Ketojenik Diyet Nedir, Nasıl Yapılır?

Ketojenik diyet, karbonhidrat alımının ciddi ölçüde kısıtlandığı ve yağ oranının artırıldığı bir beslenme modelidir. Bu beslenme düzeninde amaç, vücudu temel enerji kaynağı olarak karbonhidrat yerine yağı kullanmaya yönlendirmektir.

Ketojenik Diyet Nedir?

Ketojenik diyet (keto diyeti), karbonhidratın çok azaltıldığı, yağın ise artırıldığı bir beslenme şeklidir. Bu diyette amaç, vücudun enerji için şekeri (glikozu) değil yağı kullanmasını sağlamaktır.

Normalde vücut enerji ihtiyacını ekmek, makarna, pilav, şeker gibi karbonhidratlı besinlerden karşılar. Ketojenik diyette ise bu besinler büyük ölçüde azaltılır. Karbonhidrat azaldığında vücut farklı bir sisteme geçer ve enerji üretmek için yağları yakmaya başlar. Bu duruma ketozis denir.

Ketozis sırasında karaciğer, yağlardan keton adı verilen maddeler üretir ve vücut enerjisini bu ketonlardan sağlar. Yani özetle keto diyeti, vücudu şeker yakan sistemden yağ yakan sisteme geçirir.

Ketojenik Diyet Türleri Nelerdir?

Ketojenik diyetin farklı ihtiyaçlara göre uyarlanmış birkaç türü vardır. Temel mantık hepsinde aynıdır: karbonhidratı azaltmak ve vücudu yağ yakımına yönlendirmek. Ancak uygulanış şekilleri farklılık gösterebilir. Türleri şunlardır:

• Standart ketojenik diyet (SKD): En yaygın uygulanan türdür. Karbonhidrat çok düşük, yağ yüksek, protein ise dengelidir. Günlük beslenme düzeni sürekli olarak düşük karbonhidrat şeklinde devam eder.
• Döngüsel ketojenik diyet (CKD): Bu yöntemde belirli günler ketojenik beslenilir, ardından 1-2 gün karbonhidrat artırılır. Genellikle yoğun egzersiz yapan kişiler tarafından tercih edilir.
• Hedefli ketojenik diyet (TKD): Bu modelde egzersiz öncesinde küçük miktarda karbonhidrat tüketilir. Amaç, spor performansını desteklerken ketozisi büyük ölçüde korumaktır.
• Yüksek proteinli ketojenik diyet: Standart keto diyetine benzer ancak protein oranı biraz daha yüksektir. Yağ yine yüksek, karbonhidrat ise düşüktür.

Ketojenik Diyet Nasıl Yapılır?

Ketojenik diyet yaparken karbonhidrat içeren besinler ciddi şekilde azaltılır. Ekmek, makarna, pilav, patates, tatlılar ve şekerli içecekler mümkün olduğunca tüketilmez. Bunun yerine zeytinyağı, tereyağı, avokado, zeytin, kuruyemişler, yumurta, et, tavuk ve balık gibi yağ ve protein ağırlıklı besinler tercih edilir. Böylece vücut enerji için şekeri değil, yağları kullanmaya başlar ve ketozis sürecine girer.

Bu diyette protein dengeli tüketilmeli, aşırıya kaçılmamalıdır. Ayrıca bol su içmek ve düşük karbonhidratlı sebzeleri (özellikle yeşil yapraklılar) beslenmeye eklemek önemlidir. Ketojenik diyet kişiye özel planlanmalıdır; özellikle diyabet, böbrek, kalp veya kronik rahatsızlığı olan kişilerin bu diyeti uygulamadan önce mutlaka bir doktora veya diyetisyene danışması gerekir.

Ketojenik Diyetin Faydaları Nelerdir?

Ketojenik diyetin en bilinen faydası, vücudu yağ yakımına yönlendirmesidir. Karbonhidrat alımı azaldığında vücut enerji için yağları kullanmaya başlar. Bu durum kilo kontrolüne yardımcı olabilir ve özellikle bel çevresindeki yağlanmanın azalmasına katkı sağlayabilir. Diğer faydaları ise şunlardır:

• Karbonhidrat tüketimi düştüğü için kan şekeri dalgalanmaları azalabilir.
• Yağ ve protein ağırlıklı beslenme daha uzun süre tokluk sağlayabilir.
• Gün içindeki ani enerji düşüşleri azalabilir.
• Polistik over sendromu tedavisinde yardımcı olabilir.
• İnsülin direncine olumlu katkı sağlayabilir. Bazı kişilerde metabolik dengeyi destekleyebilir.
• Özellikle çocukluk çağı epilepsi tedavisinde destekleyici olarak kullanılabilir.

Ketojenik Diyet Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ketojenik Diyet Listesinde Neler Yasak?

Ekmek, makarna, pirinç, patates, şekerli yiyecekler, tatlılar ve yüksek karbonhidrat içeren işlenmiş gıdalar ketojenik diyette yasaktır.

Ketojenik Diyet Kaç Gün Yapılmalıdır?

Ketojenik diyetin süresi kişiye göre değişir ve mutlaka uzman kontrolünde planlanmalıdır.

Yoğurt Ketojenik Diyeti Bozar mı?

Şekerli ve yüksek karbonhidratlı yoğurtlar ketozisi bozabilir, ancak sade ve tam yağlı yoğurt kontrollü tüketilebilir.

Vücudun Ketoya Girdiğini Nasıl Anlarız?

İştah azalması, ağızda metalik tat, artan yağ yakımı ve keton ölçümlerinde yükselme ketozise girildiğini gösterebilir.

Ketojenik Diyetin Yan Etkileri Nelerdir?

Baş ağrısı, halsizlik, kabızlık, ağız kuruluğu ve keto gribi olarak bilinen geçici şikâyetler görülebilir.

Keto Gribi Nedir?

Keto gribi, ketojenik diyete ilk başlandığında bazı kişilerde görülebilen geçici yan etkilere verilen isimdir. Bunlar: baş ağrısı, halsizlik, baş dönmesi, mide bulantısı, konsantrasyon güçlüğü ve kas krampları gibi şikayetlerdir.