Kas Gücü Muayenesi Nasıl Yapılır?

Kas gücü muayenesi, kaslardaki zayıflığı tespit etmek üzere yapılan, kas-iskelet sistemi hastalıklarının ve bazı nörolojik rahatsızlıkların değerlendirilmesine yardımcı olan analizdir. Belirli kas gruplarının kontrollü biçimde değerlendirilmesine ve elde edilen bulguların sinir sistemi anatomisiyle birlikte yorumlanmasına yardımcı olmaktadır. Omurilikten çıkan sinir köklerinin etkilenmesi, belirli kas gruplarında kuvvet kaybına yol açabileceğinden özellikle boyun veya bel fıtığı düşünülen hastalarda kas gücü muayenesi son derece önemlidir. 

Kas Gücü Kaybı Neden Olur?

Kas gücü kaybı, bir kişinin daha önce rahatlıkla gerçekleştirebildiği bir hareketi artık aynı kuvvetle yapamaması veya muayenede belirli bir kasın beklenen kuvveti üretemediğinin saptanmasıdır. Ancak her güçsüzlük hissi, gerçek bir kas güç kaybı anlamına gelmemektedir. Bu nedenle hastanın tarif ettiği güçsüzlük ile fizik muayenede ortaya konan objektif güç kaybını birbirinden ayırmak gerekmektedir. Kas gücü kaybının nedenleri şunlardır:

• Sinir Kökü Basısı: Omurlar arasındaki diskin taşması veya fıtıklaşması sinir köküne bası yaptığında ağrı, uyuşma ve karıncalanmaya ek olarak ilgili kaslarda güç kaybı gelişebilir.
• Periferik Sinir Sıkışması veya Hasarı: Sinir kökü omurgadan çıktıktan sonra periferik sinirler aracılığıyla ilgili kaslara ulaşır. Bu sinirlerin herhangi bir noktada sıkışması veya hasarlanması da güç kaybına neden olabilir.
• Omurilik Hastalıkları: Omurilik, beyinden çıkan hareket komutlarının vücudun farklı bölgelerine iletilmesinde temel yapılardan biridir. Omuriliğin etkilenmesi, tek bir sinir kökünden daha geniş bir alanda güçsüzlüğe yol açabilir.
• Kas Hastalıkları: Güç kaybının kaynağı her zaman sinir sistemi değildir. Kas dokusunun kendisini etkileyen hastalıklar da kuvvet azalmasına neden olabilir.
• Eklem ve Tendon Problemleri: Eklem hareketini sağlayan kas-tendon sistemindeki yaralanmalar da kişinin belirli bir hareketi yapamamasına neden olabilir.
• Merkezi Sinir Sistemi Hastalıkları: Beynin hareketi kontrol eden bölgelerindeki bazı hastalıklar da güç kaybına neden olabilir.
• Metabolik ve Sistemik Nedenler: Elektrolit bozuklukları, bazı hormonel bozukluklar, beslenme yetersizlikleri ve sistemik hastalıklar da kaslarda güçsüzlüğe yol açabilir. 

Bilgi ve randevu almak için formu doldurabilirsiniz. 

Hangi Durumlarda Kaslarda Güçsüzlük Hissedilir?

Güçsüzlük hissi günlük yaşamda oldukça farklı şekillerde ortaya çıkabilir. Bazı hastalar bunu doğrudan kas zayıflaması şeklinde tarif ederken bazılarında güçsüzlük şu şekillerde hissedilebilir:

• Daha önce kolaylıkla kaldırılan bir nesneyi kaldırmakta zorlanmak
• Kavanoz kapağını açamamak
• Elindeki eşyaları sık sık düşürmek
• Saç tarama veya giyinme sırasında kolun çabuk yorulması
• Merdiven çıkarken bacağın yeterince güçlü olmadığını hissetmek
• Sandalyeden kalkmakta zorlanmak
• Ayağın takılması
• Topuk veya parmak ucunda yürümekte zorlanmak
• Yürüyüş sırasında bir bacağın diğerinden daha zayıf hissedilmesi
• Uzun süre kolu yukarıda tutamamak

Kas Gücü Muayenesinde Hangi Kaslar Değerlendirilir?

Kas gücü muayenesi, hastanın hareket sırasında yaşadığı güçlüklerin objektif olarak değerlendirilmesine yardımcı olmaktadır. Kolu kaldırmada zorlanmak, ayağı yukarı kaldıramamak, elde kavrama gücünün azalması veya merdiven çıkarken bacaklarda güçsüzlük hissetmek gibi belirtilerle karşılaşıldığında değerlendirmeye alınan kas grupları şunlardır:

Üst Ekstremite

Klinik değerlendirmede dirsek fleksiyonu, dirsek ekstansiyonu, el bileği ekstansiyonu, parmakların açılması, parmak fleksiyonu, başparmak hareketleri ve omzun belli yöndeki hareketleri incelenir. Bu hareketlerin her biri farklı sinirler ve farklı sinir kökü düzeyleriyle ilişkili olabileceğinden, bulguların dağılımı önemlidir. Örneğin boyundan çıkan bir sinir kökünün etkilenmesi durumunda, o kökün belirli kaslarda oluşturduğu kuvvet kaybı ortaya çıkabilir.

Alt Ekstremite

Klinik değerlendirmede kalça fleksiyonu, kalça ekstansiyonu, diz fleksiyonu, diz ekstansiyonu, ayak bileği dorsifleksiyonu, ayak bileği plantar fleksiyonu ve başparmak ekstansiyonu değerlendirilir. Bazı durumlarda hastadan topukları veya parmak uçları üzerinde yürümesi de istenebilir. Bu tür fonksiyonel değerlendirmeler, belirli kas gruplarındaki güç kayıplarını günlük hareket sırasında gözlemlemeye yardımcı olur. Örneğin ayağı yukarı kaldıran kasların belirgin şekilde zayıflaması, hastanın yürürken ayağının ön kısmını yeterince kaldırmasını engelleyebilir. Bu tablo düşük ayak olarak adlandırılan klinik duruma yol açabilir ve nedeninin gecikmeden değerlendirilmesi gerekir.

Kas Gücü Muayenesi Nasıl Yapılır?

Kas gücü değerlendirmesinde hastadan belirli bir hareketi yapması istenmektedir. Hekim önce hastanın hareketi yerçekimine karşı gerçekleştirip gerçekleştiremediğini değerlendirmekte, ardından uygun olduğunda harekete karşı direnç uygulamaktadır. Burada temel prensip, belirli bir eklem hareketinin arkasındaki kas veya kas grubunun mümkün olduğunca izole edilerek değerlendirilmesidir.

Muayene sırasında hastanın hareketi ne kadar yapabildiği, hareketin yerçekimine karşı gerçekleştirilip gerçekleştirilemediği ve dışarıdan uygulanan dirence karşı ne kadar kuvvet üretebildiği incelenmektedir.

Kas Gücü Değerlendirmesi Nasıl Yapılır?

Kas gücü muayenesinde doğru değerlendirme yapılabilmesi için uygun tekniğin kullanılması şarttır. Fiziksel zayıflamanın niceliksel olarak ölçülmesi, nörolojik yetersizliklerin belirlenmesi ve bölgesel zayıflığın tespit edilmesi için uygulanan kas gücü testinde değerlendirme, 0 ile 5 arasında derecelendirme ile yapılmaktadır. 

• 0/5: Kas aktivitesi yok. Hasta, kası aktive edemiyor.
• 1/5: Eklem hareketi olmaksızın kas aktivitesi var.
• 2/5: Yerçekimi ortadan kalktığında kas aktivasyonu var.
• 3/5: Ek bir direnç olmaksızın yerçekimine karşı hareket var.
• 4/5: Hafif seviyeli dirence karşı aktivasyon var.
• 5/5: Kas gücü muayene edilen hareket için normal.

Hangi Hastalıklarda Kas Gücü Değerlendirilir?

Kasların hareketlerini belirli sinirler ve sinir kökleri kontrol eder. Bu nedenle belirli kaslarda ortaya çıkan kuvvet kaybının dağılımı, sinir sistemi lezyonunun yerini belirleme konusunda hekime yardımcı olmaktadır. Bunun dışında kas gücü değerlendirmesine başvurulan rahatsızlıklar şunlardır:

Boyun Fıtığında Kas Gücü Değerlendirmesi

Boyun fıtığı sinir köküne baskı yaptığında yalnızca ağrı ve uyuşmaya neden olmayabilir. Sinirin motor lifleri de etkilenirse ilgili kaslarda güç kaybı gelişebilir. Bu nedenle boyun fıtığı olan hastada:

Boyun ağrısı + kola yayılan ağrı + uyuşma/karıncalanma + objektif kas güçsüzlüğü

birlikte değerlendirildiğinde sinir kökü etkilenmesi açısından daha anlamlı bir klinik tablo ortaya çıkabilir.

Bel Fıtığında Kas Gücü Değerlendirmesi

Bel fıtığında disk materyalinin sinir köküne baskı yapması bacakta ağrı, uyuşma ve güç kaybına yol açabilir. Bu durumda hastanın parmak ucuna yükselmesinde, dizini düzleştirmesinde veya ayağını yukarı kaldırmasında güçlük olup olmadığı değerlendirilir. Bulguların hangi sinir köküyle uyumlu olduğuna bakılır ve diğer nörolojik muayene bulgularıyla birlikte yorumlanır.

Kas ve Tendon Yaralanmalarında Kas Gücü Değerlendirmesi

Kas veya tendon yaralanmalarında da belirli bir hareketin ne ölçüde gerçekleştirilebildiği ve dirence karşı kuvvetin nasıl olduğunu değerlendirmek için kas gücü testine başvurulur. Örneğin omuzdaki rotator manşet tendonlarının yaralanmalarında kolun belirli yönlerde hareketi sırasında ortaya çıkan güç kaybı değerlendirilebilir.

Travma ve Kırıklarda Kas Gücü Değerlendirmesi

Kol veya bacak travmalarında kas gücü değerlendirmesi, yalnızca kasın durumunu anlamak için değil, sinir ve damar yapılarının etkilenip etkilenmediğini değerlendirmeye yardımcı olmak açısından da önemlidir.

Omuz Hastalıklarında Kas Gücü Değerlendirmesi

Omuz sıkışması sendromu, rotator manşet yırtıkları ve diğer omuz problemlerinde kas gücü değerlendirmesi fizik muayenenin önemli parçalarından biridir. Ancak omuz ağrısı nedeniyle hasta hareketi tam olarak yapamadığında, ağrıya bağlı hareket kısıtlılığı ile gerçek kas güçsüzlüğünü birbirinden ayırmak gerekir. Bu nedenle omuz muayenesinde farklı kasların ve tendonların fonksiyonlarını değerlendiren özel testlerden yararlanılabilir.

Nöromüsküler Hastalıklar

Sinir ve kas arasındaki iletişimi etkileyen veya motor sinir hücrelerini tutan hastalıklarda da kas gücü önemli bir değerlendirme aracıdır. Bu hastalıklarda güçsüzlüğün dağılımı, zaman içerisindeki değişimi ve eşlik eden bulgular tanısal süreç açısından önem taşır.

Kas Gücü Testi ile Tanı Konulabilir mi?

Kas gücü muayenesi çok değerli bir klinik araçtır ancak tek başına koyamamaktadır. Özellikle sinir kökü basısı düşünülen hastalarda değerlendirme yapılırken hastanın ayrıntılı öyküsü, duyu muayenesi, ağrı dağılımı, kas gücü muayenesi, refleks değerlendirmesi, yürüme ve fonksiyonel hareket kontrolü, gerekli durumda MR, seçilmiş hastalarda da EMG ve sinir ileti çalışmaları gerekmektedir. 

Kas Gücü Ölçümü Nerelerde Yapılır?

Kas gücü değerlendirmesi tam kapsamlı sağlık kuruluşlarının Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon, Nöroloji, Ortopedi ve Spor Hekimliği bölümlerinde yapılmaktadır. Burada amaç yalnızca bir kasın güçlü veya zayıf olduğunu belirlemek değil, hareket sisteminin fonksiyonel durumunu ortaya koymaktır.

Muayene sırasında kol ve bacaklardaki belirli kas grupları ayrı ayrı değerlendirilerek kasın eklem hareketini ne ölçüde gerçekleştirebildiği ve dışarıdan uygulanan dirence ne kadar karşı koyabildiği incelenmektedir. 

Kas Gücü Muayenesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kas Gücü Muayenesinde Sağ ve Sol Taraf Neden Karşılaştırılır? 

Sağ ve sol taraf arasında küçük kuvvet farklılıklarının her zaman hastalık anlamına gelmez ancak sol ve sağ arasındaki değerlendirmede farklılık görülmesi klinik açıdan anlamlı olabilir.

Kas Gücü Muayenesi ile Sinir Kökü Nasıl Değerlendirilir?

Kasların hareketlerini belirli sinirler ve sinir kökleri kontrol eder. Bu nedenle belirli kaslarda ortaya çıkan kuvvet kaybının dağılımı, sinir sistemi lezyonunun yerini belirleme konusunda hekime yardımcı olabilir.

Evde Kas Gücü Ölçülür mü?

Evde yapılan basit hareketlerle kişinin kendisinde veya bir yakınının kas gücünde belirgin bir değişiklik olup olmadığı fark edilebilir. Ancak bunlar profesyonel bir kas gücü ölçümünün yerine geçmez.

Kas Gücü Muayenesi Ne Kadar Sürer?

Muayenenin kapsamına göre süre değişir. Sadece belirli bir bölgenin değerlendirilmesi birkaç dakika içinde yapılabilirken, ayrıntılı nörolojik muayene daha uzun sürebilir.

Kas Gücü Muayenesi Ağrılı mıdır?

Normal şartlarda kas gücü muayenesi ağrılı bir işlem değildir. Ancak hastada eklem, kas, tendon veya sinir kaynaklı ağrı varsa dirençli hareket sırasında mevcut ağrı ortaya çıkabilir veya artabilir.

Normal Kas Gücü Kaç Olmalıdır?

Manuel kas testinde normal kas gücü genellikle 5/5 olarak ifade edilir. Ancak 5/5 değerlendirmesi, vücuttaki bütün kasların tamamen aynı kuvvette olduğu anlamına gelmez. Bu puan, test edilen spesifik hareket açısından normal kuvvetin bulunduğunu ifade eder.

Kas Gücü Zayıf Çıkarsa Ne Anlama Gelir?

Kas gücünün düşük bulunması tek başına belirli bir hastalığı göstermez. Sİnir kökü basısı, kas hastalıkları, ağrıya bağlı hareket inhibisyonu, omurilik kaynaklı hastalıklar ve periferik sinir hasarı gibi durumlar değerlendirilir. 

Kas Gücü Muayenesi Tedaviyi Nasıl Etkiler?

Kas gücü muayenesi yalnızca tanı için yapılmamaktadır. Tedavi sürecinin takibi de kas gücü testi ile yapılmaktadır.

Kas Gücü Muayenesi ile EMG Aynı Şey midir?

Kas gücü muayenesi, hekimin fizik muayene sırasında hastanın belirli hareketleri yapabilme ve dirence karşı kuvvet oluşturabilme kapasitesini değerlendirmesidir. EMG ve sinir ileti çalışmaları ise periferik sinirlerin, sinir-kas bağlantısının ve kasların elektriksel özelliklerini değerlendiren elektrodiagnostik testlerdir.

Kas Gücü Ne Kadar Sürede Artar?

Düzenli ve disiplinli bir antrenman programı ile genellikle ilk 4 ila 8 hafta içerisinde nöromüsküler adaptasyon ve belirgin kuvvet artışları gözlemlenmeye başlar.