Ters Bebeği Çevirme İşlemi Nasıl Yapılır?

Bebekler, hamilelik sürecinde sıklıkla dönüp durmaktadır. Çoğu bebek, doğum başladığında baş aşağı pozisyona gelmiş olmaktadır. Ancak bazı durumlarda arkadan geliş pozisyonu (makat geliş) adı verilen kalça önde veya ayak önde pozisyonda ya da yan yatmış olarak da bulundukları olmaktadır. Bebeğin ters pozisyonda bulunduğu durumlarda, döndürme işleminden sonuç alınamazsa genellikle sezaryen doğum gerekmektedir. 

Bebek Neden Ters Durur?

Gebelik boyunca bebeğin rahim içerisindeki pozisyonu sabit değildir. Özellikle gebeliğin ilk aylarında ve ikinci trimester boyunca bebeğin hareket edebileceği alan oldukça geniştir. Bu nedenle ultrason sırasında bebeğin başının yukarıda, aşağıda veya yana dönük görülmesi çoğu zaman herhangi bir sorun olduğu anlamına gelmemektedir. Asıl önemli olan, gebeliğin son haftalarına yaklaşmasına rağmen bebeğin makat gelişte yani başı yukarıda ve kalça ya da ayakları aşağıda kalmasıdır. Bebeğin rahim içerisinde dönmesini veya baş aşağı yerleşmesini etkileyebilecek bazı faktörler şunlardır:

Rahim İçindeki Alan ve Bebeğin Hareketleri 

Bebeğin pozisyonunu belirleyen en temel faktörlerden biri, rahim içerisindeki hareket alanıdır. Gebeliğin erken dönemlerinde bebek küçük olduğu için rahim içerisinde kolaylıkla yön değiştirebilir. Bazı bebekler son haftalara kadar birkaç kez pozisyon değiştirebilirken bazıları makat pozisyonunda daha uzun süre kalabilir.

Amniyon Sıvısının Fazla veya Az Olması 

Bebeği çevreleyen amniyon sıvısı, hareket etmesi için gerekli ortamı sağlar. Amniyon sıvısının miktarındaki belirgin değişiklikler bebeğin hareket alanını etkileyebilir. Sıvının fazla olduğu durumlarda bebeğin hareket alanı daha geniş olabilir ve pozisyonu daha değişken hale gelebilir. Amniyon sıvısının az olduğu durumlarda ise bebeğin rahatça dönmesi zorlaşabilir. Bu nedenle makat geliş saptandığında ultrasonografide amniyon sıvısı miktarı da değerlendirilir. 

Plasentanın Yerleşimi 

Plasentanın rahim içerisindeki konumu da bazı durumlarda bebeğin yerleşimini etkileyebilir. Özellikle plasentanın rahmin alt bölümünde yer aldığı bazı gebeliklerde bebeğin başının pelvis içerisine yerleşmesi zorlaşabilir. 

Rahmin Yapısal Özellikleri 

Rahmin doğuştan gelen şekil farklılıkları veya bazı yapısal özellikleri, bebeğin rahim içerisindeki hareketlerini ve yerleşimini etkileyebilir. Örneğin rahim iç boşluğunun şeklinin farklı olması, bazı durumlarda bebeğin baş geliş pozisyonuna geçmesini zorlaştırabilir. Rahimde bulunan büyük miyomlar da yerleşim yerine ve büyüklüğüne bağlı olarak bebeğin rahim içerisindeki alanını etkileyebilir.

Çoğul Gebelik

İkiz veya daha fazla bebeğin bulunduğu gebeliklerde rahim içerisindeki yerleşim daha karmaşık olabilir. Bebeklerin birbirlerine göre konumları ve hareket alanları farklı olduğundan, bebeklerden birinin veya her ikisinin baş geliş dışında bir pozisyonda olması daha sık görülebilir.

Erken Doğum 

Bebeklerin büyük bölümü gebeliğin ilerleyen haftalarında baş aşağı pozisyona geçer. Erken doğum gerçekleştiğinde ise bebeğin henüz bu doğal yerleşim sürecini tamamlamamış olması mümkündür. Bu nedenle gebelik haftası küçüldükçe makat geliş daha sık görülebilir.

Ters Bebeği Çevirme İşlemi Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Ters Bebek Çevirme İşlemi Kaçıncı Haftada Yapılır? 

Eksternal sefalik versiyon adı verilen döndürme işleminin zamanlaması gebeliğin özelliklerine göre belirlenmektedir. Genellikle doğuma yakın dönemde, bebeğin makat pozisyonunun devam ettiği ve spontan olarak dönme ihtimalinin azaldığı haftalarda değerlendirme yapılmaktadır. İşlemin çok erken uygulanması bazı bebeklerin daha sonra yeniden makat pozisyonuna dönmesine yol açabileceği için her makat geliş saptandığında hemen çevirme işlemi yapılmamaktadır. 

Öte yandan doğuma çok yaklaşılması da bebeğin büyümesi ve rahim içindeki hareket alanının azalması nedeniyle işlemi zorlaştırabilmektedir. Bu nedenle uygun zamanlama, gebelik haftası ve anne-bebek özellikleri dikkate alınarak kadın doğum uzmanı tarafından belirlenmektedir. 

Ters Bebek Çevirme İşleminden Önce Neler Değerlendirilir? 

Her makat gelişte bebeği çevirmek doğru değildir. Eksternal sefalik versiyon öncesinde anne ve bebeğin ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir. Öncelikle ultrasonografi ile bebeğin tam olarak hangi pozisyonda olduğu, plasentanın yerleşimi, amniyon sıvısı miktarı, bebeğin genel durumu, göbek kordonunun görünümü ve tahmini fetal ağırlık değerlendirilmektedir. Ayrıca annenin gebelik ve doğum öyküsü de önemlidir. Rahimde daha önce geçirilmiş ameliyatlar, mevcut gebelikteki komplikasyonlar ve doğum açısından risk oluşturabilecek durumlar işlem kararını etkilemektedir. 

Ters Bebek Çevirme İşleminin Başarı Şansı Nedir? 

Başarı oranı her anne adayında aynı değildir. Eksternal sefalik versiyonun başarılı olup olmayacağını etkileyen faktörler şunlardır:

• Daha önce vajinal doğum yapmış olmak
• Amniyon sıvısının yeterli olması
• Bebeğin makat pozisyonunun tipi
• Bebeğin pelvis içerisine ne kadar yerleştiği
• Annenin karın ve rahim yapısı,
• Plasentanın konumu

Ters Bebek Çevirme İşlemi Nasıl Yapılır? 

Ters bebeği döndürme işlemi öncesinde bebeğin kalp atımları değerlendirilmekte ve ultrasonografi ile mevcut pozisyonu doğrulanmaktadır. Anne adayı genellikle sırtüstü yatırılmakta ve karın bölgesi üzerinden bebeğin pozisyonu yeniden incelenmektedir. Ardından doktor, elleriyle kontrollü şekilde bebeğin kalça ve baş kısmını yönlendirmeye çalışmaktadır. Amaç, bebeğin rahim içerisinde takla atarak baş geliş pozisyonuna geçmesidir. İşlem sırasında ultrasonografi ile bebeğin kalp atımları takip edilmektedir. Her girişimde bebeğin dönmesi mümkün değildir ancak bebek dönmezse işlem zorla devam ettirilmemektedir. 

Ters Bebek Çevirme İşleminden Sonra Normal Doğum Yapılabilir mi? 

Bebek başarılı şekilde baş geliş pozisyonuna döndürüldükten sonra anne ile bebek açısından başka bir engel bulunmazsa normal doğum planlanabilir. Ancak doğum şekli yalnızca bebeğin baş aşağı çevrilmiş olmasına göre belirlenemez. Doğum sırasında değerlendirilecek unsurlar şunlardır:

• Bebeğin kalp atımları
• Doğum eyleminin ilerlemesi
• Rahim ağzının açılması
• Bebeğin doğum kanalındaki ilerleyişi

Ters Bebeği Döndürme İşleminin Olası Riskleri Nelerdir?

Dikkatli değerlendirmeler sonucu yapılan ters bebeği döndürme işlemi genellikle risk içermemektedir. Ancak nadiren de olsa karşılaşılabilecek olası riskler şunlardır:

• Göbek kordonunun bükülmesi veya sıkışması, bebeğe giden kan akışını ve oksijen miktarını azaltabilir. 
• Bebeğin etrafındaki amniyotik kesenin yırtılması, doğumun başlamasına neden olabilir. 
• Plasenta ayrılması, rahim yırtılması veya göbek kordonunda hasar oluşabilir. 

Sezaryen Yerine Her Zaman Ters Bebek Çevirme İşlemi Yapılabilir mi? 

Eksternal sefalik versiyon, uygun hastalarda vajinal doğum ihtimalini artırabilecek bir seçenektir. Ancak her anne adayı için uygun değildir ve işlem başarılı olsa bile normal doğum kesin olarak garanti edilmemektedir. Bebek başarıyla çevrildikten sonra doğum sırasında başka bir obstetrik nedenle sezaryen gerekebilmektedir. Benzer şekilde bebeğin çevrilememesi de her durumda doğumun hemen başlaması veya acil sezaryen gerektiği anlamına gelmemektedir. 

Ters Bebeği Çevirme İşlemi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Evde Ters Bebek Çevirmeye Çalışmak Doğru mu? 

Hayır. İnternette bebeğin makat pozisyonunu değiştirmek amacıyla çeşitli egzersizler, duruşlar veya manuel uygulamalar önerilebilmektedir. Ancak her gebelik için güvenli olduğu kanıtlanmamış uygulamaların kontrolsüz şekilde yapılması doğru değildir. 

Ters Bebek Çevirme İşlemi Her Anneye Yapılabilir mi?

Hayır. Eksternal sefalik versiyon her makat gelişte uygulanmaz. Özellikle vajinal doğumun zaten uygun olmadığı durumlarda bebeği çevirmeye çalışmak anlamlı olmayabilir. Bazı plasenta yerleşim bozuklukları, belirli rahim anomalileri, ciddi fetal sorunlar veya gebeliğin özel riskleri işlemin uygulanmasına engel olabilir.

Bebek Çevrildikten Sonra Yeniden Ters Döner mi? 

Bebek başarılı şekilde baş geliş pozisyonuna çevrildikten sonra doğuma kadar bu pozisyonunu koruyabilir. Bununla birlikte bazı bebekler daha sonra yeniden makat veya farklı bir pozisyona dönebilir. 

Ters Bebek Çevirme İşlemi Ağrılı mıdır? 

İşlem sırasında anne adayları genellikle belirgin bir baskı ve rahatsızlık hissi yaşayabilir. Bazı kadınlar uygulamayı ağrılı olarak tanımlarken bazıları daha çok yoğun bir basınç hissi tarif eder. 

Eksternal Sefalik Versiyon Kimlere Önerilmez?

Amniyotik sıvı düşükse, vajinal kanama varsa, çoğul gebelik yaşanıyorsa, bebeğin kalp atışı anormal derecede düşük veya yüksekse, plasenta previa rahatsızlığı varsa, yüksek tansiyon veya diyabet gibi takip gerektiren kronik rahatsızlıklar mevcutsa, kasılmaları durdurmak için ilaç kullanılmasını engelleyen bir rahatsızlık bulunuyorsa ters bebek döndürme işlemi önerilmez. 

Eksternal Sefalik Versiyon Sonrası Hastanede Kalmak Gerekir mi?

Eksternal sefalik versiyon (ESV) sonrasında her hastanın uzun süre hastanede yatması gerekmez. İşlemden sonra genellikle anne ve bebeğin durumu belirli bir süre yakından değerlendirilir. Kontroller normal olduğunda birçok hasta aynı gün evine dönebilir. 

Başarısız İşlemden Sonra Tekrar Döndürme Denenebilir mi? 

Bazı durumlarda ilk eksternal sefalik versiyon girişimi başarılı olmazsa işlemin tekrar denenmesi değerlendirilebilir.