Bebeklerde Tortikolis Nedir?

Bebeklerde tortikolis; başın ve çenenin yana doğru eğilmesiyle karakterize bir durumdur. Yenidoğanlarda sıklıkla görülen tortikolis, ebeveynler için endişe verici bir durum olsa da erken müdahale ile kolaylıkla tedavi edilebilmektedir. Tortikolis doğumda mevcut olabileceği gibi doğum sonrası ilk birkaç haftada da gelişim gösterebilmektedir.

Tortikolis Nedir?

Yenidoğanın boyun kaslarının bir tarafının daha gergin olması ve başın yana yatması durumu, tortikolis olarak adlandırılmaktadır. Sert ve şişmiş boyun kasları, en önemli belirtilerdendir. Çocuğun başının süreli bir tarafa doğru eğik durmasıyla durum fark edilebilmektedir.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Bebeklerde Tortikolis Belirtileri Nelerdir? 

Dünya çapında ortalama 300 bebekten 1’ini etkileyen tortikolis, kısalmış ve gerginleşmiş bir boyun kası nedeniyle bebeğin başını bir yana döndürmesiyle oluşmaktadır. Sıklıkla karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Bebeğin başı ve çenesi bir yana doğru eğik
• Bebeğin omuzlarından biri daha yüksek 
• Bebeğin boyun kaslarında şişlik
• Bebeğin boyun kaslarından birinde bezelye büyüklüğünde yumru 
• Bebeğin baş ve boyun hareketlerinde kısıtlılık
• Bebeğin yüz hatlarında dengesizlik
• Bebeğin başını, çevirdiği yönün aksine döndürmekte zorlanma
• Emzirme sırasında bir memede pozisyonlanmanın belirgin şekilde zor olması
• Bebeğin kafa şeklinin bir tarafında düzleşme

Bebeklerde Tortikolis Neden Olur?

Boyundaki en büyük kas olan sternokleidomastoid (SCM) kası, bebeğin başını ve boynunu göğüs kemiğine bağlamaktadır. Sternokleidomastoid kasının kasılmasına, dolayısıyla da tortikolis oluşumuna neden olan durumlar şu şekildedir:

• Bebeğin boyun kaslarında kan birikmesi 
• Uterus pozisyonu 
• Bebeğin kas dokusunun anormal kalınlaşması 
• Klippel-Feil sendromu
• Makat geliş ve zor doğum

Bebeklerde Tortikolis Nasıl Anlaşılır?

Bebekte tortikolis şüphesi çoğunlukla ebeveynlerin gözlemlediği baş pozisyonu ile ortaya çıkmaktadır. Ancak tanı koyulabilmesi için bebeğin hareketlerinin ayrıntılı şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. Fiziki muayenede hekim, bebeğin başını aktif olarak hangi yönlere çevirdiğine, pasif olarak hangi hareketlerin ne ölçüde yapılabildiğine ve iki taraf arasındaki farkın ne olduğuna bakmaktadır. Ardından sternokleidomastoid kasının yapısını, boyun hareket açıklığını, baş kontrolünü, gövde simetrisini, üst ve alt ekstremitelerin hareketlerini, kafa şeklini, motor gelişim basamaklarını, göz hareketlerini ve nörolojik bulguları değerlendirmektedir. Bebeğin sadece boynuna değil, tüm motor gelişimine bakılarak teşhis kesinleştirilmektedir. 

Bebeklerde Tortikolis Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bebeklerde tortikolis tedavisinin temel amacı, bebeğin boyun hareketlerini simetrik hale getirmek, baş kontrolünü geliştirmek ve normal motor gelişimi desteklemektir. Konjenital musküler tortikoliste ilk tercih genellikle konservatif tedavidir. Bunun temelini fizyoterapi ve günlük yaşam içinde doğru pozisyonlama oluşturmaktadır. Bebeğin yaşına ve hareket kısıtlılığının derecesine göre uygulanan tedaviler şunlardır:

• Boyun hareket açıklığını artırmaya yönelik germe
• Aktif baş ve boyun hareketlerini teşvik etme
• Bebeğin kısıtlı yöne bakmasını destekleyen pozisyonlama
• Yüzüstü oyun ve gelişimsel aktiviteler
• Simetrik baş-gövde kontrolünü geliştiren egzersizler
• Ebeveynlere ev programı eğitimi

Bebeklerde Tortikolis İçin Uygulanan Fizik Tedavi Programları Nelerdir?

Bebeklerde boyun eğriliği için uygulanan fizik tedavi, bebeğin gelişimsel dönemine uygun şekilde oyun ve pozisyonlama üzerinden yürütülmektedir. Tedavi yaklaşımları kısıtlı olan boyun hareketinin kontrollü şekilde artırılmasını amaçlayan pasif hareket ve germe ile bebeğin kendi kaslarını kullanarak başını kısıtlı yöne çevirmesini ve orta hatta tutmasını teşvik eden aktif hareket ve pozisyonlama etrafında yürütülmektedir. Bu nedenle internetten görülen egzersiz programlarının her bebeğe uygulanması doğru değildir.

Bebeklerde Tortikolis Ne Kadar Sürede Düzelir?

İyileşme süresi; bebeğin tedaviye başladığı yaş, boyun hareket kısıtlılığının derecesi, kasın yapısal durumu, kafa şekli ve ev programına uyum gibi faktörlere göre değişmektedir. Genel olarak erken fark edilen ve uygun fizyoterapi seansları başlanan bebeklerde sonuçlar çok memnun edicidir. 

Bebeklerde Tortikolis Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Her tortikolis vakası ilerleyerek ciddi bir probleme dönüşmemektedir. Ancak kalıcı boyun hareket kısıtlılığı ve asimetrik pozisyon devam ederse şu sonuçlarla karşılaşma ihtimali artabilir:

• Kalıcı hareket asimetrisi
• Pozisyonel plagiosefali
• Baş-gövde kontrolünde asimetri
• Motor gelişimde bazı basamakların asimetrik kazanılması
• İlerleyen yaşlarda postüral kompansasyonlar

Bebeklerde Tortikolis Tedavisinde Erken Müdahale Neden Önemlidir?

Bebeklik dönemi, motor öğrenmenin ve postüral kontrolün hızlı geliştiği bir dönemdir. Bu nedenle boyun hareketlerindeki belirgin asimetrinin erken dönemde fark edilmesi önem taşımaktadır. Erken başlanan uygun fizyoterapi; boyun hareket açıklığının geliştirilmesi, bebeğin aktif hareketlerinin simetrikleştirilmesi ve kafa pozisyonunun çeşitlendirilmesi açısından avantaj sağlamaktadır. Buradaki amaç bebeği zorlamak değil, gelişimsel olarak uygun hareketleri daha sık ve daha simetrik yapabileceği bir ortam oluşturmaktır.

Bebeklerde Tortikolis Tedavisinde Ebeveynlerin Rolü Nedir?

Torikolisli bebeklerde tedavinin önemli bir bölümü klinik ortam dışında, bebeğin günlük yaşamında devam etmektedir. Fizyoterapist tarafından öğretilen pozisyonlama ve egzersizlerin doğru şekilde uygulanması tedavinin sürekliliğini sağlamaktadır. Bu aşamada ebeveynlerin dikkat etmesi gereken temel nokta, bebeği zorlayarak boynunu düzeltmeye çalışmamak ve verilen egzersizleri önerilen teknikle uygulamaktır. Oyuncakların, ses kaynaklarının ve ebeveynin yüzünün bebeğin daha az kullandığı tarafa yönlendirilmesi gibi günlük yaşam düzenlemeleri, bebeğin aktif hareketlerini artırmak için önemlidir.

Bebeklerde Tortikolis Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bebeklerde Boyun Eğriliği  Ameliyat Gerektirir mi?

Özellikle erken dönemde tanı konulan bebeklerde konservatif tedavi ve fizyoterapi ile başarılı sonuç alınabilir. Tortikolisin büyük bölümünde ilk yaklaşım cerrahi değildir.

Her Baş Eğikliği Tortikolis Midir?

Hayır. Özellikle göz kaynaklı baş pozisyonları sıklıkla tortikolis ile karıştırılabilir.

Tortikolis Bebeklerde Kafa Şekil Bozukluğu Yapar mı?

Evet. Tedavi edilmemiş veya uzun süre devam eden tortikolis, bebeğin başını sürekli aynı pozisyonda tutmasına bağlı olarak pozisyonel plagiosefali gelişme riskini artırabilir. Bununla beraber aynı bölgeye uygulanan basınç, başın arka veya yan bölümünde düzleşmeye yol açabilir.

Bebeklerde Boyun Eğriliği Tedavisi Başarılı Olur mu?

Evet. Özellikle konjenital musküler tortikoliste erken tanı ve uygun tedavi ile sonuçlar genellikle olumludur.

Bebeklerde Tortikolis Geçici Olabilir mi?

Bazı bebeklerde tortikolis geçici olabilir ve özellikle hafif vakalarda uygun pozisyonlama ve gelişimle düzelme görülebilir. Ancak başın sürekli aynı tarafa eğilmesi veya bebeğin boynunu bir yöne çevirmekte belirgin zorlanması durumunda tıbbi müdahale gereklidir.

Prematüre Bebeklerde Tortikolis Değerlendirmesi Farklı mıdır?

Prematüre bebeklerde değerlendirme, bebeğin doğum haftası ve düzeltilmiş yaşı dikkate alınarak yapılmalıdır. Bu nedenle yalnızca boyun hareketlerine değil, bebeğin genel motor gelişimine ve nöromüsküler durumuna da bakmak gerekir.

Tortikolis Bebeğin Motor Gelişimini Etkiler mi?

Tedavi edilmeyen veya belirgin boyun hareket kısıtlılığına neden olan tortikolis, bebeğin baş kontrolü, simetrik hareketleri ve çevresini farklı yönlere doğru takip etmesi gibi motor becerilerini etkileyebilir.

Tortikolis Tedavisinden Sonra Takip Gerekir mi?

Evet. Tortikolis düzeldikten sonra da belirli bir süre takip yapılması yararlı olabilir.

Tortikolis Tekrarlar mı?

Konjenital musküler tortikolis uygun şekilde tedavi edildiğinde çoğu bebekte kalıcı düzelme sağlanabilir ve belirgin tekrarlama beklenmez.