Gebelikte Bayılma Neden Olur, Nasıl Geçer?

Gebelik sırasında baş dönmesi, göz kararması ve bayılacakmış gibi hissetme birçok anne adayının sıklıkla yaşadığı problemlerdendir. Vücutta gebeliğe bağlı olarak meydana gelen dolaşım sistemi değişiklikleri nedeniyle özellikle ani ayağa kalkıldığında, uzun süre aç kalındığında veya sıcak bir ortamda bulunulduğunda bu tarz yakınmalar görülmesi normaldir. Ancak gebelikte her bayılmayı normal gebelik belirtisi olarak kabul etmek doğru değildir. Bazı bayılmalar basit tansiyon değişikliklerinden kaynaklanırken bazı durumlar kalp ritim bozukluğu, kan şekeri problemleri veya kansızlık gibi ciddi hastalıkların belirtisi olabilmektedir. 

Gebelikte Bayılma Nedir?

Bayılma, tıbbi adıyla senkop, beynin kısa süreli olarak yeterli kan akımı alamaması sonucunda gelişen geçici bilinç kaybıdır. Genellikle kişi kısa süre içinde kendine gelmektedir. Ancak bayılma şeklinde tarif edilen her durum, gerçek senkop değildir, bazı hamileler baş dönmesi, göz kararması, kulak çınlaması, ani halsizlik ve ayakta dururken gelen ani boşluk hissi olarak tarif etmektedir. 

Gebelikte Bayılma Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Gebelikte Bayılma Neden Daha Sık Görülür? 

Gebelik, dolaşım sisteminin önemli ölçüde yeniden düzenlendiği bir dönemdir. Bebeğin ve plasentanın ihtiyaçlarını karşılayabilmek için annenin kan hacmi ve kalbin çalışma düzeni değişiklik göstermektedir. Gebelik hormonlarının etkisiyle damarlar genişlemekte, damarların genişlemesi de bazı kadınlarda kan basıncının düşmesine neden olabilmektedir. Özellikle gebeliğin erken ve orta dönemlerinde bu değişiklikler nedeniyle baş dönmesi, bayılacakmış gibi hissetme, ayağa kalkınca göz kararması daha sık görülmektedir. 

Gebelikte Bayılma Neden Olur?

Bayılmanın ne zaman gerçekleştiği, öncesinde hangi belirtilerin olduğu, ne kadar sürdüğü, düşme yaşanıp yaşanmadığı ve sonrasında annenin kendini nasıl hissettiği önemlidir. Özellikle gebelikte gerçek anlamda bilinç kaybı yaşanmışsa nedeninin araştırılması gerekmektedir. Hamilelerde bayılmanın sıklıkla karşılaşılan nedenleri şunlardır:

• Tansiyon Düşmesi: Gebelikte damarların genişlemesine bağlı olarak kan basıncı bazı anne adaylarında normalden daha düşük seyredebilir. Kişi ayağa kalktığında kanın kısa süreli olarak alt ekstremitelerde göllenmesiyle beyne giden kan akımı geçici olarak azalabilir. Bu durumda göz kararması ve baş dönmesi ortaya çıkabilir.
• Uzun Süre Aç Kalma: Gebelikte uzun süre yemek yememek bazı kadınlarda halsizlik, terleme, titreme, baş dönmesi ve göz kararması gibi şikayetlere yol açabilir. Özellikle bulantı ve kusma nedeniyle yeterli beslenemeyen anne adaylarında sıvı ve enerji alımının azalması bayılma hissini kolaylaştırabilir. 
• Kansızlık: Gebelikte bayılma ve baş dönmesinin önemli nedenlerinden biri olan anemi, özellikle demir eksikliğine bağlı kansızlıktır. Gebelik ilerledikçe annenin kan hacmi artar. Ancak kanın sıvı kısmındaki artış ile kırmızı kan hücrelerindeki artış aynı oranda olmadığı için fizyolojik hemodilüsyon meydana gelir. Buna ek olarak demir eksikliği geliştiğinde oksijen taşıma kapasitesi daha fazla etkilenebilir.
• Susuz Kalma: Gebelikte yeterli sıvı alınmaması dolaşım sistemini etkileyebilir. Özellikle sıcak havalarda, kusma veya ishal durumunda sıvı kaybı daha belirgin hale gelebilir. Susuzlukla birlikte baş ağrısı, halsizlik, baş dönmesi ve çarpıntı görülebilir. 
• Uzun Süre Ayakta Kalma: Kaslar hareket ettiğinde bacaklardaki damarlar kanın kalbe geri dönmesine yardımcı olur. Uzun süre hareketsiz kalındığında bu mekanizma daha az etkili olabilir. Özellikle sıcak havalarda, kalabalık ortamlarda ve uzun kuyruklarda ayakta kalmak, bayılacakmış gibi hissetmeye neden olabilir.
• Sırtüstü Yatmaya Bağlı Tansiyon Düşmesi: Bu, gebeliğin özellikle ilerleyen dönemlerinde dikkat edilmesi gereken önemli bir durumdur. Rahim büyüdükçe, sırtüstü yatarken büyük toplardamarlardan biri olan vena cava inferior üzerine baskı oluşabilir. Bu durum kalbe geri dönen kan miktarını azaltabilir ve bazı anne adaylarında baş dönmesi, mide bulantısı ve tansiyon düşüklüğü yaratabilir.
• Aşırı Sıcak Ortam: Sıcak hava damarların daha fazla genişlemesine neden olabilir. Özellikle çok sıcak duş almak, sauna veya aşırı sıcak ortamda bulunmak, yaz aylarında uzun süre güneşte kalmak baş dönmesini kolaylaştırabilir.
• Kalp Ritim Bozuklukları: Gebelik sırasında kalp atışında belirli değişiklikler meydana gelebilir. Ancak bayılma ile birlikte belirgin çarpıntı varsa kalp ritim bozuklukları da değerlendirilmelidir. 

Gebelikte Bayılmadan Önce Hangi Belirtiler Görülür? 

Bazı anne adayları bayılmadan önce vücutlarının verdiği uyarı sinyallerini fark edebilir ve hemen güvenli bir yere oturma ihtiyacı hissedilebilir. Bu belirtiler şunlardır:

• Göz kararması
• Görmede bulanıklık
• Kulak çınlaması
• Baş dönmesi
• Ani terleme
• Bulantı
• Soluklaşma
• Bacaklarda boşalma hissi
• Ani halsizlik

Gebelikte Bayılma Hissi Gelince Ne Yapılmalıdır?

Gebelikte düşmeye çalışırken kendini tutmak amacıyla panik halinde hareket etmek, düşme ve yaralanma riskini artırabilir. Bu yüzden bayılma hissi başladığında ilk amaç düşmeyi önlemek olmalıdır. Anne adayının yapması gerekenler şu şekildedir:

• Güvenli bir yere oturmalı veya uzanmalıdır.
• Mümkünse sol yan pozisyona dönmelidir.
• Sıkı kıyafetler varsa gevşetilmelidir.
• Serin ve havadar bir ortam sağlanmalıdır.
• Belirtiler tamamen düzelmeden ayağa kalkmaya çalışmamalıdır.

Gebelikte Bayılma Tedavisi Nasıl Uygulanır?

Gebelikte bayılma tedavisinin temelini, atağa yol açan birincil etkenin ortadan kaldırılması ve tekrarların önlenmesi oluşturmaktadır. Altında ciddi bir kardiyovasküler veya nörolojik hastalık yatmadığı sürece ilaç tedavisine gerek yoktur, yaşam tarzı değişiklikleri ve destekleyici yaklaşımlarla sorun kontrol altına alınabilmektedir. Klinik değerlendirme sonrasında başvurulan tedavi yöntemleri şu şekildedir:

• Hipoglisemiyi önlemek için az az ve sık beslenme modeli 
• Sıvı kaybına karşı günlük su tüketiminin artırılması
• Demir ve vitamin takviyeleri 
• Kan akışını optimize etmek adına yatış pozisyonlarının düzenlenmesi
• Venöz dönüşü artırmak ve bacaklarda kan birikmesini engellemek amacıyla hafif varis çorapları 
• Alt ekstremite egzersizleri 

Gebelikte Bayılan Bir Kişiye Nasıl Müdahale Edilmelidir?

Anne adayı gerçekten bayıldıysa öncelikle güvenliği sağlanmalıdır. Mümkünse kişi güvenli bir yere yatırılmalı ve sol yan pozisyonda tutulmalıdır. Ayrıca en kısa sürede sağlık görevlilerine haber verilmeli, yakında herhangi bir sağlık kuruluşu yoksa 112 aranmalıdır. Bilinci kapalı bir kişiye su içirmeye çalışmak, yiyecek vermek ve ağzına bir şey koymak tehlikeli olabilmektedir. İlk olarak kişinin solunumu kontrol edilmelidir. Bayılma kısa sürmüş olsa bile gebelikte gerçek bilinç kaybı yaşanmışsa, özellikle de neden bilinmiyorsa mutlaka tıbbi değerlendirme yapılmalıdır. 

Gebelikte Bayılma İçin Hangi Testler Yapılabilir? 

Bayılma durumunda her anne adayına aynı testlerin yapılması gerekmemektedir. Bayılmanın özelliklerine göre tansiyon ölçümü, kan şekeri değerlendirmesi, hemogram, demir parametreleri, EKG ve kardiyolojik inceleme istenmektedir. Tekrarlayan bayılmalarda olayın ayrıntıları oldukça önemlidir. 

Gebelikte Bayılmaya Hangi Bölüm Bakar?

Gebelikte bayılma şikayeti yaşandığında ilk olarak sürecin takibini yürüten Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanına başvurulmalıdır. Hekim, bebeğin ve plasentanın durumunu değerlendirdikten sonra altında yatan nedene bağlı olarak hastayı ilgili uzmanlık alanlarına yönlendirebilir. Gerekli görülen durumlarda sürece Endokrinoloji, Nöroloji ve Kardiyoloji uzmanları da dahil olabilir.

Gebelikte Bayılma Hakkında Sık Sorulan Sorular

Gebelikte Bayılmak Bebeğe Zarar Verir mi?

Kısa süreli fizyolojik bayılmalar genellikle bebeğe doğrudan zarar vermez ancak düşme esnasında karna alınabilecek fiziki darbeler risk oluşturabileceği için dikkatli olunmalıdır.

Gebelikte Bayılma Kaçıncı Haftalarda Daha Sık Görülür?

Tansiyonun doğal olarak düştüğü ilk trimesterde (1-12. haftalar) ve rahmin damarlara baskı yaptığı üçüncü trimesterde daha sık yaşanmaktadır.

Gebelikte Bayılma Önlenebilir mi?

Yeterli sıvı alımı, sık beslenme, aniden ayağa kalkmama ve uzun süre sıcak ortamda kalmama gibi yaşam tarzı önlemleriyle risk büyük oranda azaltılabilir.

Gebelikte Her Bayılma Durumunda Doktora Gitmek Zorunlu mu?

İlk kez yaşanan veya tekrarlayan tüm bayılma vakalarında, altında yatan nedeni netleştirmek ve önlem almak adına uzman değerlendirmesi şarttır.

Gebelikte Bayılma Preeklampsi Belirtisi Olabilir mi?

Bayılma tek başına preeklampsi belirtisi değildir. Preeklampside daha çok yüksek tansiyon, görme bozuklukları, şiddetli ve geçmeyen baş ağrısı ile yüz ve ellerde ani şişme gibi belirtiler görülür.

Gebelikte Bayılma Dış Gebelik Belirtisi Olabilir mi?

Erken gebelikte nadiren de olsa bayılma, dış gebelikte iç kanamaya bağlı gelişen ciddi dolaşım bozukluğunun bir belirtisi olabilir.

Gebelikte Bayılma Düşüğe Neden Olur mu?

Bayılmanın kendisi doğrudan düşük nedeni olarak kabul edilmez. Ancak bayılmaya neden olan altta yatan sağlık problemi veya bayılma sırasında yaşanan travma önemlidir.