Spiral Nedir, Nasıl Takılır?

Spiral (Rahim İçi Araç-Ria), gebeliği önlemek amacıyla kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından rahim içerisine yerleştirilen, T şeklinde, küçük ve esnek bir doğum kontrol aracıdır. Doğum kontrol yöntemleri arasında en yüksek koruyuculuk oranına sahip seçeneklerden biridir.

Spiral Nedir?

Spiral, tıbbi adıyla rahim içi araç (RİA), gebeliği önlemek amacıyla rahim içine yerleştirilen küçük, genellikle T şeklindeki bir doğum kontrol yöntemidir. Uzun etkili ve geri dönüşümlü bir yöntem olan spiral, temel olarak bakırlı spiral ve hormonlu spiral olmak üzere iki ana türe ayrılır. Her iki tür de gebeliği önlemede yüzde 99'dan fazla etkilidir.

Spiral, takıldıktan sonra günlük olarak herhangi bir işlem gerektirmeden uzun süreli koruma sağlar. Bakırlı spiraller ürünün türüne göre yaklaşık 10-12 yıla, hormonlu spiraller ise 3-8 yıla kadar kullanılabilir. Spiral çıkarıldığında doğurganlık devam eder.

Bilgi Almak için Aşağıdaki Formu Doldurun

Spiral Çeşitleri Nelerdir?

Spiral seçimi; gebelikten korunma süresi, adet düzeni, kanama miktarı, hormon kullanma tercihi ve kişinin genel sağlık durumu dikkate alınarak kadın hastalıkları ve doğum uzmanı tarafından değerlendirilir. İki spiral türünün özellikleri aşağıdaki gibidir:

Bakırlı spiral hormon içermediği için hormonal yöntem kullanmak istemeyen kişiler açısından seçenek olabilir. Hormonlu spiral ise özellikle yoğun veya ağrılı adet kanaması yaşayan bazı kişilerde kanama miktarının azalmasına katkı sağlayabilir.

Spiral Nasıl Takılır?

Spiral, eğitimli bir sağlık profesyoneli tarafından jinekolojik muayene koşullarında rahim içine yerleştirilir. İşlem genellikle birkaç dakika sürer ve çoğunlukla poliklinik şartlarında tamamlanabilir. İşlem sonrasında kısa süreli adet benzeri kramplar veya hafif kanama görülebilir. İşlemin süresi ve yaşanabilecek rahatsızlık kişiden kişiye değişebilir.

Spiral takılma aşamaları aşağıdaki gibidir:

• Gebelik olasılığı ve sağlık öyküsü değerlendirilir.
• Gerekli görüldüğünde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından değerlendirme yapılır.
• Jinekolojik muayene ile rahim ve rahim ağzının durumu değerlendirilir.
• Vajinaya spekulum yerleştirilerek rahim ağzı görünür hale getirilir.
• Rahim ağzı ve ilgili bölge uygun şekilde temizlenir.
• Spiral, özel yerleştirme aparatı yardımıyla rahim ağzından geçirilerek rahim içine yerleştirilir.
• Spiral ipleri rahim ağzından vajinanın üst bölümüne uzanacak şekilde bırakılır.

Spiral Takılmadan Önce Hangi Kontroller Yapılır?

Spiral uygulamasından önce temel amaç, gebelik bulunmadığından emin olmak ve spiralin kullanımına engel oluşturabilecek bir durum olup olmadığını değerlendirmektir. Her kişide aynı testlerin yapılması gerekmez; değerlendirme kişinin öyküsüne göre planlanır.

Spiral takılmadan önce aşağıdaki noktalar değerlendirilir:

• Son adet tarihi ve gebelik ihtimali
• Önceki gebelikler ve doğum öyküsü
• Adet düzeni ve kanama özellikleri
• Jinekolojik hastalık öyküsü
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyon riski
• Pelvik enfeksiyon öyküsü
• Rahim veya rahim ağzıyla ilgili bilinen sorunlar
• Gerekli durumlarda gebelik testi
• Risk durumuna göre klamidya ve bel soğukluğu gibi enfeksiyonlar açısından tarama

Spiral Takılırken Ağrı Olur mu?

Spiral takılması sırasında kişiden kişiye değişen düzeylerde ağrı, baskı veya kramp hissedilebilir. Bazı kişiler işlemi hafif bir rahatsızlık olarak tarif ederken bazı kişilerde daha belirgin kramp görülebilir. Ağrı yönetimi kişiye göre planlanabilir. 

Spiral Takılması Sırasında Anestezi Gerekir mi?

Spiral takılması çoğu durumda genel anestezi gerektiren bir işlem değildir ancak ağrı kaygısı, önceki işlem deneyimleri veya klinik gerekliliklere göre lokal anestezik yöntemler değerlendirilebilir.

Spiral Sonrasında Nelere Dikkat Edilir?

Spiral takıldıktan sonraki ilk günlerde adet benzeri kramplar ve hafif lekelenme görülebilir. Bakırlı spiral kullanan kişilerde ilk aylarda adet kanamasının daha yoğun veya ağrılı olması, hormonlu spiral kullananlarda ise kanamanın azalması veya düzensizleşmesi görülebilir.

Spiralin yerinde olup olmadığının değerlendirilmesi için sağlık profesyoneli tarafından iplerin nasıl kontrol edileceği anlatılabilir. Şiddetli veya giderek artan ağrı, yoğun kanama, ateş, olağandışı vajinal akıntı ya da spiralin yerinden çıktığından şüphe edilmesi durumunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Spiral Ne Zaman Takılır?

Spiral, kişinin gebe olmadığı makul ölçüde kesinleştirildiğinde adet döngüsünün farklı dönemlerinde takılabilir. Bu nedenle spiral takılması için mutlaka adet döneminin beklenmesi gerekmez.

Doğum sonrası dönemde de spiral uygulanabilir. Vajinal doğum veya sezaryen sonrasında doğumdan hemen sonra ya da daha sonraki bir kontrolde yerleştirme seçenekleri bulunabilir. Ancak doğumdan hemen sonraki uygulamalarda spiralin rahimden atılma olasılığı daha yüksek olabileceğinden uygulamanın zamanlaması hekim tarafından değerlendirilir.

Spiral Kimler İçin Uygun Değildir?

Spiral birçok kişi için güvenli ve etkili bir doğum kontrol yöntemi olsa da herkes için uygun değildir. Gebelik, aktif pelvik enfeksiyon veya bazı rahim ve rahim ağzı problemleri gibi durumlarda spiral kullanımı uygun olmayabilir.

Özellikle aşağıdaki durumlarda spiral uygun olmayabilir:

• Gebelik şüphesi veya mevcut gebelik
• Aktif pelvik enfeksiyon
• Tedavi edilmemiş bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar
• Açıklanamayan vajinal kanama
• Rahim veya rahim ağzının yapısını etkileyen bazı durumlar
• Doğum sonrası ciddi enfeksiyon

Bakırlı ve hormonlu spiralin uygunluğu aynı değildir bu nedenle mevcut hastalıklar, adet özellikleri ve kişinin doğum kontrolünden beklentileri birlikte değerlendirilmelidir.

Spiral Nasıl Çıkarılır?

Spiral, sağlık profesyoneli tarafından rahim ağzından uzanan iplerinden kontrollü şekilde çekilerek çıkarılır. Çıkarma işlemi çoğunlukla kısa sürer ve spiral çıkarıldıktan sonra gebelikten korunma etkisi sona erer.

Spiralin çıkarılma zamanı; kullanım süresinin dolması, gebelik planı, yan etkiler veya başka bir doğum kontrol yöntemine geçiş gibi nedenlere bağlı olabilir. Spiral çıkarıldıktan sonra yeniden spiral takılması da uygunluk değerlendirmesinin ardından mümkün olabilir.

Spiral ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Doğum Yapmamış Kadınlara Spiral Takılabilir mi?

Evet. Doğum yapmamış kadınlarda da spiral kullanılabilir. Güncel tıbbi kılavuzlar, doğum yapmamış olmanın tek başına spiral kullanımına engel olmadığını belirtmektedir. Spiral kullanımı kısırlığa neden olan bir yöntem değildir.

Spiral Kısırlığa Neden Olur mu?

Spiral kısırlığa neden olmaz. Hem bakırlı hem de hormonlu spiral çıkarıldıktan sonra doğurganlığın devam etmesi beklenir.

Hangi Bölüm Spiral Takar?

Spiral takılması ve çıkarılması genellikle Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı veya bu konuda eğitimli ve yetkin sağlık profesyonelleri tarafından gerçekleştirilir.

Bakırlı Spiral ile Hormonlu Spiral Arasındaki Fark Nedir?

Bakırlı spiral hormon içermez ve bakırın sperm hareketi ile döllenme üzerindeki etkisiyle çalışır. Hormonlu spiral ise rahim içine progestin salgılayarak özellikle servikal mukusu koyulaştırır ve rahim iç tabakasını inceltir.

Spiral Ne Kadar Süre Gebelikten Korur?

Koruma süresi spiral türüne ve kullanılan ürüne göre değişir. Bakırlı spiraller yaklaşık 10-12 yıl, hormonlu spiraller ise 3-8 yıl süreyle etkili olabilir.

Spiral Ne Kadar Güvenilirdir?

Spiral, en etkili geri dönüşümlü doğum kontrol yöntemlerinden biridir. Hem bakırlı hem hormonlu spirallerde ilk kullanım yılında 100 kişiden birinden daha azında gebelik görülür.

Spiral Takılması Ne Kadar Sürer?

Spiral yerleştirme işlemi genellikle yaklaşık 5-10 dakika içinde tamamlanabilir; ancak muayene ve hazırlık süresi nedeniyle sağlık kuruluşundaki toplam randevu süresi daha uzun olabilir.

Spiral Takılırken Ağrı Olur mu?

Takılma sırasında kramp veya ağrı hissedilebilir ve bunun şiddeti kişiden kişiye değişir. Ağrı kontrolü için uygun hastalarda lokal anestezi gibi seçenekler hekimle görüşülebilir.

Spiral Takılması Sırasında Anestezi Gerekir mi?

Genel anestezi çoğu spiral uygulamasında gerekli değildir. Bununla birlikte kişisel ihtiyaçlara göre lokal anestezik yöntemler değerlendirilebilir.

Spiral Takıldıktan Sonra Kontrol Ne Zaman Yapılır?

Her sağlıklı kullanıcı için belirli bir tarihte rutin kontrol zorunlu değildir; komplikasyon veya sorun olmadığında rutin takip ziyareti gerekli görülmeyebilir. Bununla birlikte hekimin önerdiği kontrol planına uyulmalı ve ağrı, yoğun kanama veya spiralden şüphe edilen durumlarda beklenmeden başvurulmalıdır.

Doğum Yapmamış Kadınlara Spiral Takılabilir mi?

Evet. Doğum yapmamış olmak tek başına spiral kullanımına engel değildir; uygunluk kişisel sağlık durumu ve jinekolojik değerlendirme sonucuna göre belirlenir.

Doğumdan Sonra Ne Zaman Spiral Takılabilir?

Spiral doğumdan hemen sonra veya daha sonraki postpartum dönemde takılabilir. Ancak doğumdan hemen sonraki yerleştirmelerde spiralin yerinden çıkma riski daha yüksek olabileceğinden zamanlama hekim tarafından belirlenir.

Sezaryen Sonrası Spiral Kullanılabilir mi?

Evet. Bakırlı veya hormonlu spiral sezaryen doğum sırasında hemen sonrasında veya daha sonraki postpartum kontrolde uygulanabilir. Sezaryen sonrası yerleştirmede de zamanlama ve spiralin yerinden çıkma olasılığı değerlendirilir.

Hangi Durumlarda Spiral Önerilmez?

Gebelik, aktif pelvik enfeksiyon, bazı tedavi edilmemiş cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve rahim veya rahim ağzını etkileyen bazı yapısal sorunlarda spiral uygun olmayabilir. Açıklanamayan vajinal kanamalarda da önce neden araştırılmalıdır.

Hormonlu Spiral Kimler İçin Daha Uygun Olabilir?

Hormonlu spiral, uzun süreli korunmanın yanı sıra adet kanamasının azalmasını isteyen veya yoğun adet kanaması yaşayan bazı kişiler için uygun bir seçenek olabilir ancak hormonal spiral seçimi kişisel sağlık durumu ve hormon kullanımına uygunluk değerlendirilerek yapılmalıdır.

Bakırlı Spiral Kimler İçin Daha Uygun Olabilir?

Bakırlı spiral, hormon içermeyen ve uzun süreli korunma isteyen kişiler için seçenek oluşturabilir. Bununla birlikte adetleri zaten yoğun veya ağrılı olan kişilerde bakırlı spiralin kanama ve kramp üzerindeki etkileri dikkate alınmalıdır.

Spiral Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korur mu?

Hayır. Bakırlı ve hormonlu spiraller gebeliğe karşı koruma sağlar ancak cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı koruma sağlamaz. Enfeksiyonlardan korunmada kondom kullanımı ayrıca değerlendirilmelidir.