Mamografi Nedir, Nasıl Çekilir?

Mamografi, meme dokusunun düşük dozda X ışını (röntgen) kullanılarak incelendiği, meme kanserinin erken teşhisinde altın standart kabul edilen tıbbi bir görüntüleme yöntemidir. Elle yapılan muayenelerde fark edilemeyecek kadar küçük (0.5 santimetrenin altındaki) kitleleri ve yapısal değişiklikleri çok erken bir aşamada tespit edebilmektedir. 

Mamografi Nedir?

Mamografi, memenin her iki yönden hafifçe sıkıştırılmasıyla elde edilen yüksek çözünürlüklü radyolojik görüntüler bütünüdür. Meme dokusunun yağ, glandüler (süt bezi) ve bağ dokusu bileşenleri X-ışınını farklı oranlarda emdiği için elde edilen mamogramlar üzerinde şüpheli kitleler ve kalsiyum birikintileri açıkça ayırt edilebilmektedir. 

Mamografi Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Mamografi Neden Yapılır?

Mamografinin temel amacı, meme kanserini erken dönemde saptamaktır. Buna ek olarak aşağıdaki durumlarda da mamografi uygulanmaktadır:

• Meme kanseri taraması
• Memede ele gelen kitle
• Meme ağrısının değerlendirilmesi
• Meme başından kanlı akıntı
• Meme cildinde çekinti veya kalınlaşma
• Meme başında içe çökme
• Şüpheli ultrason bulgularının değerlendirilmesi
• Meme ameliyatı sonrası takip
• Meme kanseri tedavisinin izlenmesi

Mamografi Çeşitleri Nelerdir?

Mamografi çekimleri, hastanın semptomatik durumuna veya rutin kontrol takvimine göre farklı temel klinik amaçlarla gerçekleştirilmektedir. Kullanılan cihaz teknolojisi aynı olmakla birlikte, uygulama stratejileri ve alınan görüntü sayısı değişiklik göstermektedir. Mamografinin kullanım amaçları şu şekildedir:

Tarama Mamografisi: Herhangi bir meme şikayeti veya kitlesi olmayan sağlıklı kadınlarda, meme kanserini erken evrede yakalamak amacıyla rutin aralıklarla yapılan tarama çekimidir.

Tanısal (Diagnostik) Mamografi: Elle hissedilen kitle, meme başı akıntısı, ağrı veya ciltte çekinti gibi belirtileri olan ya da tarama mamografisinde şüpheli bir bulguya rastlanan hastalarda, durumu netleştirmek amacıyla detaylı olarak yapılan çekimdir.

Dijital Mamografi: Günümüzde en yaygın kullanılan yöntemdir. Daha düşük radyasyona sahiptir, bilgisayar ortamında incelemeye uygundur. Önceki filmlerle kolay karşılaştırma yapılabilir. 

Mamografi Öncesinde Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

İşlemin daha konforlu olması ve çekim kalitesinin artırılması için çekim öncesinde uyulması gerekenler şunlardır: 

• Çekim günü koltuk altı bölgesine ve göğüs çevresine deodorant, pudra, krem veya losyon sürülmemelidir.
• Meme hassasiyetinin en az olduğu dönem olan adet bitiminden sonraki ilk hafta (menstrüasyon sonrası 7-10. günler) randevu için en ideal zamandır. 
• Çekim sırasında belden yukarısı tamamen çıkarılacağı için giyilmesi ve çıkarılması kolay, iki parçadan oluşan kıyafetler tercih edilmelidir. 
• Varsa daha önce çekilmiş olan mamografi filmleri ve meme ultrason raporları getirilmelidir.
• Takılar çıkarılmalıdır. 

Mamografi Nasıl Çekilir? 

Özel bir mamografi cihazı kullanılarak yapılan mamografi çekimi esnasında memenin doğru pozisyonda tutulması çok önemlidir. İlk olarak meme, röntgen filmini içeren dedektör plakasının üzerine yerleştirilir. Memenin üzerine plastik bir sıkıştırma plakası yavaşça indirilerek dokunun düzleşmesi sağlanır. Bu işlem, dokuların üst üste binerek şüpheli yapıları gizlemesini önler ve gereken X-ışını dozunu düşürür. 

Cihaz memenin üstten (kranyokaudal) ve yandan (mediolateral oblik) olmak üzere iki farklı açıdan görüntüsünü kaydeder. İşlem sırasında hastanın birkaç saniye nefesini tutması ve hareketsiz kalması istenir. Çekim yaklaşık 10 ila 15 dakika içinde tamamlanır. 

Mamografi Hangi Yaşlarda ve Ne Sıklıkla Yapılmalıdır? 

Meme kanseri risk profili yaşla birlikte değişmektedir. Standart risk grubundaki ve yüksek risk grubundaki bireyler için önerilen tarama sıklıkları aşağıdaki gibidir:

Mamografi Sonuçları Nasıl Değerlendirilir? 

Mamografi bulguları genellikle BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) sınıflamasına göre raporlanmaktadır. Mamografi sonuçlarında karşılaşılan tanılar şöyledir:

BI-RADS 0: Ek görüntüleme gerekir.

BI-RADS 1: Normal bulgular

BI-RADS 2: İyi huylu bulgular

BI-RADS 3: Büyük olasılıkla iyi huyludur, kısa aralıklı takip önerilir.

BI-RADS 4: Kanser şüphesi vardır, biyopsi önerilir.

BI-RADS 5: Kanser olasılığı çok yüksektir.

BI-RADS 6: Biyopsi ile kanser tanısı doğrulanmıştır.

Mamografi Yanlış Sonuç Verir mi?

Meme kanserinin erken tanısında kullanılan tarama yöntemlerinden biri olan mamografi, meme sağlığı taramalarında altın standart olarak kabul edilmektedir. Meme dokusundaki hücresel anomalilerin ve yapısal bozuklukların tespit edilmesi, tedavi başarısını doğrudan etkileyen en önemli faktördür. 

Günümüzde yaygınlaşan dijital mamografi ve 3 boyutlu tomosentez teknolojileri, radyasyon dozunu en düşük seviyede tutarken görüntü kalitesini maksimize etmekte, bu sayede yoğun meme yapısına sahip kadınlarda yanlış negatiflik oranı minimuma indirilerek tanısal doğruluk payı artırılmaktadır. 

Mamografi Sonuçları İçin Hangi Bölüme Başvurulmalıdır?

Meme taraması yaptırmak, mamografi çektirmek veya mamografi sonuçlarının değerlendirilmesi için hastanelerin Genel Cerrahi bölümlerine veya Kadın Hastalıkları ve Doğum anabilim dallarına başvurulması gerekmektedir. Görüntüleme işleminin gerçekleştirilmesi ve filmlerin raporlanması ise Radyoloji uzmanları tarafından yürütülmektedir. 

Mamografi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Mamografi Ağrılı Bir İşlem midir? 

Mamografi sırasında meme birkaç saniye sıkıştırıldığı için basınç hissi ve hafif rahatsızlık oluşabilir. Hassas memeye sahip kişilerde rahatsızlık biraz daha belirgin olabilir.

Mamografi Sırasında Alınan Radyasyon Zararlı mıdır?

Modern dijital mamografi cihazlarının yaydığı cdozu son derece düşüktür; bu miktar yaklaşık olarak birkaç aylık doğal arka plan radyasyonuna veya uzun bir uçak yolculuğunda maruz kalınan doza eşdeğerdir ve faydası, riskinin çok üzerindedir.

Meme Ultrasonu Mamografinin Yerini Tutar mı?

Hayır, meme ultrasonu ses dalgalarıyla çalışır ve özellikle kistleri ayırt etmede başarılıdır; ancak mamografinin tespit edebildiği kanserin en erken belirtisi olan mikrokalsifikasyonları (kireçlenmeleri) ultrason gösteremez. Bu nedenle iki yöntem, birbirini tamamlayıcı olarak kullanılır.

Adetliyken Mamografi Çekilir mi?

Adet döneminde hormonal dalgalanmalara bağlı olarak meme dokusu daha ödemli ve hassas olduğundan hem sıkıştırma anında ağrı hissi artabilir hem de görüntü kalitesi etkilenebilir; bu sebeple adet döneminde çekim yapılması önerilmez.

Mamografi Sonucu Temiz Çıkarsa Meme Kanseri Riski Yok mudur?

Mamografi yüksek doğruluk oranına sahip olsa da her görüntüleme yöntemi gibi yaklaşık %10-15 oranında yanlış negatiflik (mevcut bir kitleyi gözden kaçırma) payı barındırır; bu nedenle düzenli el muayenesi ve doktor kontrolü ihmal edilmemelidir.

Erkeklere Mamografi Çekilir mi?

Evet, erkeklerde de meme dokusu bulunduğundan ve nadiren de olsa erkek meme kanseri görülebileceğinden şüpheli kitle varlığında erkek hastalara da mamografi uygulanır.