uygun tedaviye rağmen ateşin yaklaşık 48-72 saat içinde azalma eğilimi göstermemesi halinde apse veya başka bir postpartum komplikasyon açısından yeniden değerlendirme yapılabilir. Tedavinin süresi ve uygulanma şekli her hasta için hekim tarafından ayrı olarak belirlenir.

Kimlerde Lohusalık Humması Riski Daha Yüksektir?

Lohusalık enfeksiyonları her doğumdan sonra gelişebilmekle birlikte bazı doğum özellikleri ve kişisel faktörler riski artırabilir. En önemli risk faktörlerinden biri doğum şeklidir, postpartum endometrit sezaryen doğumdan sonra vajinal doğuma kıyasla daha sık görülmektedir.

Riskin artabileceği durumlar şunlardır:

• Sezaryenle doğum
• Uzamış doğum eylemi
• Suların doğumdan uzun süre önce gelmesi
• Doğum sırasında çok sayıda vajinal muayene
• Rahim içine yönelik bazı girişimler
• Plasentanın elle çıkarılması
• Operatif vajinal doğum
• Doğum sırasında mevcut enfeksiyon
• Diyabet ve obezite gibi bazı eşlik eden durumlar

Risk faktörlerinden birinin bulunması mutlaka enfeksiyon gelişeceği anlamına gelmez. Doğum öncesinde ve sonrasında uygun klinik takip riski azaltmaya yönelik önlemlerin planlanmasını sağlar.

Sezaryen Doğum Enfeksiyon Riskini Artırır mı?

Evet. Sezaryen doğum postpartum endometrit açısından bilinen önemli risk faktörlerinden biridir. Özellikle doğum eylemi başladıktan sonra gerçekleştirilen sezaryenlerde enfeksiyon riski planlı sezaryenlere göre daha yüksek olabilir.

Bu nedenle sezaryenlerde cerrahi antisepsi ve uygun koruyucu uygulamalar enfeksiyon riskini azaltmaya yönelik doğum bakımının önemli bir parçasıdır. WHO da sezaryen çevresindeki maternal enfeksiyonların önlenmesine yönelik özel öneriler yayımlamaktadır.

Uzun Süren Doğum Lohusalık Enfeksiyonu Riskini Artırır mı?

Evet. Uzamış doğum eylemi ve özellikle amniyotik zarların uzun süre açık kalması postpartum endometrit riskini artırabilen faktörler arasında yer alır. Doğum sürecinde rahim içinin mikroorganizmalarla temas süresinin artması bu ilişkiye katkıda bulunabilir.

Ancak risk yalnızca doğum süresine göre değerlendirilmez. Doğum şekli, yapılan girişimler ve annenin genel sağlık durumu birlikte ele alınır.

Lohusalık Humması ile Mastit Nasıl Ayırt Edilir?

Mastitte ateş ve halsizliğe genellikle memede belirgin ağrı, hassasiyet, sıcaklık, şişlik veya kızarıklık eşlik eder. Rahim kaynaklı postpartum enfeksiyonlarda ise alt karın ağrısı, rahim hassasiyeti ve kötü kokulu vajinal akıntı daha belirgin olabilir; kesin ayrım klinik değerlendirmeyle yapılır.

Lohusalık Hummasından Korunma İçin Neler Yapılabilir?

Doğum sonrası enfeksiyonların tamamını önlemek mümkün olmayabilir ancak uygun doğum ve lohusalık bakımı ile risk azaltılabilir. 

DSÖ, maternal peripartum enfeksiyonların önlenmesinde hijyen uygulamaları, gereksiz girişimlerden kaçınılması ve gerekli durumlarda uygun koruyucu uygulamaların kullanılmasını esas alan yaklaşımlar önermektedir.

Lohusalık döneminde enfeksiyon riskini azaltmaya yardımcı olabilecek uygulamalar şunlardır:

• El ve kişisel hijyene dikkat edilmesi
• Perine bölgesinin uygun şekilde temiz tutulması
• Sezaryen kesi bölgesinin önerildiği şekilde takip edilmesi
• Vajinal akıntının renk, miktar ve kokusundaki değişikliklerin gözlenmesi
• Doğum sonrası kontrollerin aksatılmaması
• Ateş, titreme veya yeni başlayan karın ağrısı gibi belirtilerde sağlık kuruluşuna başvurulması

Sağlık Bakanlığı'nın lohusalık yönetimi rehberinde de vücut sıcaklığı, loşi, karın ve perine bulguları ile enfeksiyon belirtilerinin doğum sonrası takip kapsamında değerlendirilmesi önerilmektedir.

Lohusalık Hummasında Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Doğum sonrasında ortaya çıkan ateş, özellikle karın ağrısı, titreme veya kötü kokulu vajinal akıntıyla birlikteyse değerlendirilmelidir. 38°C ve üzerindeki ateşi doğum sonrası dönemde dikkat gerektiren maternal uyarı bulgularından biri olarak kabul edilir.

Aşağıdaki bulgular ortaya çıktığında gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir:

• 38°C veya üzerinde ateş
• Şiddetlenen karın veya pelvik ağrı
• Belirgin titreme
• Kötü kokulu vajinal akıntı
• Hızlı nabız veya belirgin genel durum bozulması
• Nefes almakta zorlanma
• Sersemlik veya bilinç durumunda değişiklik
• Tedaviye rağmen belirtilerin kötüleşmesi

Doğum sonrası enfeksiyonlarda belirtiler farklı nedenlerle ortaya çıkabileceğinden kişinin kendi kendine tanı koyması yerine Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı tarafından değerlendirilmesi uygun olur.

Lohusalık Humması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Lohusalık Humması Kaç Gün Sürer?

Süre enfeksiyonun kaynağına, şiddetine ve tedaviye verilen yanıta göre değişir. Bu nedenle herkes için geçerli sabit bir gün sayısı vermek doğru değildir.

Lohusalık Humması Ne Zaman Tehlikeli?

Ateşe giderek artan karın ağrısı, hızlı nabız, nefes darlığı, bilinç değişikliği veya belirgin genel durum bozulması eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir. Enfeksiyon belirtilerinin tedaviye rağmen ilerlemesi de yeniden değerlendirme gerektirir.

Lohusalık Humması Bulaşıcı mı?

Lohusalık humması tek başına kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir; doğum sonrası gelişen enfeksiyonlara bağlı klinik bir tabloyu ifade eder. 

Bununla birlikte enfeksiyona yol açan mikroorganizmaya göre hijyen ve enfeksiyon kontrolü açısından farklı önlemler gerekebilir.

Lohusalık Humması Doğumdan Kaç Gün Sonra Ortaya Çıkabilir?

Postpartum endometrit belirtileri sıklıkla doğumdan sonraki ilk birkaç gün içinde ortaya çıkar; erken başlangıçlı olgular ilk 48 saatte görülebilir. Bununla birlikte bazı vakalar doğumdan sonraki 6 haftaya kadar daha geç dönemde ortaya çıkabilir.

Doğum Sonrası Enfeksiyonu Önlemek Mümkün müdür?

Tüm enfeksiyonları tamamen engellemek mümkün değildir ancak uygun hijyen, doğum sırasında enfeksiyon kontrolü, gerekli koruyucu uygulamalar ve düzenli postpartum takip riski azaltabilir. Koruyucu yaklaşım kişinin doğum şekline ve risk faktörlerine göre planlanır.

Lohusalık Humması Sepsise Neden Olabilir mi?

Evet. Tedavi edilmeyen veya ilerleyen bazı maternal enfeksiyonlar sepsise yol açabilir. Sepsis enfeksiyona karşı gelişen ciddi sistemik bir yanıt olduğundan şüpheli belirtilerde hızlı tıbbi değerlendirme gerekir.

Lohusalık Humması Tedaviyle Ne Kadar Sürede Düzelir?

Yanıt süresi enfeksiyonun türüne ve hastanın durumuna bağlıdır. Postpartum endometritte uygun tedaviden sonra ateşin düşme eğilimi takip edilir. 48-72 saat içinde beklenen klinik düzelme görülmezse farklı enfeksiyon odakları veya komplikasyonlar açısından yeniden değerlendirme yapılabilir.

Lohusalık Humması Tamamen İyileşir mi?

Erken değerlendirme ve uygun tedaviyle postpartum enfeksiyonların büyük bölümü kontrol altına alınabilir. İyileşme süreci enfeksiyonun yaygınlığına, kişinin genel sağlık durumuna ve tedaviye verdiği yanıta göre değişebilir.