SPO2 Nedir? SPO2 Değerleri Kaç Olmalıdır?

SpO₂, kanda hemoglobinin oksijenle ne oranda doymuş olduğunu gösteren ve özellikle solunum sistemi değerlendirmesinde sık kullanılan bir ölçümdür. Parmak ucuna takılan pulse oksimetre ile birkaç saniye içinde ölçülmektedir. Kolay değerlendirilebilmesi hem hastanelerde hem de evde sağlık takibi yapılabilmesini sağlamaktadır. 

SpO₂ Nedir?

SpO₂, periferik oksijen satürasyonu anlamına gelir. Kısaca, kandaki hemoglobinin ne kadarının oksijen taşıdığını ifade eder ve yüzde (%) olarak gösterilir.

Akciğerlerden alınan oksijen, alveollerden kana geçer ve büyük ölçüde hemoglobine bağlanarak dokulara taşınır. SpO₂ değeri, bu oksijenlenmenin periferik dolaşımda ne durumda olduğunu anlamamıza yardımcı olur.

SpO₂ Nasıl Ölçülür?

SpO₂ genellikle parmak ucuna yerleştirilen pulse oksimetre ile ölçülür. Cihaz, sensör aracılığıyla dokudan geçen ışığın özelliklerini analiz ederek oksijenlenmiş ve oksijensiz hemoglobine ilişkin bir tahmin oluşturur. Aynı cihaz çoğunlukla nabız hızını da gösterir.

Ölçüm sırasında kişinin mümkün olduğunca hareketsiz olması, elin sıcak olması ve cihazın parmağa uygun şekilde yerleştirilmesi önemlidir. Oje gibi bazı dış etkenler de ölçümü etkileyebilir.

Normal SPO2 Değerleri Kaç Olmalıdır?

Sağlıklı çocuk ve yetişkin bireylerde dinlenme halindeki normal SPO2 değeri %95 ile %100 arasında olmalıdır. Bu aralık, akciğerlerin ortamdaki oksijeni verimli bir şekilde kana aktardığını ve dokuların yeterli düzeyde oksijenlendiğini göstermektedir. 

SpO₂ Düşüklüğü Ne Anlama Gelir? 

SpO₂'nin düşmesi, kandaki hemoglobinin oksijenlenmesinin azaldığını düşündürür. Bunun altında akciğerlerin oksijeni kana geçirmesinde sorun, solunumun yetersiz olması, dolaşım problemleri veya bazı özel durumlar bulunabilir. SpO₂ düşüklüğüne yol açabilecek durumlar şöyledir:

• Zatürre
• Astım atağı
• KOAH alevlenmesi
• Akciğer ödemi
• Pulmoner emboli
• Pnömotoraks
• Ciddi solunum yolu enfeksiyonları
• Uyku sırasında gelişen solunum bozuklukları
• Bazı kalp hastalıkları
• Solunumun baskılanmasına neden olan ilaç veya maddeler

Düşük SPO2 (Hipoksemi) Belirtileri Nelerdir?

Oksijen seviyesi düştüğünde organlar kompanzasyon mekanizmalarını devreye sokarak daha hızlı çalışmaya başlar. Kanda oksijen oranının azalması durumunda yaygın olarak şu bulgular açığa çıkar: 

• Dinlenme anında veya hafif eforda ortaya çıkan nefes darlığı
• Hızlı ve yüzeysel solunum yapma ihtiyacı
• Halsizlik, çabuk yorulma ve belirgin enerji kaybı
• Baş ağrısı, baş dönmesi ve odaklanma güçlüğü
• Dudaklarda, tırnak yataklarında veya ciltte morarma (siyanoz)
• Kalp atış hızında artış (çarpıntı hissi)

SpO₂ Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

SpO₂ değerinin yüksek olması çoğu sağlıklı bireyde tek başına bir hastalık göstergesi değildir. Sağlıklı bir kişinin satürasyonunun %98 olması ile %99 olması arasında klinik açıdan anlamlı bir fark bulunmayabilir. Burada daha önemli olan, gereksiz yere oksijen verilmesinin de doğru bir yaklaşım olmadığıdır. Oksijen bir “ne kadar fazla, o kadar iyi” tedavisi değildir. 

Pulse Oksimetre Ölçümü Yanlış Çıkabilir mi?

Pulse oksimetre önemli bir klinik araç olmakla birlikte kusursuz değildir. Soğuk el ve düşük cilt sıcaklığı, parmakta zayıf dolaşım, hareket ve titreme, oje ve bazı kozmetik ürünler, düşük kan akımı, cihazın yanlış yerleştirilmesi ve cihaz kaynaklı özelliklerden dolayı yanlış ölçüm yapılması mümkündür. Bu nedenle cihazda görülen tek bir rakamı mutlak gerçeklik olarak kabul etmek yerine, ölçümün güvenilirliği ve hastanın klinik durumu birlikte değerlendirilmektedir.

SpO₂ Kaç Olursa Acil Durum Sayılır?

Değerin ne kadar düştüğü kadar hastanın belirtileri, mevcut hastalıkları ve önceki satürasyon düzeyi de önemlidir. Bununla birlikte belirgin ve tekrarlayan oksijen düşüklüğü; özellikle nefes darlığı, morarma, göğüs ağrısı, bilinç değişikliği, bayılma veya hızlı kötüleşme ile birlikteyse acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Evde ölçülen düşük bir değeri yalnızca tekrar tekrar cihazdan kontrol ederek saatlerce beklemek doğru değildir. Ciddi semptomlar varsa cihazın verdiği sayıdan bağımsız olarak acil yardım alınmalıdır.

SpO₂ Hakkında Sık Sorulan Sorular

SpO₂ Ölçümü Hangi Hastalıklarda Önemlidir? 

Pulse oksimetri, özellikle oksijenlenmenin bozulabileceği KOAH, astım, zatürre, pulmoner emboli, akut solunum yetmezliği, kalp yetmezliği ve interstisyel akciğer hastalığı gibi hastalıkların takibinde kullanılabilir. 

SpO₂ Düşüklüğünde Hemen Oksijen Kullanılmalı mı?

Hayır. Oksijen tedavisi, yalnızca pulse oksimetrede düşük bir değer görüldüğü için kişinin kendi kararıyla başlanacak bir tedavi değildir. Oksijenin hangi dozda, hangi cihazla ve hangi hedef satürasyona ulaşacak şekilde verileceği hastanın durumuna göre belirlenir.

SpO₂ Düşük Ama Kişi Kendini İyi Hissediyorsa Ne Yapılmalı?

Özellikle beklenmedik şekilde düşük bir değer görüldüğünde önce ölçüm tekrarlanmalıdır. Elin soğuk olması, hareket, düşük periferik dolaşım veya cihazın yanlış yerleşmesi gibi faktörler düzeltilerek yeniden ölçüm yapılabilir. Değer tekrar tekrar düşük çıkıyorsa, özellikle kişinin normalde daha yüksek SpO₂ değerleri bulunuyorsa acil servise başvurulmalıdır.

SpO₂ Normal Olduğu Halde Nefes Darlığı Olabilir mi?

Evet. Nefes darlığı ile SpO₂ arasında birebir bir ilişki yoktur. Astımın bazı dönemleri, anksiyete ve hiperventilasyon, kalp hastalıkları, kansızlık veya solunum mekaniğini etkileyen bazı durumlarda kişi nefes darlığı hissedebilirken SpO₂ normal olabilir.

SpO₂ ile PaO₂ Aynı Değer midir? 

SpO₂, pulse oksimetre ile periferden tahmin edilen oksijen satürasyonudur. PaO₂ ise arteriyel kan gazında ölçülen arteriyel oksijen parsiyel basıncıdır. Bunlar aynı parametre değildir ve birbirinin yerine kullanılmamalıdır.

SpO₂ ile Nabız Aynı Şey midir?

Hayır. Pulse oksimetrede yan yana görülen iki sayı çoğu zaman karıştırılır. Örneğin cihazda SpO₂ 98, PR 82 yazıyorsa 98; oksijen satürasyonunu yüzde olarak gösterir. PR 82; dakikadaki nabız sayısını gösterir. 

Uyku Sırasında SPO2 Düşer mi?

Sağlıklı bireylerde uyku esnasında solunumun yavaşlamasına bağlı olarak SPO2 değerinde %1-2'lik hafif düşüşler normal kabul edilebilir.

Sigara Kullanımı SPO2 Değerini Nasıl Etkiler?

Sigara dumanındaki karbonmonoksit hemoglobini bağladığı için nabız oksimetreleri gerçek oksijen seviyesini olduğundan yüksek gösterebilir.

Spor Yaparken SPO2 Değeri Değişir mi?

Yoğun egzersiz sırasında dokuların oksijen tüketimi artar; ancak sağlıklı akciğerler bu durumu dengeleyerek SPO2 seviyesini normal sınırlarda tutar.

Yaşlılarda Normal SPO2 Değeri Kaç Olmalıdır?

Yaşlanmayla birlikte akciğer kapasitesinde hafif azalmalar görülse de yaşlı bireylerde de hedef SPO2 değerinin %95 ve üzerinde olması beklenir.

Koronavirüs veya Grip SPO2 Değerini Düşürür mü?

Alt solunum yollarını ve akciğer parankimini etkileyen viral enfeksiyonlar gaz değişimini bozarak SPO2 seviyesinde düşüşe yol açabilir.