Hiperbarik oksijen tedavisi, yüksek hava basıncına sahip saf oksijen içeren kapalı bir alanda vücudun oksijen iletiminin artırılmasını destekleyen yenilikçi bir tedavi yöntemidir. Ciddi doku hastalıkları, karbonmonoksit zehirlenmeleri, ani görme ve işitme kayıpları gibi durumlarda hiperbarik oksijen tedavisi ile büyük oranda başarı sağlanmaktadır. Merkezimiz, ülkemizde mevcut basınç odaları içerisinde en yenisi olup hem tek kişilik hem de çok kişilik basınç odası bulunan tek kliniktir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Nedir?
Hiperbarik oksijen tedavisi (HBOT) kapalı bir basınç odası içerisinde, bir atmosferden daha yüksek basınçlarda, maske veya ortamdan aralıklı olarak saf (%100) oksijen solutulması esasına dayanan modern ve bilimsel olarak etkinliği çok sayıda çalışma ile gösterilmiş kanıta dayalı bir tedavi yöntemidir. Hiperbarik oksijen tedavisi kanda ve dokularda oksijen seviyelerini yükselterek birçok hastalıkta başarılı sonuçlar elde edilmesini sağlamaktadır.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?
2-3 ATA basınç altında %100 oksijen solutularak dokulara çözünen oksijen miktarının belirgin şekilde artırıldığı hiperbarik oksijen tedavisinin faydalı olduğu hastalıklar şunlardır:
- Doku veya kemik enfeksiyonları nedeniyle doku ölümünün gerçekleşmesi
- Diyabetik ayak ülserleri
- Yanık sonrası deri nakli
- Spor yaralanmaları
- Radyoterapiye bağlı doku hasarı
- Akut veya travmatik nedenlerle atardamarlarda kan akışının zayıflaması
- Ani işitme kaybı
- Retinaya giden kan akışının engellenmesi sonucu oluşan ani görme kaybı
- Karbonmonoksit zehirlenmesi
- Hava embolisi
- Ezilme yaralanması
- Kangren
- Dekompresyon hastalığı (Vurgun)
- Kompartman sendromu
- Refrakter osteomiyelit
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Ne İşe Yarar?
Vücutta çeşitli nedenlerle hasar gören dokuların iyileşmesi için yeterli oksijene ihtiyaçları vardır. Hiperbarik oksijen tedavisiyle yüksek basınç sağlanması sonucu, kanın oksijeni vücuda taşıması ve hasarlı dokulara ulaştırması daha kolay gerçekleşmektedir. Saf oksijenle uygulanan bir tedavi yöntemi olduğundan bağışıklık sisteminin bakterilerle savaşmasına yardımcı olmaktadır. Bunun dışında hiperbarik oksijen tedavisinin faydaları şunlardır:
- Hiperbarik oksijen tedavisi ile hastaların kan, vücut sıvısı ve dokularında çok daha yüksek miktarda oksijen çözünebilmekte ve dokulara ulaştırılan oksijen miktarı artırılmaktadır.
- Doku oksijenlenmesinin artması ile birlikte dokudaki ödem (şişlik) gerilemekte ve zararlı etkileri azalmaktadır.
- Bazı bakterilerin üremesini engellemekte, antibiyotiklerin etkisini ve savunma hücrelerinin mücadele kapasitesini artırmaktadır.
- Hasarlı dokuda yangıyı azaltıp yeni damar ve bağ doku oluşumunu artırarak yara iyileşmesini desteklemektedir.
- Dekompresyon hastalığı veya hava ve gaz embolisi gibi durumlarda vücut sıvı ve dokularındaki gaz kabarcıklarının küçülmesini, kabarcıkların tıkadığı bölgelere oksijen taşınmasını ve dokulara kan akışının düzelmesini sağlamaktadır.
- Kemik iliğinden endotelyal progenitör kök hücrelerin dolaşıma salınmasını artırmaktadır.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Uygulanan Basınç Odaları ve Çeşitleri Nelerdir?
Hiperbarik oksijen tedavisi, hastaların basınçlı ortamda oksijen solumalarına olanak sağlayan tek kişilik veya çok kişilik basınç odalarında gerçekleştirilmektedir.
Tek Kişilik Basınç Odaları
Tek kişilik basınç odalarında hastanın bulunduğu ortam oksijenle basınçlandırılır. Hasta ortamdan soluyarak oksijeni vücuduna alır. Hastaya özel tedavi uygulanması, izolasyonun sağlanması ve maske takma zorunluluğunun olmaması, tek kişilik basınç odalarının en önemli avantajlarındandır. Merkezimizdeki tek kişilik basınç odaları, tam akrilik, yani basınca dayanıklı sağlamlıkta saydam malzemeden yapılmıştır.
Çok Kişilik Basınç Odaları
Çok kişilik basınç odalarında; basınç odası hava ile basınçlandırılarak hastalara maske veya başlık ile oksijen solutulur. Çok kişilik basınç odalarında daha yüksek basınçlara çıkılabilmesi, yoğun bakım ve yakın takip gerektiren hastaların alınabilmesi ve daha geniş alana sahip olması sayesinde kapalı alan korkusunu görülmemektedir. Merkezimizdeki çok kişilik basınç odaları, aynı anda on hastanın tedavisini düzenleyebilecek kapasitededir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Öncesi Neler Yapılır?
Hiperbarik oksijen tedavisi uygulanacak hasta ilk olarak sualtı hekimleri ve hiperbarik tıp uzmanları tarafından muayene edilmektedir. Tedavi öncesinde hastaların tıbbi öyküsü, süregelen hastalıkları ve planlanan tedavileri incelenmektedir. Klinik olarak uygun olan hastalardan akciğer grafisi ile kontrol istenmekte ve herhangi bir risk saptanmaz ise tedaviye başlanmaktadır. Tedavinin güvenli bir şekilde sürdürülebilmesi ve oda içerisindeki yüksek oksijen konsantrasyonuna bağlı olası risklerin önlenmesi için hazırlık aşamasına özen gösterilmektedir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Esnasında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Hastalar beslenme düzenini aksatmayacak şekilde ilaçlarını almış, tüm takılarını, yanıcı malzemelerini ve elektronik cihazlarını bırakmış, tedavi kıyafetini giymiş olarak hiperbarik oksijen odalarına alınmaktadır. Basınç odasına alınan hastalar tedavinin dalış olarak adlandırılan ilk dakikalarını uçak yolculuğundaki inişe benzer bir şekilde kulaklarında dolgunluk olarak hissetmektedir.
Hastalara bu esnada yutkunmaları ve öğretilen bazı hareketleri yapmaları söylenmektedir. Bu sayede kulaktaki basınç eşitlenmekte, rahatsızlığın giderilmesi sağlanmaktadır. Tedavi sürecinde hastalara aralıklı olarak oksijen solutulması ile oksijenin yan etkilerinden korunmaları amaçlanmaktadır. Oksijen solunan maskenin yüze düzgün oturması ve kenarlarından kaçak olmaması hem daha etkin bir solunumla tedavinin sürdürülmesine hem de ihtiyaç halinde durum tespitinin kolaylıkla yapılmasına yardımcı olmaktadır.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?
Seans sonrasında hastaların günlük yaşamlarına güvenle devam edebilmeleri ve tedaviden maksimum verim almaları için belirli kurallara uymaları gerekmektedir. Tedavi sonrasında uygulanması istenen adımlar şu şekildedir:
- Kulak Basıncını Dengeleme: Seans çıkışında kulaklarda hafif dolgunluk hissi normaldir; yutkunarak veya esneyerek bu durum dengelenebilir.
- Sıvı Tüketimi: Tedavi sonrası vücudun artan metabolizma hızını desteklemek amacıyla bol su tüketilmelidir.
- Sigara Kullanımının Sınırlandırılması: Sigara ve tütün ürünleri damarlarda büzüşmeye (vazokonstriksiyon) yol açarak HBOT'nin sağladığı doku oksijenasyonunu olumsuz etkiler; tedavi süresince kesinlikle kullanılmamalıdır.
- Halsizlik Durumunda Dinlenme: İlk birkaç seanstan sonra hafif yorgunluk veya halsizlik hissi görülebilir; bu durumda yeterli istirahat sağlanmalıdır.
Hiperbarik Oksijen Tedavisinin Yan Etkileri Nelerdir?
Seanslar sırasında hastaların yakın takibi ve güvenli tedavi ortamları sayesinde ciddi yan etkiler çok nadiren görülmektedir. Hiperbarik oksijen tedavisi sırasında en sık görülen yan etki basınç değişikliğinin neden olduğu barotravmadır. Bu barotravmalar içinde de en sık orta kulak barotravması görülmekte fakat genellikle herhangi bir hasar bırakmadan kısa sürede iyileşmektedir. Oksijenin sinir sistemine uyarıcı etkisi (oksijen toksisitesi), pnömotoraks (akciğer sönmesi), geçici miyopi gibi diğer yan etkiler çok nadiren görülmektedir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Kimlere Uygulanmaz?
Saf oksijenle doku yenilenmesinin desteklendiği hiperbarik oksijen tedavisi genel itibariyle güvenilir bir uygulama olsa da herkes için uygun değildir. Göz hasarı, düşük kan şekeri, sinüs problemleri, oksijen zehirlenmesi ve akciğerlerde sıvı birikimi gibi komplikasyonlara yol açmamak için hiperbarik oksijen tedavisi öncesinde hastanın kapsamlı bir muayeneden geçmesi gerekmektedir. Tedavide özel risk barındıran ve hekim değerlendirmesi gerektiren durumlar şunlardır:
- Tedavi edilmemiş pnömotoraks (akciğer sönmesi)
- Koah, amfizem veya fibrozis gibi akciğer hastalıkları
- Üst solunum yolu tıkanıklıkları
- Epilepsi
- Belirli kemoterapi ilaçlarının kullanımı
Hiperbarik Oksijen Tedavisinde Sonuçlar Ne Zaman Görülür?
Hiperbarik sonrası iyileşme süreci, oksijen tedavisinin hangi hastalık için uygulandığına, dokudaki hasarın derecesine ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişmektedir. Bazı durumlarda tedavinin etkisi ilk birkaç seans içinde fark edilirken kronik yara ve doku hasarı gibi uzun süredir devam eden sorunlarda belirgin iyileşmenin ortaya çıkması için 20–40 seans veya daha uzun tedavi programları gerekmektedir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisinde Neden Medipol?
Hastalarımız hiperbarik oksijen tedavisi süresince cihaza monte edilmiş ses sistemi aracılığıyla işitsel olarak takip edilmekte ve ayrıca izlenmektedir. En son teknoloji ile üretilen basınç odalarımızda kullanılan tüm aksamlar sertifikalı kuruluşların onayından geçmiş; hasta güvenliği, sağlığı ve konforu ön planda tutulmuştur.
Hiperbarik oksijen tedavisi seanslarında hastalarla birlikte sistem de otomatik sensörler ile takip edilmekte ve olası aksaklıklar yaşanmadan önüne geçilmektedir. Basınç odalarımızın bakımları ilgili teknik personellerimiz tarafından düzenli olarak sağlanmaktadır. Diyabetik ayak yaraları, iyileşmeyen kronik yaralar, radyoterapiye bağlı doku hasarları, karbonmonoksit zehirlenmesi ve ani işitme kaybı gibi farklı klinik durumlar multidisipliner bir yaklaşımla ilgili branşlarla iş birliği içinde tedavi edilmektedir.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Yorgunluk Yapar mı?
Metabolizma hızının artmasına bağlı olarak bazı hastalarda ilk seansların ardından hafif düzeyde tatlı bir yorgunluk hissi görülebilir.
Gebelikte Hiperbarik Oksijen Tedavisi Uygulanabilir mi?
Acil hayatı tehdit eden acil durumlar (örneğin karbonmonoksit zehirlenmesi) dışında gebelik döneminde rutin olarak tercih edilmez.
Basınç Odasında Ağrı veya Acı Hissedilir mi?
Tedavi sırasında herhangi bir acı duyulmaz; yalnızca oda basıncı artırılırken uçak yolculuğundakine benzer şekilde kulaklarda hafif bir dolgunluk hissi oluşur.
Bir Hiperbarik Oksijen Tedavisi Seansı Ne Kadar Sürer?
Standart bir hiperbarik oksijen tedavisi seansı, basınçlandırma ve maske molaları dahil olmak üzere yaklaşık 90 ila 120 dakika sürer.
Hiperbarik Oksijen Tedavisi Kaç Seans Sürer?
Hastalığın türüne, evresine ve doku hasarının durumuna göre değişmekle birlikte genellikle 20 ila 40 seans arasında planlanır.
Çocuklarda Hiperbarik Oksijen Tedavisi Uygulanabilir mi?
Evet, hiperbarik oksijen tedavisi (HBOT) uygun endikasyon varlığında çocuklarda da güvenle uygulanabilir. Tedavi, çocuk hastanın yaşı, genel sağlık durumu ve altta yatan hastalığı göz önünde bulundurularak deneyimli bir ekip tarafından planlanır.
Basınç Odası Güvenli midir?
Evet, hiperbarik oksijen tedavisinde kullanılan basınç odaları, uluslararası güvenlik standartlarına uygun olarak tasarlanmış ve düzenli bakımları yapılan sistemlerdir.