Postür Analizi Nasıl Yapılır?

Postür analizi; ayakta dururken, otururken veya hareket ederken vücudun nasıl hizalandığını belirlemek için kullanılan ayrıntılı bir değerlendirmedir. Kas dengesizliklerinin, yanlış eklem hizalanmalarının ve hareket bozukluklarının belirlenmesi için yapılmaktadır. Postür analizi; fizik tedavi ve düzeltici egzersiz programlarının temelini oluşturmaktadır. 

Postür Analizi Nedir?

Baş pozisyonu, omuz yüksekliği, pelvis pozisyonu, diz hizalaması ve ayak duruşu gibi özellikler baz alınarak yapılan, kişinin dinlenme halindeyken ve aktivite sırasındaki duruşunu değerlendiren uygulama, postür analizi olarak tanımlanmaktadır. Bu duruş değerlendirmesi, vücudun bir bütün olarak işleyişini daha iyi anlamayı amaçlamaktadır.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Postür Analizi Neden Yapılır?

Postür analizinin temel amacı, vücudun genel hizalanmasını ve hareket sisteminin çalışma biçimini değerlendirmektir. İyi yapılmış bir postür analizi, kişinin yalnızca nasıl göründüğünü değil, hareket sistemi açısından nasıl çalıştığını anlamaya da yardımcı olmaktadır. Postür analizinin yapılma amaçları genellikle şunlardır:

Duruş Bozukluklarını Değerlendirme

Başın öne doğru taşınması, omuzların öne kapanması, omuz seviyeleri arasındaki belirgin farklılıkların saptanması, sırt kifozunda artış, pelvisin öne veya arkaya eğilimi, dizlerin aşırı fleksiyon veya hiperekstansiyon pozisyonu, ayak ve ayak bileği hizalanmasındaki farklılıklar değerlendirilerek belirgin postüral değişiklikler saptanır. 

Ağrının Mekanik Faktörlerini Değerlendirme 

Bel veya boyun ağrısı olan bir kişide postür analizi, ağrının ortaya çıkmasına veya devam etmesine katkıda bulunabilecek mekanik faktörleri değerlendirmeye yardımcı olabilir. Örneğin uzun süre baş önde çalışan bir kişide boyun ve omuz çevresi kaslarının çalışma biçimi değişebilir. Benzer şekilde pelvis ve gövde kontrolündeki bazı bozukluklar, belirli hareketlerde bel bölgesinin daha fazla yüklenmesine katkıda bulunabilir.

Kas Dengesizliklerini ve Hareket Kontrolünü Değerlendirme 

Postür değerlendirmesinde yalnızca kemiklerin hizalanmasına bakılmaz. Kasların uzunluğu, kuvveti, dayanıklılığı ve hareket sırasında birbirleriyle koordinasyonu da önemlidir. Örneğin omuzların öne doğru kapanması görülen bir kişide yalnızca omuzun pozisyonuna bakmak yerine göğüs kaslarının esnekliği, skapular hareket, sırt kaslarının kuvveti ve omuz ekleminin hareket açıklığı birlikte değerlendirilebilir.

Fizik Tedavi Programını Kişiye Özel Planlama 

Postür analizinin klinik açıdan en değerli yönlerinden biri, egzersiz ve rehabilitasyon programının kişiselleştirilmesine yardımcı olmasıdır. Örneğin iki kişinin de bel ağrısı olabilir ancak bir kişide kalça hareketliliği sınırlıyken diğerinde gövde stabilizasyonu veya kas dayanıklılığı daha belirgin sorun olabilir. Bu iki kişiye aynı egzersiz programının verilmesi beklenen sonucu vermeyebilir.

Tedavinin İlerlemesini Takip Etme 

Rehabilitasyon sürecinde belirli aralıklarla tekrarlandığında, hareket ve hizalanmadaki değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Örneğin egzersiz programına başlayan bir kişide omuz hareketleri, gövde kontrolü, pelvis pozisyonu veya belirli fonksiyonel hareketlerde gelişme olup olmadığı takip edilebilir.

Sporcularda Performans ve Hareket Mekaniğini Değerlendirme 

Sporcularda postür analizi, yalnızca mevcut bir ağrıyı araştırmak amacıyla yapılmaz. Hareket sırasında ortaya çıkan mekanik özelliklerin değerlendirilmesi için de kullanılabilir. Özellikle koşma, sıçrama, çömelme, tek ayak üzerinde durma veya üst ekstremitenin tekrarlayan kullanıldığı spor dallarında alt ekstremite ve gövdenin hareket kontrolü değerlendirilebilir.

Ergonomik Sorunları Belirleme 

Masa başında çalışan, uzun süre araç kullanan veya sürekli aynı pozisyonda çalışan kişilerde postür analizi çalışma koşullarının değerlendirilmesine yardımcı olabilir. Bilgisayar ekranının yüksekliği, klavye ve mouse pozisyonu, çalışma sırasında başın pozisyonu, uzun süre kesintisiz oturma gibi faktörler değerlendirilebilir. 

Postür Analizi Neleri İçerir?

Tam bir fiziksel değerlendirmenin ilk adımı olarak gerçekleştirilen postür analizi kapsamında kişinin statik duruşu ve vücut hizalaması analiz edilmektedir. Kapsamlı bir duruş değerlendirmesinde şunlara değinilmektedir:

Ayakta Duruş Analizi 

Ayakta yapılan gözlem sırasında omurganın doğal eğriliği ve ana eklem hizalanması incelenir. Başın, omuzların önünde olup olmadığına, omuzların içe doğru yuvarlaklaşıp yuvarlaklaşmadığına veya pelvisin aşırı derecede eğilip eğilmediğine bakılır. 

Oturma Duruşu Değerlendirmesi

Masa başında çalışma veya hareketsiz aktiviteler sırasında vücudun nasıl durduğu incelenir. Pelvisin nötr kalıp kalmadığı, omurganın kambur bir pozisyona çöküp çökmediği değerlendirilir. Omuzların ve boynun sürekli oturmaya karşı nasıl tepki gösterdiği gözlenir. 

Omurga Hizalama Değerlendirmesi

Yükü üstlenirken dengeyi korumaya yardımcı olan doğal eğriler, omurganın en çok öne çıkan özelliğidir. Duruş değerlendirmesi ile bu eğriliğin varlığı ve değişiklikleri incelenir. Omurga hizalaması kapsamında odaklanılan duruşlar şunlardır:

• Servikal Omurga Pozisyonu: Başı destekleyen boyun omurgası, geniş bir hareket aralığına sahiptir. Baş, omuzlara göre öne doğru hareket ettiğinde boyun kasları dengeyi korumak için daha fazla çalışma eğilimine girer. 
• Torakal Omurga Eğriliği: Sırtın üst kısmını oluşturan torakal omurgadaki kamburluk, omurga hareketliliğinin azalmasına veya sırtın üst kısmında zayıflığa yol açar. 
• Bel Omurgası Eğriliği: Normal düzende bel omurgası hafif bir şekilde içe doğru eğrilik gösterir. Eğriliğin arttığı veya düzleştiği durumda, pelvik eğitim dengesizlikleri ve azalmış gövde stabilitesi açığa çıkar. 

Pelvik Pozisyon Değerlendirmesi

Üst vücudun dengesinin ve alt uzuvların hareketini etkileyen pelvis hizalanmasının değerlendirilmesi sırasında pelvisin öne, arkaya ve yana doğru eğilip eğilmediği incelenir. Bu şekillerin her biri, omurga eğriliğini ve kas dengesini etkileyebilir. 

Kürek Kemiği ve Omuz Pozisyonu Değerlendirmesi

Üst vücudun duruşunun korunmasında önemli bir rol oynayan kürek kemiklerinin pozisyonu, günlük aktiviteler sırasında omuz ve kolların nasıl hareket ettiğini etkiler. Postür analizi sırasında kürek kemiklerinin göğüs kafesine tam olarak oturup oturmadığı veya kalkık, eğik konumlanmış olması değerlendirilir. Göğüs kaslarındaki gerginliği ve üst sırt kaslarının aktivasyonundaki azalmayı belirlemeye yardımcı olmak için de omuz hizalanması gözlemlenir. 

Fonksiyonel Hareket Analizi 

Vücudun günlük işler sırasında nasıl davrandığını ortaya koymak için eğilme, uzanma ve çömelme gibi basit hareketler yaptırılarak kasların nasıl koordine olduğu ve belli eklemlerin başka yerlerdeki sınırlı hareketliliği telafi edip etmediği ortaya çıkarılır.

Kas Gücü ve Esneklik Testi 

Kuvvet ve esneklik testleri ile hareket sırasında temel dengeleyici kasların doğru şekilde aktive olup olmadığı değerlendirilir. Ayrıca bazı kas gruplarındaki gerginlik de incelenir.

Postür Analizi Nasıl Yapılır?

Postür analizi, kişinin yalnızca ayakta duruşuna bakılarak yapılan basit bir gözlemden ibaret değildir. Günümüzde klasik klinik muayeneye ek olarak fotoğraf ve video analizi, dijital açı ölçümleri, basınç platformları, 3D hareket analiz sistemleri ve bazı durumlarda yüzeyel EMG gibi teknolojilerden yararlanılmaktadır. Postür ölçümü aşamaları şu şekildedir:

1- Hasta Öyküsü

Bel, boyun, omuz, kalça veya diz ağrısının nerede olduğu, ne zaman başladığı, hangi hareketlerle arttığı ve günlük yaşamı ne kadar etkilediği öğrenilir. Bunun yanında hastanın çalışma şekli, uzun süre oturup oturmadığı, bilgisayar veya telefon kullanım süresi, spor alışkanlıkları, geçirilmiş travmalar ve daha önce uygulanan tedaviler de değerlendirmeye alınabilir. 

2- Görsel Postür Muayenesi 

Kişi doğal ve rahat pozisyonda ayakta dururken önden, arkadan ve yandan görünümü incelenir. Önden bakıldığında başın orta hattan sapıp sapmadığı, omuzların yükseklik farkı, göğüs kafesinin pozisyonu, dizlerin hizalanması ve ayakların pozisyonu değerlendirilir. Arkadan bakıldığında omuz ve skapula seviyeleri, omurganın genel hizalanması, pelvis ve alt ekstremitelerdeki asimetriler incelenir. Yandan değerlendirmede ise başın gövdeye göre konumu, servikal ve torakal eğrilikler, lomber lordoz, pelvisin pozisyonu ve diz-ayak bileği hizalanması gözden geçirilir.

4- Dinamik Postür Değerlendirmesi

Yürüme, eğilme veya çömelme gibi temel biyomekanik hareketler esnasında kasların koordinasyonu ve eklem hareket açıklığı gözlemlenir. 

5- Dijital Analiz

Kameralar, basınç pedatörleri ve özel yazılımlar yardımıyla vücut açıları, ağırlık merkezinin dağılımı ve omurga eğrilikleri milimetrik olarak ölçülür. 

Postür Analizinde Kullanılan Ölçüm Araçları Nelerdir?

Postür analizinde kullanılacak teknoloji; hastanın şikayetine ve değerlendirme amacına göre seçilmektedir. Her hasta veya her hastalık için “en iyi” olan postür analiz yöntemi bulunmamaktadır. İhtiyaca göre başvurulan analiz yöntemleri şunlardır: 

Dijital Açı Ölçümleri 

Bazı postür analiz yazılımları, fotoğraf veya video üzerinden belirli anatomik noktaları işaretleyerek açı ve mesafe ölçümleri yapabilir. Baş-gövde ilişkisi, omuz eğimi, pelvis eğimi, gövde açısı, diz veya ayak bileği hizalanması gibi parametreler ölçülebilir.

Gonyometre ve İnklinometre ile Ölçüm 

Gonyometre, eklem hareket açıklığının derecelerle ölçülmesinde kullanılır. Omuz, kalça, diz ve bazı diğer eklemlerde hareket açıklığının değerlendirilmesine yardımcı olabilir. İnklinometre ise özellikle omurga hareketlerinin belirli düzlemlerde değerlendirilmesinde kullanılabilir.

3D Postür ve Hareket Analiz Sistemleri 

Daha gelişmiş merkezlerde kişinin vücut segmentlerinin üç boyutlu konumunu ve hareketini değerlendirmek amacıyla 3D hareket analiz sistemleri kullanılabilir. Bu sistemlerde kamera tabanlı teknolojiler veya vücut üzerine yerleştirilen işaretleyicilerden faydalanılır. Sistem, kişinin hareketleri sırasında farklı vücut segmentlerinin uzaydaki konumunu ve birbirleriyle olan ilişkisini analiz eder.

Video ve Hareket Analizi 

Video analizi, özellikle dinamik postürün değerlendirilmesinde yararlıdır. Kişiden yürüyüş, çömelme, merdiven çıkma, tek ayak üzerinde durma, öne eğilme veya kollarını kaldırma gibi hareketler yapması istenebilir. Bu sırada dizlerin içe veya dışa hareketi, pelvisin hareketi, gövde kontrolü, omuz ve skapula hareketleri, ayak bileğinin hareketi, sağ ve sol taraf arasındaki farklılıklar değerlendirilir. 

Basınç Platformu ve Pedobarografi

Ayakların yere basma biçimini değerlendirmek gerektiğinde basınç platformları veya pedobarografi sistemleri kullanılabilir. Bu sistemler ayak tabanının farklı bölgelerinde oluşan basınç dağılımını ölçebilir. Sağ ve sol ayak arasındaki yük dağılımı, basınç merkezinin hareketi ve yürüyüş sırasında yük aktarımı hakkında bilgi sağlayabilir.

Bilgisayarlı Postür Analizi Yazılımları 

Yapay zeka destekli veya otomatik işaretleme yapan sistemler, anatomik referans noktalarını belirleyerek kişinin postürüne ilişkin açı, mesafe ve asimetri ölçümleri sağlar. 

Postür Analizinin Sunduğu Avantajlar Nelerdir?

Duruş bozukluklarının tespiti ve takibi, kas-iskelet sistemi sağlığının sürdürülmesinde geniş bir kullanım alanına sahiptir. Analiz sonucunda belirlenen biyomekanik aksaklıklar, kişiye özel rehabilitasyon protokolleri ile düzeltilmektedir. Postür analizinin sağladığı temel avantajlar şunlardır:

• Kronik ağrıların kaynağı belirlenir. 
• Zayıf kalmış kas gruplarını güçlendirecek özelleştirilmiş hareket programlarının hazırlanmasını sağlar. 
• Kronik kas spazmları ile eklem ağrılarının kökenindeki mekanik yüklenmeleri tespit eder. 
• Atletik performans sırasında eklemlere asimetrik yük binmesini engelleyerek olası bağ ve tendon yaralanmalarının önüne geçer. 
• Skolyoz, kifoz ve lordoz gibi omurga eğriliklerinin derecesini izlemede referans veri sunar. 
• Çalışma ortamında karşılaşılan hatalı duruş alışkanlıklarının fark edilmesine imkan tanır.

Kimler Postür Analizi Yaptırmalıdır?

Görsel olarak belirgin duruş bozukluğu olan veya kronik kas-iskelet ağrısı yaşayan bireyler postür analizine ihtiyaç duyar. Uzun süreli masa başı çalışanlar ve yoğun fiziksel aktivite yapan sporcular risk grupları arasında yer alır. Bunun dışında postür analizi yaptırması önerilen kişiler aşağıdaki gibidir:

• Sürekli boyun, sırt, bel veya omuz ağrısı çekenler
• Masa başı veya sabit pozisyonda uzun saatler çalışanlar
• Omurgasında gözle görülür eğrilik veya yuvarlak sırt görünümü bulunanlar
• Spor yaralanması geçirmiş veya spora yeni başlayacak olanlar
• Çocukluk ve ergenlik döneminde hızlı boy uzaması yaşayan bireyler
• Ayak tabanında düztabanlık veya yüksek taban gibi basma kusuru olanlar

Postür Analizi Öncesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Analizin hassas ve doğru sonuçlar vermesi için uygulama öncesinde bazı hazırlıkların yapılması gerekmektedir. Kıyafet seçimi ve doğru duruş pozisyonu ölçümlerin güvenilirliğini doğrudan etkilemektedir. Postür analizi öncesinde dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

• Tayt, şort veya büstiyer gibi vücudu saran kıyafetler giyilmelidir. 
• Ölçümlerde açısal sapmalara yol açmaması için kolye, kemer veya saç aksesuarları çıkarılmalıdır. 
• İnceleme esnasında kasıtlı olarak dik durmaya çalışılmamalıdır.
• Günlük kullanılan ayakkabıların aşınma durumunu incelemek için ayakkabı getirilmelidir.

Postür Analizini Kim Yapar? 

Postür analizi, kişinin duruşundaki bozuklukları ve bunların kas-iskelet sistemi üzerindeki olası etkilerini değerlendirmek amacıyla fizyoterapist, fizik tedavi ve rehabilitasyon uzmanı veya ortopedi ve travmatoloji uzmanları tarafından yapılmaktadır. Değerlendirme sırasında yalnızca başın, omuzların, pelvisin veya omurganın pozisyonuna bakmak yeterli değildir; omurga dizilimi, eklem hareket açıklıkları, kas dengesizlikleri, bacak uzunluğu farklılıkları, yürüme paterni ve vücudun hareket sırasında nasıl konumlandığı da dikkate alınmaktadır. 

Postür Analizi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çocuklarda Postür Analizi Kaç Yaşında Yapılmalıdır?

Omurga gelişiminin ve büyüme ataklarının takip edilmesi amacıyla çocuklarda 6-7 yaşından itibaren veya okul çağı boyunca periyodik postür analizi yapılması önerilir.

Duruş Bozuklukları Egzersiz ile Düzelir mi?

Kas dengesizliklerine ve hatalı alışkanlıklara bağlı gelişen esnek duruş bozuklukları, kişiye özel planlanan düzeltici egzersiz ve fizyoterapi programları ile büyük oranda iyileştirilebilir.

Postür Analizi Ne Kadar Sürer?

Detaylı bir postür analizi, anamnez alımı, statik ve dinamik değerlendirmeler dahil olmak üzere ortalama 20 ile 45 dakika arasında tamamlanmaktadır.

Postür Analizi Ağrılı Bir İşlem midir?

Postür analizi tamamen invaziv olmayan, gözlem ve dijital görüntülemeye dayanan, herhangi bir ağrı ya da acı hissettirmeyen güvenli bir değerlendirme yöntemidir.

Postür Analizi Sonucunda MR veya Röntgen Gerekir mi?

Her postür analizinin ardından görüntüleme yapılması gerekmez. Görüntüleme kararı; hastanın ağrısı, fizik muayene bulguları, travma öyküsü, nörolojik bulguları ve klinik şüpheye göre verilir.

Postür Analizi Tek Başına Tanı Koydurur mu?

Hayır. Postür analizi bir tanı testi değil, değerlendirme aracıdır. 

Postür Analizi İçin Özel Bir Hazırlık Gerekir mi?

Özel bir ön hazırlık gerekmemekle birlikte, vücut hatlarını kapatmayan rahat kıyafetlerin tercih edilmesi değerlendirmenin doğruluğu açısından yeterlidir.

Postür Analizi Sonucuna Göre Ne Yapılır? 

Öncelikle bu farklılığın kişinin ağrısı, hareket kapasitesi veya fonksiyonu üzerinde gerçekten anlamlı bir etkisi olup olmadığı değerlendirilir. Gerekli görülürse tedavi programına; kişiye özel güçlendirme egzersizleri, esneklik ve mobilite çalışmaları, motor kontrol egzersizleri, manuel terapi, ergonomik düzenlemeler ile fonksiyonel hareket eğitimi eklenir. 

Postür Analizi Herkese Gerekli midir? 

Özellikle belirgin ağrı, hareket kısıtlılığı veya fonksiyon kaybı olmayan sağlıklı bir kişide postür analizinin mutlaka yapılması gerekmez.