Purpura Hastalığı Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Purpura, küçük kan damarlarından sızan kanın deri veya mukozaların altında birikmesi sonucunda oluşan kırmızı, mor ya da kahverengi leke ve yamalardır. Halk arasında “deri altı kanaması” olarak da tanımlanabilen purpura, çoğunlukla üzerine bastırıldığında rengi solmayan cilt değişiklikleriyle fark edilir.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Purpura Nedir?

Purpura, kanın küçük damarların dışına çıkarak deri altındaki dokularda birikmesiyle oluşur. Lekeler açık tenlerde kırmızı veya mor, koyu tenlerde ise kahverengi, koyu mor ya da siyaha yakın tonlarda görülebilir.

Purpura lezyonları genellikle düz olmakla birlikte, damar iltihabının eşlik ettiği durumlarda kabarık ve ele gelen bir yapıda olabilir. Lekelerin ayırt edici özellikleri şunlardır:

• Üzerine bastırıldığında renginin solmaması
• Kırmızı, mor veya kahverengi görünmesi
• Tek bir bölgede ya da vücudun farklı alanlarında ortaya çıkması
• Deride, ağız içinde veya diğer mukozalarda görülebilmesi
• Noktasal lekelerden geniş yamalara kadar değişebilmesi

Purpuranın görünümü nedenini tek başına göstermez. Lekelerin dağılımı, eşlik eden belirtiler ve laboratuvar sonuçları birlikte değerlendirilmelidir.

Purpura Türleri Nelerdir?

Purpura genel olarak trombositopenik ve trombositopenik olmayan purpura şeklinde iki ana gruba ayrılır. Bununla birlikte klinik nedenlere göre farklı purpura tabloları da bulunur.

Trombositopenik Purpura

Trombositopenik purpura, kandaki trombosit sayısının düşük olduğu durumlarda ortaya çıkar. Trombositler kanamanın durdurulmasına katkı sağlayan hücre parçacıklarıdır.

Trombosit sayısının azalmasına bağışıklık sistemini etkileyen hastalıklar, enfeksiyonlar, kemik iliği sorunları veya bazı ilaçlar neden olabilir. Cilt lekelerine burun ve diş eti kanaması gibi bulgular eşlik edebilir.

Trombositopenik Olmayan Purpura

Bu purpura türünde trombosit sayısı normal sınırlar içinde olabilir. Sorun daha çok damar duvarındaki kırılganlık, damar iltihabı veya pıhtılaşma mekanizmasındaki farklılıklardan kaynaklanır.

Yaşa bağlı damar hassasiyeti, bağ dokusu bozuklukları, vaskülitler ve bazı beslenme eksiklikleri bu grupta değerlendirilebilir.

IgA Vasküliti

Eskiden Henoch-Schönlein purpurası olarak adlandırılan IgA vasküliti, küçük damarların iltihaplanmasıyla ortaya çıkan bir hastalıktır. Çocuklarda daha sık görülmekle birlikte yetişkinlerde de gelişebilir.

Genellikle bacaklarda ve kalça çevresinde ele gelen purpura görülür. Eklem ağrısı, karın ağrısı ve böbrek tutulumuna bağlı idrar değişiklikleri tabloya eşlik edebilir.

Senil Purpura

Senil veya aktinik purpura, yaşlanma ve güneş maruziyeti sonucunda cildin ve damarların incelmesiyle ilişkilidir. Genellikle el sırtlarında ve ön kollarda düzensiz morluklar şeklinde görülür.

Bu lekeler çoğu zaman belirgin bir travma hatırlanmadan ortaya çıkabilir. Ancak ilk kez gelişen veya sık tekrarlayan morluklarda diğer nedenlerin dışlanması gerekir.

Purpura Belirtileri Nelerdir?

Purpurada temel bulgu, ciltte basmakla solmayan kırmızı, mor veya kahverengi lekelerdir. Diğer belirtiler purpuraya neden olan sağlık sorununa göre değişebilir. Purpuraya eşlik edebilen belirtiler şunlardır:

• Ciltte noktasal veya yama biçiminde renk değişiklikleri
• Kolay morarma
• Burun kanaması
• Diş eti kanaması
• Adet kanamasında artış
• İdrarda veya dışkıda kan görülmesi
• Halsizlik ve ateş
• Eklem ağrısı veya şişliği
• Karın ağrısı
• Lekelerin bulunduğu bölgede hassasiyet
• Bacaklarda şişlik
• Ağız içinde kanlı lekeler

Purpura genellikle kaşıntıya neden olmaz. Ancak damar iltihabına veya farklı bir cilt hastalığına bağlı geliştiğinde ağrı, hassasiyet ya da kabarıklık görülebilir.

Purpura Nasıl Teşhis Edilir?

Purpura tanısı cilt muayenesiyle başlar, asıl amaç deri altındaki kanamaya neden olan durumu belirlemektir. Hekim lekelerin büyüklüğünü, dağılımını, ne zaman başladığını ve basmakla solup solmadığını değerlendirir.

Tanı sürecinde istenebilecek incelemeler şunlardır:

• Tam kan sayımı
• Trombosit ölçümü
• Periferik kan yayması
• Pıhtılaşma testleri
• Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
• İdrar analizi
• Enfeksiyonlara yönelik testler
• Bağışıklık sistemiyle ilişkili incelemeler
• Gerekli durumlarda deri biyopsisi
• Klinik şüpheye göre kemik iliği değerlendirmesi

Kullanılan ilaçlar, yakın zamanda geçirilen hastalıklar, ailede kanama bozukluğu bulunması ve tekrarlayan kanama öyküsü de tanı açısından önem taşır.

Purpura Tedavisi Nasıl Yapılır?

Purpura tedavisi, lekelerin kendisinden çok altta yatan nedene göre planlanır. Her purpura vakasında aynı tedavi uygulanmaz ve bazı hafif durumlarda yalnızca klinik takip yeterli olabilir.

Tedavi planında değerlendirilebilecek yaklaşımlar şunlardır:

• Purpuraya yol açan enfeksiyonun kontrol altına alınması
• Trombosit düşüklüğünün nedenine yönelik tedavi
• Damar iltihabının kontrol edilmesi
• Besin ögesi eksikliklerinin giderilmesi
• Pıhtılaşma bozukluklarının düzenlenmesi
• Şüpheli ilaçların hekim kontrolünde yeniden değerlendirilmesi
• Böbrek veya diğer organ tutulumlarının takip edilmesi
• Travmaya ve güneşe karşı cildin korunması

Kişiler kullandıkları ilaçları kendi kararlarıyla bırakmamalıdır. Tedavide değişiklik yapılması gerekiyorsa ilgili hekim tarafından planlanmalıdır.

Purpura Kimlerde Görülür?

Purpura her yaş grubunda ortaya çıkabilir. Ancak purpuranın nedeni ve klinik özellikleri yaşa, eşlik eden hastalıklara ve kullanılan ilaçlara göre farklılık gösterebilir.

Purpura gelişme olasılığı daha yüksek olabilen gruplar şunlardır:

• Trombosit veya pıhtılaşma bozukluğu bulunanlar
• Yakın zamanda enfeksiyon geçirenler
• Bağışıklık sistemiyle ilişkili hastalığı olanlar
• Kemik iliğini etkileyen bir hastalığı bulunanlar
• Kanama eğilimini etkileyebilen ilaçları kullananlar
• Damar veya bağ dokusu hastalığı bulunanlar
• İleri yaştaki kişiler
• Uzun süre yoğun güneşe maruz kalanlar
• Beslenme yetersizliği bulunan kişiler

Risk grubunda olmak purpuranın mutlaka gelişeceği anlamına gelmez. Açıklanamayan cilt lekeleri kişisel sağlık öyküsüyle birlikte değerlendirilmelidir.

Purpura İçin Hangi Bölüme Gidilir?

Purpura şikâyeti bulunan kişiler ilk değerlendirme için iç hastalıkları, dermatoloji veya aile hekimliği bölümüne başvurabilir. Çocuklarda değerlendirme çocuk sağlığı ve hastalıkları uzmanı tarafından yapılabilir.

Trombosit düşüklüğü veya kanama bozukluğu saptanırsa hematoloji; damar iltihabı düşünülürse romatoloji; böbrek tutulumu bulunursa nefroloji değerlendirmesi gerekebilir. Uygun bölüm, muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir.

Purpura Hakkında Sık Sorulan Sorular

Purpura Hastalığı Bulaşıcı mı?

Purpura bulaşıcı değildir. Ancak purpuraya yol açan neden bir enfeksiyon ise söz konusu enfeksiyonun bulaşıcılığı ayrıca değerlendirilmelidir.

Purpura Kendiliğinden Geçer mi?

Hafif travma veya yaşa bağlı damar hassasiyetinden kaynaklanan lekeler zamanla gerileyebilir. Tekrarlayan, yaygınlaşan veya başka belirtilerin eşlik ettiği purpura ise hekim değerlendirmesi gerektirir.

Purpura Lekeleri Kaşınır mı?

Purpura çoğunlukla kaşıntılı değildir. Kaşıntı, kabarıklık veya ağrı bulunması eşlik eden farklı bir cilt ya da damar sorununu düşündürebilir.

Purpura Tehlikeli midir?

Purpuraya ait lekeler tek başına nedenin ciddiyetini göstermez. Klinik önem, trombosit düşüklüğü, pıhtılaşma bozukluğu, enfeksiyon veya organ tutulumu bulunup bulunmadığına göre değişir.

Purpura ile Morluk Aynı Şey midir?

Her ikisi de deri altına kan sızmasıyla oluşabilir ancak boyutları ve gelişme nedenleri farklı olabilir. Geniş deri altı kanamaları genellikle ekimoz veya morluk olarak adlandırılır.

Purpura Çocuklarda Görülür mü?

Purpura çocuklarda da görülebilir. Enfeksiyonlar, trombosit düşüklüğü ve IgA vasküliti çocukluk çağında purpuraya yol açabilen nedenler arasındadır.

Purpura Kanser Belirtisi midir?

Purpura tek başına kanser belirtisi değildir. Bununla birlikte kan hücrelerini veya kemik iliğini etkileyen bazı hastalıklar kolay morarma ve purpuraya neden olabileceğinden açıklanamayan bulgular araştırılmalıdır.

Purpura İz Bırakır mı?

Çoğu purpura lekesi altta yatan kanın dokulardan uzaklaştırılmasıyla renk değiştirerek kaybolur. Damar iltihabı veya doku hasarının eşlik ettiği bazı durumlarda geçici ya da kalıcı renk değişikliği oluşabilir.

Purpura Tekrarlar mı?

Purpuraya neden olan durum devam ediyorsa lekeler tekrarlayabilir. Tekrarlayan purpurada ilaç kullanımı, trombosit düzeyi, damar yapısı ve sistemik hastalıklar birlikte değerlendirilir.

Purpura Tanısında Kan Testi Yapılır mı?

Evet. Tam kan sayımı, trombosit düzeyi ve pıhtılaşma testleri purpuranın nedenini araştırmada sık kullanılan incelemelerdir; ihtiyaç duyulan testler kişiye göre değişir.