Mastit Nedir? Mastit Belirtileri ve Tedavisi

Mastit, özellikle doğumdan sonraki ilk haftalar ve aylarda emziren kadınlarda görülebilen, memede ağrı, hassasiyet, şişlik ve kızarıklıkla kendini gösterebilen inflamatuvar bir durumdur. Hastalar tarafından çoğu zaman doğrudan “meme enfeksiyonu” olarak düşünülse de mastitin her aşamasında bakteriyel enfeksiyon bulunmamaktadır. 

Mastit Nedir?

Mastit, meme dokusunda inflamasyon gelişmesiyle ortaya çıkan bir tablodur. Emzirme döneminde daha sık görülmektedir ancak emzirmeyen kadınlarda da mastit gelişimi mümkündür. Mastiti değerlendirirken sütün memeden uzaklaştırılması, meme dokusundaki inflamatuvar yanıt, ödem ve gerektiğinde bakteriyel enfeksiyonun gelişmesi birlikte ele alınmalıdır.

Mastit Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Mastit Neden Olur? 

Genellikle emzirme dönemindeki kadınlarda süt kanallarının tıkanması ve mikroorganizmaların dokuya sızması sonucu görülmekle birlikte, emzirme dışı dönemlerde de ortaya çıkabilen klinik bir tablodur. Emzirme döneminde mastit gelişiminde rol oynayan faktörler şunlardır:

Bebeğin memeyi yanlış kavraması 

Bebeğin yalnızca meme ucunu kavraması, areolanın yeterince ağıza alınmaması veya emzirme pozisyonunun uygun olmaması hem annenin meme ucunda travmaya hem de memenin yeterince etkin şekilde boşalmamasına yol açabilir. 

Emzirme aralıklarının ani değişmesi 

Bebeğin uzun süre emmemesi, gece emzirmelerinin birden bırakılması veya annenin emzirme düzenini kısa sürede değiştirmesi memelerde belirgin dolgunluğa neden olabilir. 

Aşırı süt üretimi 

Bazı kadınlarda üretilen süt miktarı bebeğin ihtiyacının üzerinde olabilir. Bu durum memelerin sık sık aşırı dolmasına ve inflamatuvar problemlerin tekrarlamasına zemin hazırlayabilir. 

Meme ucundaki çatlaklar 

Meme ucundaki çatlaklar yalnızca ağrıya neden olmaz. Cilt bütünlüğünün bozulması, bakterilerin meme dokusuna ulaşmasını kolaylaştırabilir.

Ani sütten kesme 

Bebeğin emzirilmesinin birdenbire bırakılması, memelerin bu yeni düzene adapte olmasına zaman tanımadan süt birikimini artırabilir. Bu nedenle mümkün olduğunda sütten kesme sürecinin kademeli şekilde planlanması daha uygundur.

Mastit Belirtileri Nelerdir? 

Mastit belirtileri genellikle aniden ortaya çıkmakta ve lokal klinik bulguların yanı sıra tüm vücudu etkileyen sistemik semptomlarla kendini göstermektedir. Erken aşamada fark edilen mastit, tedavinin başarısını doğrudan etkilemektedir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Memede ağrı
• Hassasiyet
• Şişlik
• Isı artışı
• Kızarıklık
• Memede dolgunluk veya sertlik hissi
• Emzirme sırasında ağrı
• Halsizlik
• Üşüme
• Ateş
• Kas ağrıları

Mastit Evreleri Nelerdir?

Mastit evrelerini bilmek, klinik müdahalenin zamanlaması açısından önem taşımaktadır. Mastit gelişim evreleri aşağıdaki gibidir:

• Süt Stazı (Yangı Öncesi Evre): Kanalların tıkanmasıyla başlayan henüz enfeksiyonun eşlik etmediği ödemli dönem. 
• Enfeksiyöz Mastit (İltihap Evresi): Bakterilerin tabloya dahil olmasıyla ateş, kızarıklık ve sistemik semptomların başladığı evre. 
• Meme Apsesi (İleri Evre): Tedavi edilmeyen vakalarda iltihabın lokalize olarak irin odağı oluşturması durumudur; cerrahi veya iğne drenajı gerektirebilir. 

Mastit Tanısı Nasıl Konulur? 

Mastit tanısı ayrıntılı bir fiziki muayene ve klinik öykü değerlendirmesi ile konulmaktadır. Uzman hekim, memedeki kızarıklık, ısı artışı ve hassasiyet alanlarını inceleyerek tanıyı kesinleştirmektedir. Tekrarlayan veya tedaviye yanıt vermeyen vakalarda enfeksiyon parametrelerini değerlendirmek üzere rutin kan analizleri, meme dokusunda apse oluşumu veya derin kitle varlığını ayırt etmek için USG, enfeksiyona neden olan bakterinin türünü ve antibiyotik duyarlılığını belirlemek amacıyla da meme sütü kültürü yöntemine başvurulmaktadır.

Mastit Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 

Mastit tedavisi; memenin etkin bir şekilde boşaltılmasını ve semptomların hafifletilmesini kapsamaktadır. Erken dönemde başlanan tedavi ile emzirme sürecinin kesintisiz devam etmesi hedeflenmektedir. Mastit tedavisi yöntemleri şunlardır:

• Memenin Düzenli Boşaltılması: Bebeğin sık emzirilmesi veya süt pompası yardımıyla biriken sütün tamamen tahliye edilmesi. 
• Antibiyotik Tedavisi: Bakteriyel enfeksiyon tespit edilen vakalarda hekim kontrolünde gebelik ve emzirmeye uygun antibiyotik kullanımı.
• Semptomatik İlaç Tedavisi: Ağrı ve ödemi azaltmak amacıyla uzman önerisiyle analjezik ve antiinflamatuar değerlendirmesi.
• Sıcak ve Soğuk Uygulamalar: Emzirme öncesi kanalları açmak için sıcak kompres, emzirme sonrası ödemi azaltmak için soğuk kompres uygulaması.

Mastit Ne Kadar Sürede Geçer? 

Mastitin seyri, kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. İnflamatuvar mastitte doğru emzirme yönetimi, istirahat, semptomatik tedavi ve meme dokusuna aşırı müdahaleden kaçınma ile belirtiler kısa sürede gerilemektedir. Bakteriyel enfeksiyon söz konusu olduğunda ise antibiyotik tedavisi kısa sürede yanıt vermektedir. Tedaviye rağmen ateş devam ediyorsa, kızarıklık genişliyorsa, memedeki sertlik kaybolmuyorsa, genel durum kötüleşiyorsa ve ağrı giderek artıyorsa yeniden değerlendirme gerekmektedir. 

Mastit Oluşumunu Önlemek İçin Neler Yapılabilir?

Mastit oluşumunu engellemek ve tedavi sonrasında tekrarlamasını önlemek adına günlük yaşamda bazı pratik önlemlerin alınması gerekmektedir. Dikkat edilmesi gereken temel hususlar aşağıdaki gibidir:

• Doğru Emzirme Tekniği: Bebeğin yalnızca meme başını değil, areola (kahverengi bölge) kısmını tamamen kavraması sağlanmalıdır.
• Pozisyon Değişikliği: Memenin tüm kadranlarının eşit boşalması için her emzirmede farklı tutuş pozisyonları denenmelidir.
• Cilt Bakımı: Meme başı çatlaklarını önlemek adına her emzirme sonrası uygun koruyucu kremler veya anne sütü sürülerek alan nemlendirilmelidir.
• Hijyen ve Giysi Seçimi: Sentetik, dar ve telli sütyenler yerine pamuklu, rahat ve memeye baskı yapmayan çamaşırlar tercih edilmelidir.

Mastit ile Süt Kanalı Tıkanıklığı Aynı Şey midir? 

Mastit ile en sık karıştırılan durumlardan biri olan süt kanalı tıkanıklığı benzer sorunlara işaret etse de birebir aynı durum değildir. Hastaların “süt kanalı tıkandı” şeklinde tarif ettiği durumlarda çoğu zaman memenin belirli bir bölgesinde hassasiyet ve dolgunluk hissedilmektedir. Mastitte ise buna inflamatuvar yanıt eşlik etmektedir. 

Mastit İçin Hangi Bölüme Başvurulmalıdır?

Meme dokusunda kızarıklık, ağrı, sertlik ve yüksek ateş gibi belirtiler yaşayan hastaların Kadın Hastalıkları ve Doğum ya da Genel Cerrahi bölümünden randevu almaları gerekmektedir. Emzirme dönemindeki anne adaylarının emzirme danışmanlarından destek alması da mümkündür.

Mastit Hakkında Sık Sorulan Sorular 

Mastit Memede Apseye Dönüşebilir mi? 

Evet. Mastitin en önemli komplikasyonlarından biri meme apsesidir. Apse, meme dokusu içerisinde iltihaplı içeriğin sınırlı bir boşlukta birikmesidir.

Mastit Varsa Ultrason Gerekir mi? 

Her mastit vakasında ultrason yapılması şart değildir. Tipik klinik bulguların olduğu, erken dönemdeki ve tedaviye yanıt veren olgularda hekim klinik değerlendirme ile takip yapabilir. Ancak memede belirgin bir kitle varsa, kitle giderek büyüyorsa, tedaviye rağmen düzelme olmuyorsa, apse düşünülüyorsa, tanıdan emin olunamıyorsa, tekrarlayan mastit varsa meme USG gerekebilir.

Meme Apsesi Gelişirse Emzirme Bırakılır mı?

Genellikle emzirmenin tamamen kesilmesi gerekmez. Apse uygun şekilde tedavi edilirken emzirme çoğu durumda sürdürülebilir. Gerekli olduğunda apse drenajı yapılabilir ve tedavi planı annenin emzirme durumuna göre düzenlenir.

Mastit Tekrarlar mı?

Evet. Özellikle altta yatan neden düzeltilmezse mastit tekrarlayabilir.

Mastit Kansere Dönüşür mü?

Mastitin kendisinin meme kanserine dönüştüğü söylenemez. Sadece meme kanseri ile mastit birbirine benzeyen bulgular oluşturabilir. 

Emzirmeyen Kadında Mastit Olur mu?

Evet. Mastit yalnızca emzirme dönemine özgü değildir. Emzirmeyen kadınlarda mastit; meme başı çevresindeki enfeksiyonlar, cilt hastalıkları, meme başındaki çatlak veya travmalar, sigara kullanımı ile ilişkili durumlar olabilir.

Mastit Kendi Kendine Geçer mi?

Erken aşamadaki süt tıkanıklıkları boşaltma ve sıcak kompresle düzelebilir ancak bakteriyel enfeksiyon gelişmişse tedavi şarttır.

Mastit Memede Kitle Bırakır mı?

Mastit iyileştikten sonra doku sertliği kaybolur ancak tedavi edilmeyen vakalarda apse odağı kalıcı kitle görünümü oluşturabilir.

Sıcak Kompres mi Soğuk Kompres mi Yapılmalıdır?

Emzirmeden hemen önce kanalları genişletmek için sıcak kompres, emzirme bittikten sonra ise ödem ve ağrıyı kontrol etmek için soğuk kompres uygulanmalıdır.

Mastit Ateş Yapar mı?

Evet, enfeksiyöz mastit tablosunda vücut sıcaklığı sıklıkla 38 °C üzerine çıkar ve titreme ile seyredebilir.

Mastit Olunca Emzirmeye Devam Edilmeli mi?

Evet, mastit durumunda emzirmeye devam etmek memedeki süt birikimini çözdüğü için tedavinin en önemli parçasıdır ve bebeğe zarar vermez.