Kan Uyuşmazlığı Nedir, Nasıl Olur?

Kan uyuşmazlığı, gebelik sırasında gelişebilen anne-fetüs kan grubu uyumsuzluğudur. Anne Rh negatifken çocuğun Rh pozitif olması durumunda ortaya çıkmakta, annenin antikorları plasentayı geçerek fetüsün kırmızı kan hücrelerini tahrip etmektedir. Annenin bağışıklık sistemi gelecekteki gebeliklerde bile bu antikorları saklamaktadır. İlk gebeliğe göre sonraki gebeliklerde komplikasyonlar daha şiddetli olmaktadır.

Kan Uyuşmazlığı Nedir?

Kan uyuşmazlığı, annenin Rh negatif, babanın Rh pozitif olduğu durumlarda bebeğin Rh pozitif olması sonucu açığa çıkan anne-fetüs kan grubu uyumsuzluğudur. Annenin bağışıklık sistemi, bebeğin kanındaki Rh pozitifliği yabancı bir madde olarak algılamakta ve antikor üretmeye başlamaktadır. Kan uyuşmazlığı, her gebelikte olmamaktadır, var olan gebelerde de kan uyuşmazlığı tıbbi olarak kolay bir şekilde yönetilebilmektedir. 

Kan Uyuşmazlığı Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Kan Uyuşmazlığı Nasıl Olur?

Kan uyuşmazlığı, genellikle Rh uyumsuzluğundan kaynaklanmaktadır. Bu uyuşmazlık Rh negatif kan grubuna sahip bir kadının Rh pozitif bir fetüse hamile kalmasıyla açığa çıkmaktadır. 

Annenin bağışıklık sistemi bu farklılığa bir tepki vererek anti-D antikorları üretmeye başlamaktadır. Bu antikorlar, fetüsün kırmızı kan hücrelerini yabancı bir cisim olarak algılamakta ve plasenta yoluyla bebeğe geçerek alyuvarları parçalamaktadır. Bunun sonucu olarak da bebekte kansızlık ve sarılık gibi komplikasyonlar açığa çıkmaktadır. 

Kan Uyuşmazlığının Nedenleri Nelerdir?

Kırmızı kan hücrelerinin yüzeyindeki antijenler, kan grubunu belirlemektedir. Her kan grubunun da pozitif ve negatif faktörleri bulunmaktadır. Anne ve bebeğin kan grubu uyuşmazlığı yaşamasının en önemli nedeni, Rh faktörüdür. Kan uyuşmamasının en yaygın iki nedeni şunlardır:

• AB0 Uyumsuzluğu: Annenin 0 kan grubuna sahip olduğu durumda, bebeğin A, B veya AB kan grubuna sahip olmasıdır.
• Rh Uyumsuzluğu: Anne Rh negatif, bebek Rh pozitif olduğunda gerçekleşmektedir. 

Doğum Öncesi Kan Grubu Uyuşmazlığı Tanısı Nasıl Konur?

Hamileliğin erken dönemlerinde annenin antikor seviyesinin izlenmesi ve bebeğin anemi riskinin belirlenmesi için kan testi yapılmaktadır. Bebeğin organ büyümesi ve sıvı birikimini tespit etmek için çekilen ultrasonla hidrops belirtileri ortaya çıkmadan erken dönemde anemi fark edilebilmektedir. Buna ek olarak indirekt coombs testi, orta serebral arter doppler incelemesi ve gerekli durumda da fetal kan örneklemesi yapılmaktadır.

Kan Grubu Uyumsuzluğu Bebeği Nasıl Etkiler?

Kan grubu uyuşmazlığı yaşandığında annenin bağışıklık sistemindeki antikorlar, bebeğin kırmızı kan hücrelerini hedef alarak bebekte anemi oluşumuna sebebiyet vermektedir. Bebeğin organlarının anemiyle baş edememesi durumunda hidrops fetalis (bebekte su toplaması) görülmekte ve organlarda yoğun miktarda sıvı birikmeye başlamaktadır. Hidrops fetalisli bir fetüsün ölü doğma riski bulunmaktadır. Bunlara ek olarak meydana gelebilecek riskli durumlar da şunlardır:

• Sarılık 
• Kalp yetmezliği 
• Karaciğer büyümesi 
• Dalak büyümesi

Kan Grubu Uyuşmazlığı Hamileliği Nasıl Etkiler?

Kan testi ile Rh uyumsuzluğu fark edildiğinde, üretilen antikor miktarının takip edilmesi için sık sık kan testi yaptırılması gerekmektedir. Ayrıca bebeğin yakın gözlemde tutulması için düzenli ultrason muayenesine de ihtiyaç duyulmaktadır. Eğer anne Rh negatifse ve antikor taraması da negatif sonuçlanırsa antikor oluşumunu önlemek için anneye Rh immunoglobulin verilmektedir. Gebeliğin 28. haftasında ilk doz, bebeğin Rh pozitif olduğu tespit edilirse de doğumdan sonraki 72 saat içinde ikinci doz uygulanmaktadır. 

Kan Uyuşmazlığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

anti-D immunoglobulin içeren kan uyuşmazlığı iğnesi ile annenin bebeğe ait Rh pozitif kan hücrelerine karşı bağışıklık geliştirmesi önlenebilmektedir. Koruyucu anti-D immunoglobulin iğnesinin uygulandığı durumlar şu şekildedir:

• Gebelikte kanama sonrası
• Koryon villus biyopsisi sonrası (genetik ve kromozomal hastalıkların teşhis yöntemi)
• Dış gebelik sonrası
• Kürtaj sonrası
• Düşük sonrası
• Rh pozitif bebeğin doğumundan sonraki ilk 72 saatte
• Gebeliğin 28. haftasında
• Gebelikte karın travması sonrası 
• Amniyosentez sonrası (genetik ve kromozomal hastalıkların teşhis yöntemi)

Kan Grubu Uyuşmazlığı Önlenebilir mi?

Rh faktörü genetiktir. Dolayısıyla fetüsün hangi Rh tipine sahip olacağını seçmek mümkün değildir. Kan grubu uyuşmazlığının erken dönemde tespit edilmesi, fetüsün sağlıklı kalmasının ilk adımıdır. Rh negatif kan grubuna sahip kadınların, fetüsle kan uyuşmazlığı riskini azaltmak için alabileceği önlemler şunlardır: 

• Gebeliğin erken döneminde kan grubunun belirlenmesi
• Düşük ve kürtaj sonrası koruyucu tedaviye başvurmak
• İndirekt coombs testi yaptırmak (antikor testi)
• Düzenli kan tahlili
• Hekimin önerdiği zamanda anti-D immunoglobulin iğnesi yaptırmak

Gebelikte Kan Uyuşmazlığı Testi Nerede Yaptırılır?

Gebeliğin ilk aylarında kan grubuna bakılarak yapılan indirekt coombs testini yaptırmak için tam kapsamlı sağlık kuruluşlarının Kadın Hastalıkları ve Doğum (Jinekoloji) bölümüne başvurulması gerekmektedir. Annenin bağışıklık sisteminin antikor oluşturduğu tespit edilirse alanında uzman jinekologlar tarafından gebeliğin yakın takibe alınması önemlidir. 

Kan Uyuşmazlığı Hakkında Sık Sorulan Sorular 

Kan Uyuşmazlığı Testi Pozitif Çıkarsa Ne Olur? 

Kan uyuşmazlığı testinin pozitif çıkması, annenin Rh antijenine karşı antikor geliştirdiğini gösterir. Bu durumda gebeliğin yakından takip edilmesi, ultrason ve doppler gibi incelemelerin yapılması gerekir. Gebenin ve bebeğin sağlığının gözlem altında tutulması önemlidir. 

İkinci Gebelikte Kan Uyuşmazlığı İğnesi Ne Zaman Yapılır? 

Gebeliğin 28. haftasında koruyucu doz yapılmalıdır. Düşük, kanama, amniyosentez veya darbe gibi bir riskli durum söz konusu ise hekim tavsiyesiyle ek doz da uygulanabilir.

Kan Uyuşmazlığı Testi Zorunlu mu?

Yasal olarak kan uyuşmazlığı testi yaptırma zorunluluğu bulunmamaktadır. Ancak annenin Rh negatif olduğu durumlarda bebeğin sağlığının kontrol altında tutulabilmesi için indirekt coombs testi yapılması önerilir. 

Kan Uyuşmazlığında Bebek Engelli Olur mu?

Kan uyuşmazlığı bebeğin direkt olarak engelli doğumuna yol açmaz. Ancak kan uyuşmazlığı görüldüğünde bebekte anemi, şiddetli sarılık, ölü doğum, kalp yetmezliği, hidrops fetalis ve bu durumlara bağlı beyin hasarı gelişebilir. 

Kan Uyuşmazlığı İğnesi En Geç Ne Zaman Yapılır?

Doğum sonrasında uygulanan kan uyuşmazlığı iğnesi en geç 72 saat içerisinde uygulanmalıdır. 

Evlenmeden Önce Kan Uyuşmazlığı Nasıl Belli Olur? 

Standart kan grubu analizi ile evlenmeden önce kan uyuşmazlığı olup olmadığı tespit edilebilir. Anne adayının Rh negatif, baba adayının Rh pozitif olduğu durumlarda gebelikte kan uyuşmazlığı riski oluşabilir. 

Kan Uyuşmazlığı Olan Gruplar Hangileri?

Anne adayı Rh negatif, baba adayı Rh pozitifken bebeğin Rh pozitif olması durumunda risk ortaya çıkar. 

Her Negatif Annede Kan Uyuşmazlığı Görülür mü?

Rh negatif olan her annede kesin bir şekilde kan uyuşmazlığı gelişmez. Annenin, bebeğin Rh pozitif kan hücrelerine karşı antikor geliştirmiş olması da gerekir. 

İlk Gebelikte Kan Uyuşmazlığı Riski Yüksek mi?

İlk gebeliklerde anne adayının bağışıklık sistemi, bebeğin kanıyla doğum sırasında veya kanama gibi durumlarda karşılaşır. Bu karşılaşmadan sonra da annede anti-D antikorları gelişir. Bu yüzden ilk gebelik kan uyuşmazlığında daha az riske sahiptir.