18 Hafta Gebelik: Bebek Gelişimi ve Annedeki Değişimler

Bebeğin hareketlerinin ilk kez net bir şekilde hissedildiği dönem, genellikle 18. haftaya denk gelir. Gebeliğin 5. ayını işaret eden bu haftada, anne adayları özellikle dinlenirken karın içinde hafif kıpırtılar fark etmeye başlayabilir. 

Rahmin büyümesiyle birlikte karın daha görünür hale gelir ve gebelik öncesinde fark edilmeyen bazı fiziksel değişiklikler belirginleşir. Bu hafta aynı zamanda bebeğin anatomisinin daha ayrıntılı değerlendirilebildiği, önümüzdeki haftalarda yapılacak ayrıntılı ultrason için önemli bir döneme girildiği haftadır. 

18 Hafta Kaç Aylık Hamile Olur?

18 haftalık gebelik, yaklaşık 4 ay 2 haftalık hamilelik anlamına gelir ve ikinci trimester içindedir. Gebelik hesabında aylar ile haftalar birebir örtüşmediği için “18 hafta = tam 4,5 ay” şeklinde kesin bir ifade kullanmak yerine gebeliğin 5. ayının başlangıç dönemleri olarak ifade etmek daha doğrudur. 

18 Hafta Gebelik Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

18 Hafta Gebelikte Neler Olur?

18 haftalık gebelikte, rahim ve bebek hızla büyüdüğü için belirgin bir şekilde hamilelik görünümü yerleşmektedir. Bu görünüm anne adayının hamilelikten önceki vücut özelliklerine, gebelik sürecinde ne kadar kilo aldığına, boy-kilo orantısına göre değişiklik gösterir.Bunun dışında 18 haftalık hamilelikte yaşanacak gelişmeler şunlardır:

• Büyüyen rahmin ağırlık merkezini değiştirmesiyle bel öne doğru çekilir ve sırt ağrıları yaşanmaya başlar. 
• Yemekten sonra mide yanmaları oluşabilir.
• Hızla yükselen HCG ve progesteron seviyeleri sabah bulantısına yol açar.
• Bacaklarda kramplar ve varis oluşabilir. 
• Vücudun su tutulumunun bir göstergesi olarak el ve ayaklarda şişlikler görülebilir. 
• Çok uyuma veya uyku bölünmeleri gibi sorunlar başlayabilir. 
• İştah artabilir, belirli yiyecekler daha çok aşerilebilir. 
• Gebelik hormonlarından kaynaklı olarak diş eti kanamaları gelişebilir. 

18 Hafta Gebelikte Bebekte Hangi Gelişmeler Görülür?

Anne ve bebeğin arasındaki bağın her geçen gün biraz daha güçlendiği 18 haftada bebek ortalama 170-200 gram ağırlığına ulaşmakta ve yaklaşık 14 cm uzunluğuna gelmektedir. Bu haftadaki ortalama görünümü, orta boy bir dolmalık biber büyüklüğündedir. 18 haftada bebeğin yaşadığı diğer gelişmeler şunlardır:

• Bu haftada kulak gelişimi son aşamalara gelir, kulak yapısı başın dış kısmına doğru belirginleşmeye başlar.
• Orta kulak kemikleri ve beyinden gelen sinir uçları gelişir.
• Özellikle kalça, kulak, bacak ve kol kemikleri sertleşmeye başlar. 
• İşitmeyle beraber hissetme, yutma ve emme refleksleri de bu haftada gelişir. 
• Kollarını ve bacaklarını daha çok hareket ettirmeye başlar.
• Sindirim sistemi çalışmaya başlar.
• Fetüsün yumurtalıklarında yumurta oluşur.
• Karaciğer, safra salgılamaya başlar.

18 Haftalık Gebelikte Anne Adayında Neler Değişir? 

Bu dönemde bazı gebelik yakınmaları azalırken yeni şikayerlerin ortaya çıktığı da görülmektedir. Sıklıkla karşılaşılan gelişmeler şunlardır:

• Kasıkta çekilme veya batma
• Kabızlık
• Gaz ve şişkinlik
• Burun tıkanıklığı 
• Baş dönmesi
• Göğüslerde büyüme
• Ciltte koyulaşma
• Linea nigra adı verilen karın orta hattındaki koyulaşma
• Vajinal akıntıda artış

18 Haftalık Gebelikte Bebek Neler Yapabilir? 

Bu haftada bebeğin hareketleri oldukça aktiftir. Anne adayı henüz hiçbir şey hissetmese bile ultrason sırasında bebeğin kollarını ve bacaklarını hareket ettirdiği, gövdesini çevirdiği, ellerini yüzüne götürdüğü, ağzını açıp kapattığı ve yutkunma hareketleri yaptığı gözlemlenebilir. 

Bazı anne adayları 18. haftada bebeğin hareketlerini ilk kez hissedebilir. İlk hareketler genellikle güçlü tekmeler şeklinde değildir. Çoğunlukla bağırsak hareketlerindeki bir kıpırtı, kelebek kanadı çırpması, küçük bir baloncuk patlaması veya hafif bir titreşim olarak tarif edilebilir. İlk gebelikte hareketlerin daha geç fark edilmesi oldukça yaygındır. Daha önce doğum yapmış anne adayları ise bu hissi daha kolay tanıyabilmektedir. 

18 Haftalık Gebelikte Ayrıntılı Ultrason Yapılır mı? 

18 hafta, ikinci trimester fetal anatomi taraması için uygun dönemin başlangıcıdır. Halk arasında “ayrıntılı ultrason”, “detaylı ultrason” veya “perinatoloji ultrasonu” olarak adlandırılan incelemeler genellikle 18–22. haftalar arasında gerçekleştirilir. Bu muayenede bebeğin yalnızca boyu ve kilosuna bakılmaz. 

Beyin yapıları, yüz, omurga, kalp, göğüs kafesi, mide, böbrekler, mesane, karın duvarı, kollar, bacaklar, plasenta ve amniyotik sıvı gibi birçok yapı sistematik olarak değerlendirilir. Özellikle fetal kalp değerlendirmesi bu incelemenin önemli bölümlerinden biridir. Dört odacık görünümü yanında kalbin büyük damarlarının çıkışları ve uygun görüntü elde edilebildiğinde daha ayrıntılı kardiyak yapılar da incelenebilir.

18 Haftalık Gebelikte Kilo Alımı Nasıl Olmalı? 

Gebelikte hafta bazlı kilo sınırı vermek doğru değildir. Gebelik öncesindeki vücut kitle indeksi, çoğul gebelik olup olmadığı, gebeliğin başlangıcındaki kilo ve gebeliğin seyri dikkate alınarak kişiye özgü bir kilo yönetimi yapılması daha doğrudur. Çünkü önemli olan, yalnızca tartıdaki toplam değişiklik değil, kilo artışının gebelik boyunca nasıl ilerlediğidir. Aşırı hızlı kilo artışı yalnızca fazla yemekle açıklanamayacağı gibi yetersiz kilo artışı da mutlaka bir sorun olduğu anlamına gelmemektedir. 

18 Haftalık Gebelikte Hangi Belirtiler Normal Kabul Edilmemelidir? 

Gebelikte ortaya çıkan her belirtiyi normal kabul etmek ve hamileliğe bağlamak doğru bir yaklaşım değildir. Dikkatli bir şekilde değerlendirilmesi gereken bazı durumlar şu şekildedir:

• Vajinal kanama
• Su gelmesi veya sürekli sıvı sızıntısı
• Şiddetli veya geçmeyen karın ağrısı
• Düzenli aralıklarla tekrarlayan ağrılı kasılmalar
• Ateş
• Şiddetli baş ağrısı veya görme değişiklikleri
• Bayılma
• Göğüs ağrısı veya belirgin nefes darlığı
• İdrar yaparken yanma ile birlikte ateş veya yan ağrısı

18 Haftalık Gebelikte Bebeğin Cinsiyeti Belli Olur mu? 

18. haftada uygun ultrason görüntüsü elde edilirse bebeğin cinsiyeti çoğunlukla değerlendirilebilir. Ancak bebeğin bacaklarının pozisyonu, göbek kordonunun konumu ve görüntüleme koşulları değerlendirmeyi etkileyebilir. Bu nedenle ultrasonla cinsiyet değerlendirmesinde hekimin gördüğü anatomik yapılar esas alınır.

18 Haftalık Gebelikte Beslenme Nasıl Olmalı?

Gebeliğin 18. haftasında anne adayının günlük kalori ve besin gereksinimi birinci trimester dönemine göre artış gösterir. Bu dönemde temel hedef, niceliksel olarak fazla yemek değil, kalitesi yüksek ve besleyici değeri zengin gıdaları tercih etmektir. 18 haftalık gebelik döneminde beslenme programında yer alması gereken temel besin grupları şu şekildedir:

18 Haftalık Gebelikte Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

18 haftada gebelik genellikle daha rahat geçirilen bir döneme girmiştir ancak bu, gebelik takibinin öneminin azaldığı anlamına gelmez. 18. haftada özellikle şu noktalara dikkat edilmelidir:

• Bebeğin hareketlerini henüz hissetmediyseniz paniğe kapılmayın: 18. haftada bazı anne adayları bebeğin hareketlerini hissetmeye başlar. Ancak özellikle ilk gebelikte henüz hareket hissetmemek normal olabilir.
• Demir ilacını gelişigüzel bırakmayın: Gebelik ilerledikçe demir ihtiyacı artar. Hekim tarafından demir desteğine başlandıysa özellikle kabızlık veya mide rahatsızlığı yaptığında ilacı birdenbire bırakmak yerine doktora başvurulması gerekir. 
• Kabızlığı ihmal etmeyin: Bu haftada progesteronun bağırsak hareketlerini yavaşlatması, büyüyen rahmin bağırsaklar üzerindeki etkisi ve demir preparatları kabızlığı kolaylaştırabilir. Gün içinde yeterli sıvı tüketmeye, hareket etmeye, lif zengini beslenmeye ve tuvalet ihtiyacını ertelememeye özen gösterilmelidir.
• Tartıya gereğinden fazla anlam yüklemeyin: Gebelik öncesi kilo, vücut kitle indeksi, tekil veya çoğul gebelik ve gebeliğin genel seyri dikkate alınır. Burada önemli olan yalnızca toplam kilo değil, kilo artışının gebelik boyunca düzenli seyredip seyretmediğidir. 
• “İki kişilik yemek” düşüncesinden vazgeçin: Bebeğin büyümesi daha fazla kalori almaktan çok yeterli ve kaliteli besin almaya bağlıdır. Öğünlerde protein kaynaklarına, sebze ve meyvelere, tam tahıllara ve uygun süt ürünlerine yer verilmelidir.
• Su tüketimini ihmal etmeyin: Kabızlığın önlenmesine, idrar yolu sağlığının korunmasına ve gebelikte artan sıvı ihtiyacının karşılanmasına yardımcı olan su tüketimini 2.5-3 litre seviyesinde tutmaya özen gösterilmelidir. 
• Vajinal kanamayı önemseyin: Kanamanın miktarı, rengi, beraberinde ağrı veya kasılma olup olmadığı değerlendirilmelidir. Özellikle kanama karın ağrısı, kasılma, baş dönmesi veya sıvı gelmesiyle birlikteyse mutlaka hekime başvurulmalıdır.
• İlaç ve bitkisel ürünleri doktorunuza danışmadan kullanmayın: Gebelikte “bitkisel olduğu için zararsızdır” düşüncesi doğru değildir. Ağrı kesicilerden soğuk algınlığı ilaçlarına, bitkisel çaylardan takviyelere kadar kullanılan her ürünün gebelik açısından uygunluğu değerlendirilmelidir.
• Uzun süre hareketsiz kalmayın: Özellikle uzun araba veya uçak yolculuklarında saatlerce aynı pozisyonda oturmak önerilmez. Uygun durumlarda düzenli aralıklarla kalkıp hareket etmek, bacakları çalıştırmak ve yeterli sıvı almak önemlidir.
• Pasif maruziyetten kaçının: Gebelik boyunca sigara kullanımı plasenta ve fetal gelişim üzerinde olumsuz etkilere sahiptir. Sadece anne adayının sigara içmemesi değil, mümkün olduğunca pasif sigara dumanına maruz kalmaması da önemlidir.

18 Hafta Gebelik Hakkında Sık Sorulan Sorular

18 Haftalık Gebelikte Hangi Kontroller Önemli? 

Bu dönemde ikinci trimester değerlendirmeleri planlanır. Kişinin risk durumuna göre kromozomal anomaliler açısından tarama seçenekleri değerlendirilir, ayrıntılı fetal anatomi ultrasonu çekilir.

18 Haftalık Gebelikte Cinsel İlişkiye Girilir mi?

Herhangi bir gebelik komplikasyonu bulunmadığında cinsel ilişki çoğu anne adayı için güvenlidir. 

18 Haftalık Gebelikte Egzersiz Yapılabilir mi?

Gebeliği komplikasyonsuz seyreden anne adaylarında yürüyüş, yüzme ve gebeliğe uyarlanmış kuvvetlendirme egzersizleri tercih edilebilir. 

18 Haftalık Gebelikte Vajinal Akıntı Tehlikeli mi?

Gebelik sırasında vajinal akıntının miktarı artabilir. Normal gebelik akıntısı genellikle açık renkli, sütümsü ve belirgin kötü kokusu olmayan bir akıntıdır. Ancak yoğun kaşıntı, yanma, kötü koku veya renk değişikliği enfeksiyon açısından değerlendirme gerektirebilir.

18 Haftalık Gebelikte Kasık Ağrısı Riskli midir?

Rahim büyüdükçe rahmi çevreleyen bağ dokularında gerilme meydana gelir. Özellikle yataktan kalkarken, hızlı hareket ederken, öksürürken veya hapşırırken kasıkta ani ve kısa süreli bir ağrı hissedilebilir. Bu tablo sıklıkla round ligament ağrısı ile ilişkilidir.

18 Haftalık Gebelikte Tuz Kullanımı Nasıl Olmalıdır?

Ödem ve tansiyon dengesini korumak için aşırı tuz kullanımından kaçınılmalı, iyotlu yemek tuzu kararında tercih edilmelidir.

18 Haftalık Gebelikte Bebek Hareketlerinin Hissedilmemesi Normal Olabilir mi? 

Evet, 18. haftada bebeğin hareketlerinin henüz hissedilmemesi çoğu durumda normal olabilir. İlk gebelikte anne adayları hareketleri genellikle daha geç fark edebilir.