İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Çoğalması (SIBO) Nedenleri ve Tedavisi

İnce bağırsakta bakteri çoğalması, diğer adıyla SIBO, sindirim sisteminde yaygın olarak bulunmayan bakteri türlerinde anormal bir artış görülmesidir. Kör bağırsak sendromu olarak da bilinmektedir. Çoğunlukla karın ağrısı, gaz ve ishalle belirti vermekte, kişilerin yaşam kalitelerini olumsuz etkilemektedir. 

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Çoğalması Nedir?

İnce bağırsaktaki bakteri popülasyonunun normal seviyeleri aşması, SIBO olarak adlandırılmaktadır. Aşırı gaz üretimine yol açan bu hastalıkta, bakteriler karbonhidratların emilmeden önce fermantasyonuna yol açmaktadır. Kişilerin çoğu zaman gaz ve şişkinlik olarak tarif ettiği SIBO, gerçekte bir emilim bozukluğudur ve yetersiz beslenme gibi olumsuzluklara yol açmaktadır. 

SIBO Nedenleri Nelerdir?

İnce bağırsakta aşırı bakteri üremesi, sıklıkla mide asidi salgısının azalmasından ve ince bağırsak hareketliliğindeki değişikliklerden kaynaklanmaktadır. Diğer tetikleyiciler ise şu şekildedir:

• Crohn hastalığı gibi durumlardan kaynaklanan yara dokuları
• Skleroderma
• Huzursuz bağırsak sendrom (IBS)
• Diyabet
• HIV
• Çölyak hastalığı
• Hipotiroidizm
• Gastroparezi
• Siroz
• Mide asidi azaltmaya yönelik bazı ilaçlar
• Viral gastroenterit
• Parkinson hastalığı

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Çoğalmasının Belirtileri Nelerdir?

Sindirim sisteminde yiyecek ve atık maddelerin anormal yavaşlıkta seyretmesine neden olan her şey, aşırı bakteri üretimini tetiklemektedir. Bakterilerin aşırı çoğalması da vücudun besinlerini tüketmekte ve hastalarda yetersiz beslenme kaynaklı kilo kayıplarına neden olmaktadır. Bunun dışındaki diğer SIBO belirtileri şunlardır:

• Aşırı gaz
• Karında dolgunluk
• Karın ağrısı
• İshal
• Şişkinlik
• Yağlı dışkı
• İştahsızlık
• Mide bulantısı

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Üremesi Nasıl Teşhis Edilir?

İnce bağırsakta aşırı bakteri oluşumunun belirtileri genellikle IBS ve çölyak hastalığı ile karıştırılmaktadır. Başarılı bir tedavinin uygulanabilmesi için öncelikle doğru teşhis yapılmalıdır. Tanıyı desteklemek amacıyla en sık glukoz veya laktüloz kullanılarak yapılan hidrojen/metan nefes testi uygulanmaktadır. Test sırasında hastaya belirli miktarda analiz şekeri içirilmekte ve belirli aralıklarla verilen nefes örneklerinde hidrojen ve metan gazları ölçülmektedir. 

Glukoz veya laktüloz alımından sonraki ilk 90 dakika içinde hidrojen düzeyinde başlangıca göre en az 20 ppm artış, hidrojen-pozitif SIBO lehine kabul edilen temel kriterlerden biridir. Metanın herhangi bir zamanda 10 ppm veya üzerinde ölçülmesi ise metan-pozitif bağırsak mikrobiyal aşırı çoğalmasıyla ilişkilendirilmektedir. 

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Üremesi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavinin temel amacı yalnızca ince bağırsaktaki bakteri miktarını azaltmak değil, aynı zamanda SIBO'ya yol açan altta yatan nedeni belirlemek ve mümkünse düzeltmektir. Sıklıkla uygulanan ince bağırsakta aşırı bakteri üremesi tedavileri şu şekildedir:

• Antibiyotik: Kullanılacak antibiyotiğin seçimi hastanın klinik özelliklerine, eşlik eden durumlara ve tedavi yaklaşımına göre değişir. Tedavinin süresi ve tekrarlanıp tekrarlanmayacağı doktora göre belirlenir. 
• Beslenme düzeni: Hastanın mevcut beslenme düzeni ve hangi gıdaların şikayetleri tetiklediği değerlendirildikten sonra kısa süreli ve kontrollü beslenme düzenlemeleri yapılır. 

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Üremesi Tekrarlar mı?

Tedaviden sonra ince bağırsakta aşırı bakteri üremesinin tekrarlaması mümkündür. Bunun en önemli nedenlerinden biri, bakteriyel çoğalmaya zemin hazırlayan altta yatan problemin devam etmesidir. Bu yüzden tekrarlayan şişkinlik ve gaz şikayetlerinde hastaya art arda antibiyotik vermek yerine, SIBO'nun neden tekrar ettiği araştırılmaktadır. SIBO, doğru hastada doğru yöntemle değerlendirildiğinde tedavi edilebilir bir durumdur. 

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Üremesinin Tekrarlaması Önlenebilir mi?

Antibiyotikler, kısa vadeli SIBO tedavisi olarak uygulanmaktadır. Altta yatan neden tedavi edilmedikçe hastalığın tekrar etmesi mümkündür. Bakteri büyümesini kontrol etmek için yapılabilecek kişisel önlemler şunlardır:

• Mevcut ilaçlar düzenli olarak kullanılmalıdır.
• Alkol kullanımı sınırlandırılmalıdır.
• Düşük karbonhidratlı beslenme düzenine geçilmelidir.
• Probiyotiklerle bakterinin aşırı çoğalması denetlenmelidir. 
• Zararlı bakterileri dengelemek için bağırsaklara yeni ve faydalı bakteriler kazandıracak probiyotik alımına özen gösterilmelidir. 

SIBO Olanlar Nasıl Beslenmeli? 

SIBO beslenme tedavisinde besin seçimi, fermantasyon potansiyeline göre belirlenmektedir. Tolere edilebilen besinler kişiden kişiye değişmekle birlikte genel kabul görmüş sınırlar mevcuttur. Tüketilebilecek ve kaçınılması gereken besin grupları aşağıdaki gibidir:

SIBO İçin Hangi Bölüme Başvurulmalıdır?

SIBO şüphesi bulunan veya uzun süredir devam eden şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal ya da kabızlık gibi sindirim sistemi yakınmaları yaşayan kişilerin Gastroenteroloji randevusu alması gerekmektedir. Gastroenteroloji uzmanı, hastanın şikayetlerini ve tıbbi öyküsünü değerlendirerek SIBO açısından gerekli tetkikleri planlamakta ve benzer belirtilere neden olabilecek diğer hastalıkları ayırt etmektedir. 

Özellikle tekrarlayan veya tedaviye rağmen devam eden şikayetlerde uzman değerlendirmesi, doğru tanı ve uzun vadeli tedavi yaklaşımı açısından önem taşımaktadır. 

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Çoğalması Hakkında Sık Sorulan Sorular

SIBO Tanısında Endoskopi Kullanılır mı?

Standart üst gastrointestinal endoskopi, tek başına SIBO tanısı koymak amacıyla yapılan bir inceleme değildir. Seçilmiş vakalarda endoskopi sırasında ince bağırsağın başlangıç bölümünden, yani duodenumdan sıvı örneği alınarak bakteriyolojik inceleme yapılması teorik olarak mümkün olabilir. Bu yöntem duodenal aspirat ve kültür olarak adlandırılır. 

SIBO Kilo Kaybına Neden Olur mu?

SIBO bazı hastalarda besinlerin emiliminin bozulmasına bağlı kilo kaybına neden olabilir. Ancak açıklanamayan kilo kaybı yalnızca SIBO'ya bağlanmamalıdır. 

SIBO Nefes Testi Nasıl Yapılır? 

Test öncesindeki hazırlık sürecinin ardından hastadan başlangıç nefes örneği alınır. Daha sonra glukoz veya laktüloz içeren bir solüsyon içirilir ve belirli aralıklarla nefes örnekleri alınarak hidrojen ve metan düzeyleri ölçülür. Sonuçlar, gazların zaman içindeki değişimi ve hastanın klinik bulguları birlikte değerlendirilerek yorumlanır. 

SIBO ile İrritabl Bağırsak Sendromu Farkı Nedir?

Her ikisinde de şişkinlik, gaz, karın ağrısı, ishal veya kabızlık görülebilir. Bu nedenle yalnızca belirtilere bakılarak bir hastalığın diğerinden ayırt edilmesi mümkün değildir. 

SIBO Tamamen Geçer mi?

SIBO uygun tedaviyle kontrol altına alınabilir ve bazı hastalarda tamamen düzelebilir. Ancak bağırsak hareketlerini bozan veya SIBO'ya zemin hazırlayan neden devam ediyorsa hastalık tekrarlayabilir.

SIBO Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Her SIBO vakasında ciddi komplikasyon gelişmez. Ancak uzun süren ve belirgin emilim bozukluğuna neden olan durumlarda B12 başta olmak üzere bazı vitamin ve besin öğelerinin eksiklikleri ortaya çıkabilir. 

İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Üremesi Kendiliğinden Geçer mi?

SIBO, altında yatan motilite veya anatomik faktörler düzeltilmediği ve uygun beslenme stratejisi uygulanmadığı sürece kendiliğinden iyileşme göstermez.

SIBO Diyeti Ne Kadar Sürer?

Düşük FODMAP esasına dayanan eliminasyon diyeti genellikle 2 ila 6 hafta arasında uygulanır ve ardından kademeli besin ekleme evresine geçilir.

Kahve Tüketimi SIBO'yu Tetikler mi?

Aşırı kahve tüketimi bağırsak hareketlerini ve mide asiditesini etkileyebileceğinden hassas bireylerde semptomları artırabilir.