Adenomyozis Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Adenomyozis; rahim iç tabakasından gelen dokunun rahim duvarına doğru büyümesi olarak tanımlanmaktadır. Aşırı kanama, kramp ve cinsel ilişki sırasında ağrı ile belirti veren adenomyozis, rahmin iki veya üç katı boyutlara çıkmasına neden olabilmektedir. Çoğu zaman belirti vermediğinden pek çok kadın, bu sorunun farkında değildir. 

Adenomyozis Nedir?

Rahmin içini kaplayan dokunun rahim kas duvarına doğru büyümesi, adenomyozis olarak adlandırılmaktadır. Büyüyen bu dokuya da endometriyum dokusu adı verilmektedir. Adet döngüsü sırasında rahim iç tabakası dokusu kalınlaşıp parçalanmakta ve kanamaya yol açmaktadır. Bu durum da rahmin büyümesine neden olmakta, adet dönemlerinin daha ağrılı ve yoğun kanamalı geçmesine yol açabilmektedir. 

Adenomyozis Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Adenomyozis Belirtileri Nelerdir?

Bazı kadınlarda hiçbir belirti oluşturmayan adenomyozis, kimi zaman da hafif düzeyli rahatsızlıklara neden olmaktadır. Çoğunlukla karşılaşılan belirtiler ise şöyledir: 

• Uzun süren adet dönemleri
• Adet dönemlerinde şiddetli kramplar ve keskin pelvik ağrılar 
• Yoğun adet kanamaları
• Ağrılı cinsel ilişki 
• Alt karın bölgesinde hassasiyet ve ağrı
• Rahmin normalden büyük hissedilmesi 
• Adet dışı pelvik ağrı 

Adenomyozis Neden Olur? 

Adenomyozisin kesin nedeni bugün için tam olarak ortaya konmuş değildir. Hastalığın nasıl başladığı konusunda farklı teoriler bulunmaktadır. Hastalığın gelişimini açıklayan nedenler genellikle şunlardır:

• İnvaziv Doku Büyümesi (Doğrudan İstilası): Rahim iç tabakası ile kas tabakası arasındaki sınırın bozulması sonucu endometrial hücrelerin kas dokusuna sızması.
• Rahim Ameliyatları ve Cerrahi Travmalar: Sezaryen doğum, kürtaj veya miyom ameliyatı gibi rahme yapılan müdahalelerin kas ve iç tabaka arasındaki bariyeri zayıflatması.
• Gelişimsel Kök Hücre Teorisi: Rahim kas tabakası içinde uyku halinde bulunan kök hücrelerin, yetişkin dönemde endometrial doku hücrelerine dönüşmesi.
• Kök Hücre / Lenfatik Yayılım: Endometrial hücrelerin kan veya lenf damarları aracılığıyla kas tabakasının derinliklerine taşınması.
• Uterin İnflamasyon (Doğum Sonrası İlgi): Doğum sonrası süreçte rahmin iyileşme evresinde gelişen hafif inflamatuar yanıtın hücresel sınırları belirsizleştirmesi.

Adenomyozis Kimlerde Daha Sık Görülür? 

Adenomyozis özellikle üreme çağının ilerleyen dönemlerinde daha sık görülmektedir. Buna ek olarak daha önce doğum yapmış kadınlarda görülme olasılığının arttığını bildiren çalışmalar vardır. Hastalığın risk grubundaki kişiler şöyledir:

• 30-50 yaş aralığındaki kadınlar
• Çok sayıda doğum yapmış olanlar
• Sezaryen, kürtaj, miyomektomi gibi rahim duvarının bütünlüğünü etkileyen operasyonları geçirenler
• Vücutta progesterona kıyasla östrojen hormonunun yüksek seyrettiği kişiler,

Adenomyozis Nasıl Teşhis Edilir? 

Tanı sürecinde öncelikle hastanın şikayetleri ayrıntılı şekilde değerlendirilir. Adetlerin süresi, kanama miktarı, ağrının ne zaman başladığı, ağrının günlük yaşamı ne kadar etkilediği ve gebelik planı önemli bilgiler sağlar.

Jinekolojik muayenenin ardından genellikle transvajinal ultrasonografi istenir. Ayrıntılı ultrason, rahim duvarındaki karakteristik değişikliklerin değerlendirilmesinde oldukça değerli bilgiler sunar. Bazı hastalarda tanıyı desteklemek için veya ultrason bulgularının yeterli olmadığı durumlarda pelvik MR istenebilir. 

Adenomyozis Gebelikte Sorun Yaratır mı? 

Adenomyozis gebeliğe direkt olarak engel teşkil etmez, adenomyozis tanısı olan birçok kadın kendiliğinden gebe kalabilir ve sağlıklı bir gebelik yaşayabilir. Ancak rahim kas dokusundaki yapısal ve inflamatuvar değişiklikler, bazı kadınlarda gebeliğin oluşmasını ve gebeliğin devamını etkileyebilir. Özellikle yaygın adenomyozis varlığında embriyonun rahim içine yerleşmesinin zorlaşması, düşük riskinde artış ve gebelikle ilişkili bazı komplikasyonların görülme olasılığında artış yaşanır. 

Ayrıca erken doğum, bebeğin gelişiminin beklenenden yavaş olması ve plasentanın yerleşimiyle ilişkili bazı sorunlar açısından risk artışı da olabilir. Ancak bu riskler her hastada aynı değildir; adenomyozisin rahimdeki yaygınlığı, yaş, eşlik eden endometriozis veya miyom gibi hastalıklar ve gebelik öncesindeki diğer faktörler birlikte değerlendirilmelidir. 

Adenomyozis Olanlar Nelere Dikkat Etmeli? 

Adenomyozis tanısı alan kadınların günlük yaşamda özellikle adet düzenini, kanama miktarını ve ağrının seyrini takip etmesi önemlidir. Hastalığın her kadındaki etkisi farklı olduğundan şikayetlerdeki değişiklikler göz ardı edilmemelidir. Dikkat edilmesi gereken durumlar şunlar:

• Kanama miktarı veya adet süresi belirgin şekilde arttıysa doktorunuza başvurun. 
• Günlük yaşamı engelleyen veya giderek şiddetlenen adet ağrıları hekiminize bildirin.
• Gebelik planınızı hekiminizle paylaşın.
• Adet dışı kanama, giderek artan pelvik ağrı veya cinsel ilişkide belirgin ağrı gibi yakınmaları önemseyin.
• Düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve dengeli beslenme gibi yaşam tarzı alışkanlıklarına dikkat edin.
• Günlük yaşamı engelleyen veya giderek şiddetlenen adet ağrılarını normalleştirmeyin.
• Yoğun adet kanamanız varsa kansızlık açısından dikkatli olun.

Adenomyozis Nasıl Tedavi Edilir? 

Adenomyozis tedavisi, hastalığın yaygınlığına, belirtilerin şiddetine, yaşa ve en önemlisi gebelik isteğine göre değişiklik göstermektedir. Uygulanan tedavi yöntemleri genellikle şunlardır:

• İlaç tedavileriyle ağrı ve kanama kontrol altına alınabilir. 
• Hormon tedavileri ile uygun hastalarda adet kanamasının yoğunluğu azaltılabilir, ağrı kontrol altına alınabilir.
• Rahim içi levonorgestrel salan sistemler ile adenomyozise bağlı yoğun adet kanaması ve adet ağrısı azaltılabilir. 
• Ağrı kesici ilaçlarla ağrı kontrolü sağlanabilir. 

Adenomyoziste Rahmin Alınması Gerekir mi?

Rahmin alınması, yani histerektomi, adenomyozis için kesin tedavi sağlayabilen cerrahi seçenektir. Ancak bu yaklaşım genellikle çocuk sahibi olma planı bulunmayan ve diğer tedavilere rağmen ciddi şikayetleri devam eden hastalarda değerlendirilmektedir. Her adenomyozis hastasına histerektomi önerilmesi doğru değildir. Özellikle genç yaşta ve gelecekte gebelik isteyen bir kadında tedavi seçenekleri çok daha farklı ele alınmalıdır.

Adenomyozis Tedavisi İçin Uzman Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Tanı ve tedavi sürecinde hastalığı yakından tanıyan bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı bulmak için şu başlıklara dikkat edilmesi tavsiye edilmektedir:

• Ultrason değerlendirmesine önem vermesi: Adenomyozis tanısında ultrason bulgularını doğru yorumlayabilen ve gerektiğinde MR incelemesine yönlendirebilen bir uzman seçilmelidir.
• Doğurganlık hedeflerini dikkate alması: Gebelik planlayan hastalarda  doğurganlığı koruma seçeneklerine hakim olan doktorlar tercih edilmelidir.
• Cerrahi deneyiminin olması: İlaç tedavisinin yeterli olmadığı veya cerrahi gerektiren seçilmiş vakalarda, adenomyozis cerrahisi konusunda deneyimli bir ekibe öncelik verilmelidir.
• Alternatifleri ve tedavinin sınırlarını açıkça anlatması: Hastaya yalnızca tek bir seçenek sunmak yerine, mevcut tedavi yöntemlerinin yararlarını, olası risklerini ve beklentileri gerçekçi şekilde açıklayan hekimler tercih edilmelidir.
• Takip sürecini önemsemesi: Adenomyozis kronik seyir gösterebildiğinden, tedavi sonrasında şikayetlerin ve hastalığın seyrini düzenli değerlendiren hekimler seçilmelidir.

Adenomyozis Hakkında Sık Sorulan Sorular 

Her Adet Ağrısı Olan Kadında Adenomyozis Araştırılmalı mı? 

Her adet ağrısının altında adenomyozis bulunmaz. Hafif, kısa süreli ve günlük yaşamı etkilemeyen adet krampları çoğu zaman normal fizyolojik süreç içerisinde değerlendirilebilir. Ancak ağrının giderek artması, ağrı kesicilere rağmen kontrol edilememesi, iş veya okul hayatını aksatması, cinsel ilişki sırasında ağrıya eşlik etmesi ya da yoğun kanamayla birlikte görülmesi durumunda inceleme gerekir.

Adenomyozis Kansere Dönüşür mü? 

Adenomyozis, kendiliğinden “kanserleşen” bir hastalık olarak kabul edilmez. Yoğun kanama, menopoz sonrası kanama veya yeni başlayan olağandışı belirtiler varsa bunların adenomyozise bağlanmadan ayrıca değerlendirilmesi gerekir. 

Adenomyozis Menopozdan Sonra Devam Eder mi?

Adenomyozis hormonlara duyarlı bir hastalık olduğu için menopoz sonrasında genellikle aktivitesi ve buna bağlı şikayetler azalır.

Adenomyozis Kendiliğinden Geçer mi?

Adenomyozisin kendiliğinden tamamen ortadan kalkması beklenen bir durum değildir. Bununla birlikte belirtiler zaman içerisinde değişebilir.

Adenomyozis Ameliyat Gerektirir mi?

Hayır, adenomyozis tanısı alan her kadının ameliyat olması gerekmez. Ameliyat kararı; ilaç tedavilerine rağmen devam eden ciddi şikâyetler, hastalığın yaygınlığı, rahimdeki yapısal değişiklikler ve kadının çocuk sahibi olma isteği gibi faktörler dikkate alınarak verilir.

Adenomyozis İlaçla Geçer mi?

İlaç tedavileri adenomyozisin neden olduğu ağrı ve kanama gibi şikâyetleri belirgin şekilde azaltabilir. Ancak kullanılan tedavinin adenomyozis dokusunu tamamen ortadan kaldırdığı düşünülmemelidir.

Adenomyozis Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Her adenomyozis hastasının mutlaka tedavi edilmesi gerekmez. Şikayeti olmayan veya çok hafif yakınmaları bulunan bazı kadınlarda yalnızca takip yeterli olabilir.

Adenomyozis Kısırlığa Neden Olur mu? 

Adenomyozis ile doğurganlık arasında ilişki bulunabilir. Ancak adenomyozis tanısı alan her kadının gebe kalamayacağı kesinlikle söylenemez. Yaş, yumurtalık rezervi, tüplerin durumu, sperm faktörü ve eşlik eden endometriozis veya miyom gibi diğer problemler de birlikte değerlendirilmelidir. 

Adenomyozis Tanısında MR Gerekir mi?

Her hastada MR çekilmesi gerekmez. Birçok hastada ayrıntılı transvajinal ultrason tanısal değerlendirme için yeterli bilgi sağlayabilir.

Adenomyozis Kilo Aldırır mı?

Adenomyozis doğrudan kilo alımına yol açmaz ancak alt karında oluşturduğu şişkinlik ve ödem kilo alınmış hissi yaratabilir.