Cinsel İşlev Bozuklukları ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Cinsel işlev bozuklukları, kadın ve erkeklerde cinsel isteğin azalması, uyarılma, sertleşme, orgazm ve boşalma süreçlerinde yaşanan sorunları kapsayan sağlık problemleridir. Fiziksel, psikolojik veya hormonal nedenlere bağlı olarak gelişebilen bu bozukluklar, bireyin yaşam kalitesini ve ilişkilerini olumsuz etkileyebilir.

Cinsel İşlev Bozukluğu Nedir?

Cinsel işlev bozukluğu, insan cinsel yanıt döngüsünde tatminkar cinsel uyarılma ve orgazma ulaşmada yetmezliğe yol açan herhangi bir aksama olarak tanımlanır.

Cinsel aktivite sırasında bireyin tatmin olmasını engelleyen sorunlar olup istek, uyarılma, plato ve çözülme aşamalarını içeren cinsel yanıt döngüsünün bir veya daha fazla aşamasında meydana gelen bozuklukları kapsar.

Her yaşta görülebilen bu durum, cinsel aktivite isteğini azaltabilir veya kişinin zevk almasını engelleyebilir ve ilerleyen yaşlarda daha sık karşılaşılır.

Kadınlarda erkeklere göre daha yaygın olmasına rağmen her iki cinsiyet için de önemli bir sağlık sorunu oluşturur ve fiziksel ya da psikolojik nedenlerden kaynaklanabilir.

Cinsel işlev bozukluğu yalnızca fiziksel bir rahatsızlık olmayıp kişinin ruh sağlığını, özgüvenini ve ilişkilerini derinden etkileyebilen karmaşık bir tablodur.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Cinsel İşlev Bozuklukları Nelerdir?

Cinsel işlev bozuklukları, kadın ve erkeklerde farklı şekillerde kendini gösterebilen geniş bir kategoriyi kapsar.

Erkeklerde en sık görülen cinsel işlev bozuklukları erektil disfonksiyon (sertleşme sorunu), erken boşalma ve cinsel isteksizlik olarak sıralanırken kadınlarda cinsel istek azlığı, orgazm güçlükleri, vajinismus ve ağrılı cinsel ilişki (disparoni) yaygın olarak karşılaşılan sorunlar arasındadır.

Bu bozukluklar cinsel döngünün farklı aşamalarını etkileyebilir ve kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde düşürebilir.

Erkeklerde Cinsel İşlev Bozuklukları Nelerdir?

Erkeklerde cinsel işlev bozuklukları her yaşta görülebilmekle birlikte ileri yaşlarda görülme sıklığı artış gösterir. En yaygın cinsel işlev bozuklukları erektil disfonksiyon, ejakülasyon sorunları ve cinsel istek azalması olarak sıralanır.

Bu sorunlar genellikle altta yatan sebebin tedavisi ile düzeltilebilir niteliktedir. Erkeklerde cinsel işlev bozukluklarına yol açan sebepler fiziksel ve psikolojik olmak üzere ikiye ayrılır.

Fiziksel sebepler arasında kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, hormonal bozukluklar, prostat hastalıkları, nörolojik hastalıklar, ilaç kullanımı, aşırı alkol tüketimi ve bağımlılık yapıcı maddelerin kullanımı yer alır.

Psikolojik sebepler ise cinsel performans hakkında endişe, partnerle iletişim sorunları, depresyon, anksiyete, geçmiş travmatik deneyimler ve iş bağlantılı stres olarak sayılabilir.

Cinsel işlev bozukluklarının tanısı için kan basıncı ölçümü, penis ve testis muayenesi ile birlikte kanda testosteron, kan şekeri ve kolesterol düzeylerinin ölçülmesi gibi tetkikler yapılır.

Erkeklerde en sık görülen cinsel işlev bozuklukları şunlardır:

• Erektil Disfonksiyon (Sertleşme Bozukluğu)
• Erken Boşalma
• Geç Boşalma
• Geri Boşalma
• Cinsel İstek Azlığı
• Cinsel İsteksizlik
• Orgazm Bozuklukları
• Ağrılı Cinsel İlişki (Disparoni)

Erektil Disfonksiyon (Sertleşme Bozukluğu)

Erektil disfonksiyon, cinsel ilişki için yeterli sertliği sağlayamama veya bu sertliği sürdürememe durumudur. 40 yaş üstü erkeklerin yüzde 40-50'sinde görülebilen bu durum, kan damarları, hormonal bozukluklar, nörolojik sorunlar, psikolojik durumlar ve diyabet gibi hastalıklardan kaynaklanabilir.

Erken Boşalma

Erken boşalma, erkeğin cinsel ilişki sırasında istemediğinden daha erken, çoğunlukla bir dakikadan kısa sürede boşalması durumudur. Üç erkekten birinde görülen bu yaygın sorun, serotonin dengesizlikleri, penis hassasiyeti, performans kaygısı, depresyon ve prostat iltihabı gibi nedenlerden kaynaklanabilir.

Geç Boşalma

Geç boşalma, erkeğin orgazm olması için uzun süre geçmesini gerektiren veya mastürbasyona ihtiyaç duyulması durumudur. Sinir ve stres, cinsel aktiviteye odaklanamama ve psikolojik problemlerden kaynaklanabilen bu durum, ilişkinin uzun sürmesine neden olarak hem erkek hem de kadın için sorun yaratabilir. Modern cinsel terapi yöntemleri, davranışsal teknikler ve ilaç tedavisi ile gecikmiş boşalma tedavi edilebilir.

Geri Boşalma

Geri boşalma veya retrograd ejakülasyon, orgazm sırasında meninin dışarı çıkmayıp mesaneye geri kaçması durumudur. Hasta orgazm hissi yaşar ancak meni dışarı çıkmaz ve mesaneye geri kaçmaktadır. Bu durum özellikle prostat ameliyatları sonrasında görülebilir ve kısırlık nedeni olabilir.

Cinsel İstek Azlığı

Cinsel istek azlığı, yeterli cinsel isteğin bulunmaması ve bunun kişi ile ilişkisinde problem yaratacak boyuta gelmesidir. Toplumda yüzde 3-50 gibi geniş bir aralıkta görülen bu durum, hormonal dengesizlikler, depresyon, ilişki sorunları, ilaç kullanımı ve stres gibi faktörlerden kaynaklanabilir.

Cinsel İsteksizlik

Cinsel isteksizlik, cinsel aktivite için yeterli cinsel isteğin bulunmaması durumudur. Çevresel faktörler, kişinin yetiştirilme tarzı, ailesel yönler, kişilik yapısı, ilişki problemleri ve psikolojik faktörler bu duruma neden olabilir. Erkeklerde sık görülen cinsel isteksizliğin tedavisinde kişinin fizyolojik ve psikososyal yapısıyla ilgili değerlendirmeler yapılarak sonuca varılır.

Orgazm Bozuklukları

Orgazm bozuklukları, cinsel ilişki sırasında orgazma ulaşmada güçlük veya orgazm olamama durumudur. Erkeklerde rastgele orgazm olamama, cinsel birleşme ile olamama ve erken orgazm olarak görülürken nedenleri arasında performans kaygısı, stres, hormonal dengesizlikler ve nörolojik hastalıklar yer alır. Tedavide psikolojik destek, hormon tedavisi ve davranışsal teknikler kullanılır.

Ağrılı Cinsel İlişki (Disparoni)

Disparoni, cinsel ilişki sırasında, öncesinde veya sonrasında genital veya pelvik bölgede hissedilen sürekli ağrıdır. Erkeklerde penis enfeksiyonları, cilt rahatsızlıkları, peyronie hastalığı veya prostat sorunlarından kaynaklanabilirken performans anksiyetesi ve travmatik deneyimler de rol oynar.

Kadınlarda Cinsel İşlev Bozuklukları Nelerdir?

Kadınlarda cinsel işlev bozuklukları erkeklere göre daha sık görülmektedir ve ülkemizde kadınlar arasında en sık görülen cinsel işlev bozukluğu cinsel istek azlığıdır.

Kadınlarda karşılaşılan başlıca cinsel işlev bozuklukları arasında cinsel istek bozuklukları (azalmış cinsel istek, tiksinti), uyarılma bozuklukları, orgazm bozuklukları, vajinismus ve ağrılı cinsel ilişki (disparoni) yer alır.

Kadınlarda en sık görülen cinsel işlev bozuklukları şunlardır:

• Cinsel İstek Azlığı (Azalmış Cinsel İstek)
• Cinsel Tiksinme (Cinsel Fobiler)
• Uyarılma Bozukluğu
• Orgazm Bozuklukları
• Vajinismus
• Ağrılı Cinsel İlişki (Disparoni)

Cinsel İstek Azlığı (Azalmış Cinsel İstek)

Cinsel istek azlığı, kadınların cinsel aktiviteye başlama, cinsel dürtüleri deneyimleme ve cinsel düşüncelere sahip olma arzusunun belirgin şekilde azalması veya tamamen yok olması durumudur. Ülkemizde kadınlar arasında en sık görülen cinsel işlev bozukluğu olan bu durum, hormonal dengesizlikler, menopoz, depresyon, stres, ilişki sorunları ve bazı ilaçlardan kaynaklanabilir.

Cinsel Tiksinme (Cinsel Fobiler)

Cinsel tiksinme, cinsel ilişki kurmaktan sürekli ve aşırı biçimde tiksinti duyma ve bu nedenle cinsellikten tümüyle kaçınma durumudur. Cinsel aktiviteye, cinsel organlara ya da cinsel sıvılara karşı olabilen bu durum, çocukluktaki gelişme dönemlerine ait takıntılar, yanlış veya yetersiz cinsel bilgiler, tecavüze veya travmaya maruz kalma, partnerin uygunsuz yaklaşımları ve cinselliğe karşı korku ve endişeden kaynaklanabilir.

Uyarılma Bozukluğu

Uyarılma bozukluğu, kadın vücudunun cinsel birleşmeye hazırlanmasında yaşanan sorun olup cinsel uyarılmanın olmaması ya da birleşme sonuna kadar sürdürülememesi durumudur.

Orgazm Bozuklukları

Orgazm bozuklukları, cinsel uyarılmanın zirve noktasına ulaşmada yaşanan güçlük veya cinsel ilişki sırasında orgazma ulaşamama durumudur. Kadınların yaklaşık üçte birinde hiç orgazm yaşanmadığı tespit edilmiştir ve cinsel eğitim ile deneyimin yetersiz olduğu toplumlarda bu sorun daha sık karşılaşılır.

Vajinismus

Vajinismus, pelvik taban kaslarının istemsiz olarak kasılması sonucu ortaya çıkan vajinal gerginlik ve cinsel işlev bozukluğudur. Kadın cinsel organının girişindeki kasların istem dışı kasılması sonucu cinsel birleşmeyi zorlaştıran, ağrılı hale getiren veya tamamen imkansız kılan bu durum, parmak, tampon veya herhangi bir nesnenin vajina içine girmesi durumunda da yaşanabilir. Ağrı korkusu, hamilelik korkusu, cinsel kötü kullanım, yetersiz seks eğitimi ve aşırı korku gibi faktörler vajinismusa neden olabilir.

Cinsel İşlev Bozuklukları Nasıl Teşhis Edilir?

Cinsel işlev bozukluklarının teşhisi için öncelikle detaylı bir tıbbi ve cinsel geçmiş öyküsü alınır.

Erkeklerde fiziksel muayene kapsamında kan basıncı ölçümü, penis, testis ve prostat muayenesi yapılır. Laboratuvar tetkikleri olarak kanda testosteron, kan şekeri ve kolesterol düzeyleri ölçülür. Gerekirse noktürnal penil tümesans testi ile uyku sırasında ereksiyon oluşup oluşmadığı değerlendirilebilir.

Kadınlarda ise jinekolojik muayene ve pelvik muayene yapılarak vajina ve çevresindeki dokular incelenir. DSM-IV-TR kriterleri özellikle vajinismus gibi durumların teşhisinde kullanılır. Psikolojik faktörlerin belirlenmesine yönelik bazı psikososyal testler ve ek anamnez sorgulamaları da yapılabilir.

Cinsel İşlev Bozukluğu Tedavisi

Cinsel işlev bozukluğu tedavisi, sorunun türüne, nedenine ve şiddetine göre kişiselleştirilir ve genellikle davranışsal, psikolojik ve farmakolojik yaklaşımların bir kombinasyonunu içerir.

Altta yatan psikolojik ya da fiziksel sorunların düzeltilmesi ile cinsel işlev bozukluklarının giderilmesi mümkün olabilir ancak bazı durumlarda bu yeterli olmayabilir ve ek tedavi yöntemlerine başvurulur.

Tedaviye başlamadan önce yaşam tarzı değişiklikleri önerilir. Sigara ve alkolün bırakılması, düzenli egzersiz programı, sağlıklı beslenme, stres yönetimi ve yeterli uyku önemli ilk adımlardır.

Erken boşalma ve erektil disfonksiyon gibi durumlarda PDE-5 inhibitörleri (sildenafil, tadalafil, vardenafil) penise kan akışını artırarak tedavide kullanılır.

Erken boşalma tedavisinde SSRI grubu antidepresanlar, topikal anestetikler ve davranışsal teknikler (stop-start, sıkma teknikleri) etkili sonuçlar verir.

Pelvik taban kas egzersizleri (kegel egzersizleri) hem erkeklerde hem kadınlarda ejakülasyon kontrolünü ve cinsel fonksiyonları iyileştirebilir.

Psikolojik faktörlerin etkili olduğu durumlarda bilişsel-davranışçı terapi, cinsel terapi, çift terapisi ve psikiyatrik destek tedavinin önemli parçalarıdır. Hormonal bozukluklar söz konusu olduğunda hormon replasman tedavileri uygulanabilir.

Vajinismus tedavisinde vajinal dilatörler, pelvik taban egzersizleri ve psikoterapi birlikte kullanılır.

Diğer tedavi seçenekleri arasında penise enjeksiyon tedavisi, vakum cihazları, şok dalga tedavisi ve son çare olarak cerrahi müdahaleler yer alır.

Cinsel İşlev Bozukluğu İçin Hangi Doktora Gidilir?

Erkeklerde cinsel işlev bozukluğu için üroloji bölümüne başvurulması gerekir. Kadınlarda vajinismus, cinsel isteksizlik, orgazm güçlükleri ve ağrılı cinsel ilişki gibi sorunlar için kadın hastalıkları ve doğum (jinekoloji) uzmanına başvurulması önerilir.

Cinsel İşlev Bozuklukları Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Cinsel İşlevde Bozulma Nedir?

Cinsel işlev bozulması, cinsel istekte bulunma, uyarılma, orgazm veya ağrısız ilişki gibi normal cinsel yanıt süreçlerinin sürekli olarak bozulması ve kişide bundan kaynaklı belirgin sıkıntı yaşanmasıdır.

Cinsel Davranış Bozuklukları Nelerdir?

Cinsel davranış bozuklukları, kişinin cinsel düşünce veya davranışlarının kontrol edilememesi, tekrarlayıcı hale gelmesi ve bunun kişisel ya da sosyal işlevselliği bozacak düzeyde olmasıdır.

Cinsel Obsesif Bozukluk Nedir?

Cinsel obsesif bozukluk, istemsiz, tekrarlayan ve rahatsız edici cinsel düşüncelerin kişinin günlük yaşamını ve işlevselliğini bozacak şekilde zihne gelmesidir.

Cinsel Anksiyete Bozukluğu Nedir?

Cinsel anksiyete bozukluğu, cinsel etkinlik öncesi veya sırasında yoğun korku ve kaygı yaşanması sonucu cinsel uyarılma veya performansın olumsuz etkilenmesidir.