İnme Hastalarında Uyuşma Karıncalanma Tedavisi

İnme hastalarında uyuşma ve karıncalanma tedavisi; beyin dokusunda meydana gelen damar tıkanıklığı veya kanama sonrasında duyu merkezlerinde oluşan hasarın etkilerini azaltmayı, sinir iletimini yeniden düzenlemeyi ve hastanın hissedebilirliğini artırmayı amaçlayan süreçtir. Yalnızca hissizlik şikayetini azaltmaya değil, duyu işlevlerini değerlendirmeye, güvenliği sağlamaya ve günlük yaşam becerilerini geliştirmeye de odaklanılmaktadır. 

İnme Hastalarında Uyuşma ve Karıncalanma Neden Olur? 

İnme sonrasında uyuşma ve karıncalanmanın temel nedenlerinden biri, beynin duyusal bilgileri alan, işleyen veya yorumlayan bölgelerinin etkilenmesidir. Duyu bilgileri deriden, kaslardan ve eklemlerden sinir sistemi aracılığıyla beyne taşınmaktadır. Bu bilgilerin işlenmesindeki bir bozukluk, hastanın vücudunun bir bölümünü yeterince hissedememesine veya duyuları normalden farklı algılamasına neden olabilmektedir. 

Bunun dışında inme geçiren bir kişide gelişen her uyuşma veya karıncalanmanın da doğrudan beyin hasarına bağlanmaması gerekmektedir. Belirtiler periferik sinir sıkışmaları, diyabetik nöropati, vitamin eksiklikleri, boyun veya bel kaynaklı sinir kökü sorunları ya da başka hastalıklardan da kaynaklanabilmektedir.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Hangi Durumlarda Uyuşma ve Karıncalanma Tedavisi Planlanır? 

İnme sonrası uyuşma ve karıncalanma tedavisi, hastanın yaşam kalitesinin ve motor becerilerinin olumsuz etkilendiği her tabloda değerlendirilmektedir. Tedavi süreci genellikle günlük yaşamı kısıtlayan uyuşmalar başladığında, hastanın uyku düzenini ve psikolojik konforunu bozan sürekli yanmalar yaşandığında, sıcak-soğuk veya keskin objelerin algılanamaması durumunda koruyucu rehabilitasyon amacıyla başlatılmaktadır.

İnme Hastalarında Uyuşma ve Karıncalanma Tedavisi Yöntemleri Nelerdir? 

İnme sonrası uyuşma ve karıncalanmanın tedavisi; duyusal kaybın türüne, belirtilerin ağrılı olup olmadığına, hastanın hareket kapasitesine ve günlük yaşamda karşılaştığı güçlüklerin niteliğine göre belirlenmektedir. Duyusal algıyı mümkün olduğunca geliştirmek ve mevcut duyu kaybına rağmen hastanın güvenli hareket etmesini sağlamak için uygulanan tedaviler şunlardır:

Duyu yeniden eğitimi

Duyu yeniden eğitimi, inme sonrasında duyusal bilgilerin algılanmasını ve ayırt edilmesini geliştirmeyi amaçlar. Uygulamada farklı yüzeylerin dokusunu tanıma, nesneleri dokunarak ayırt etme, hafif basınçları fark etme ve uzuvların konumunu algılama gibi çalışmalar kullanılır. Duyu yeniden eğitiminin temel uygulamaları şunlardır: 

• Dokunma duyusu eğitimi: Farklı dokuların ve basınç düzeylerinin ayırt edilmesi.
• Nesne tanıma çalışmaları: Nesnelerin şekil, büyüklük ve yüzey özelliklerinin dokunarak belirlenmesi.
• Eklem pozisyon duyusu eğitimi: El veya ayağın hangi pozisyonda olduğunun algılanmasına yönelik çalışmalar.
• Duyusal-motor bütünleştirme: Duyusal bilginin bir hareketi planlamak ve kontrol etmek amacıyla kullanılması.
• İşlevsel duyusal çalışmalar: Kavrama, giyinme, kişisel bakım ve diğer günlük yaşam görevleri sırasında duyusal farkındalığın desteklenmesi.

Fizik tedavi ve nörolojik rehabilitasyon

İnme sonrasında uyuşma ve karıncalanmaya kas güçsüzlüğü, denge kaybı veya koordinasyon bozukluğu eşlik ediyorsa fizik tedavi ve nörolojik rehabilitasyon tedaviye başvurulur. Rehabilitasyon programı şu çalışmaları içerebilir:

• Eklem hareket açıklığını korumaya yönelik egzersizler
• Kas gücü ve gövde kontrolünü geliştirmeye yönelik çalışmalar
• Oturma, ayakta durma ve ağırlık aktarma eğitimi
• Denge ve koordinasyon egzersizleri
• Güvenli yürüme ve gerektiğinde yardımcı cihaz kullanımı
• El ve kol işlevlerini günlük görevler üzerinden geliştirmeye yönelik uygulamalar

Elektriksel duyusal uyarım yöntemleri

Bazı hastalarda transkütanöz elektriksel sinir stimülasyonu (TENS) veya belirli elektriksel uyarım yöntemleri rehabilitasyona yardımcı uygulamalar olarak değerlendirilebilir. Ancak bu yöntemlerin uyuşma ve karıncalanmayı her hastada ortadan kaldırdığı söylenemez.

Ayna terapisi ve görsel geri bildirim 

Ayna terapisi, özellikle inme sonrasında kol ve el hareketlerini geliştirmek amacıyla kullanılan rehabilitasyon yöntemlerinden biridir. Ayna, etkilenmiş uzvun hareket ediyormuş gibi algılanmasını sağlayan bir görsel geri bildirim oluşturur. Ayna terapisi bazı hastalarda motor işlevleri ve günlük yaşam aktivitelerini desteklemek amacıyla değerlendirilebilir.

Santral nöropatik ağrı tedavisi 

İnme sonrasında uyuşmaya yanma, batma, elektrik çarpması hissi veya dokunmayla ortaya çıkan ağrı eşlik ediyorsa santral nöropatik ağrı olasılığı değerlendirilir. Santral nöropatik ağrı, sıradan kas ağrısından farklı bir mekanizmaya sahiptir. Bu nedenle tedavi yalnızca masaj veya egzersizle sınırlandırılmaz. Hekim, ağrının özelliklerine ve hastanın genel durumuna göre ilaç tedavisini ve rehabilitasyon uygulamalarını birlikte planlayabilir. 

Günlük yaşam aktivitelerine yönelik eğitim 

Duyu kaybı bulunan hastalarda günlük yaşam aktivitelerinin güvenli şekilde yapılması, rehabilitasyonun temel hedeflerinden biridir. Özellikle el ve ayaklarda his kaybı olan kişiler, çevresel tehlikeleri normal duyusu olan kişiler kadar kolay fark edemeyebilir. Bu nedenle tedavi programında şu uygulamalar yer alabilir:

• Banyo ve mutfakta sıcaklık kontrolü için uygun yöntemlerin öğretilmesi
• El ve ayakların cilt bütünlüğünün düzenli kontrol edilmesi
• Nesne kavrama ve taşıma sırasında görsel kontrolün kullanılması
• Yürürken ayağın yere yerleşiminin ve çevrenin bilinçli olarak takip edilmesi
• Düşme riskini azaltan ev düzenlemeleri ve yardımcı cihazların değerlendirilmesi
• Gerektiğinde ergoterapi desteğiyle giyinme, yemek yeme ve kişisel bakım becerilerinin geliştirilmesi

Felçli Hastalarda Uyuşma ve Karıncalanma Tedavisi Nasıl Sonuç Verir? 

İnme hastalarında uyuşma ve karıncalanma tedavisinin sonucu, duyusal bozukluğun nedenine, şiddetine, etkilenen beyin bölgelerine ve rehabilitasyona verilen yanıta göre değişmektedir. Tedavi sonuçları değerlendirilirken duyusal işlevlerdeki, işlevsel kapasitedeki değişimler, güvenlik ve bağımsızlık gibi başlıklar dikkate alınmaktadır. 

Dokunma, basınç, uzuv pozisyonu ve farklı uyaranları ayırt etme becerisindeki gelişim, el kullanımı, nesne kavrama, yürüme, denge ve günlük yaşam aktivitelerindeki ilerleme, yaralanma ve düşme riskinin azaltılması, kişisel bakımda bağımsızlığın artırılması ve bakım ihtiyacının azaltılması gibi durumlar incelenmektedir. İnme sonrasında iyileşme ilk haftalar ve aylarda daha belirgindir ancak bazı hastalarda daha sonraki dönemlerde de rehabilitasyonla işlevsel kazanımlar sağlanabilmektedir.

İnme Hastalarında Uyuşma ve Karıncalanma Tedavisi Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Felçli hastalarda uyuşma ve karıncalanmanın iyileştirilmesine yönelik rehabilitasyon ve medikal uygulamanın başarısı, günlük yaşamda alınacak güvenlik önlemleri ve egzersiz devamlılığı ile korunmaktadır. Tedavi sonrasında dikkat edilmesi gereken hususlar aşağıdaki gibidir:

• Rehabilitasyon ekibinin önerdiği egzersizler, belirtilen sıklık ve güvenlik sınırları içinde uygulanmalıdır.
• Duyu kaybı bulunan el ve ayaklarda kızarıklık, şişlik, yara veya yanık gelişip gelişmediği düzenli olarak kontrol edilmelidir.
• Sıcaklık, ağrı ve basınç duyusu azalmış bölgelerde kontrolsüz sıcak veya soğuk uygulamalarından kaçınılmalıdır.
• Yürüme ve ayağa kalkma sırasında düşme riskini azaltacak çevresel düzenlemeler yapılmalıdır.
• El ve kol kullanımında görsel kontrol ve güvenli kavrama stratejileri öğrenilmelidir.
• Uyuşma, karıncalanma veya ağrının niteliğinde yeni bir değişiklik oluşursa sağlık ekibine bilgi verilmelidir.

İnme Hastalarında Uyuşma ve Karıncalanma Tedavisine Hangi Bölüm Bakar? 

İnme sonrasında felç veya kısmi güçsüzlük gelişen hastaların tamamına aynı uyuşma ve karıncalanma tedavisi uygulanmamaktadır. Hastaların duyusal işlevlerinin değerlendirilmesi ve doğru tedavi planının uygulanabilmesi için tam kapsamlı sağlık kuruluşlarının Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Nöroloji veya Beyin ve Sinir Cerrahisi branşlarına başvurulması gerekmektedir. 

İnme Hastalarında Uyuşma ve Karıncalanma Tedavisi Hakkında Sık Sorulan Sorular 

İnme Sonrası Uyuşma ve Karıncalanma Tamamen Geçer mi?

İyileşme süreci beyindeki hasarın boyutuna ve başlanan rehabilitasyonun zamanlamasına bağlıdır; nöroplastisite sayesinde belirgin düzelmeler elde edilebilir.

Uyuşma İçin Sıcak veya Soğuk Uygulaması Yapılmalı mıdır?

Hissizlik olan bölgelerde doku hasarı ve yanık riski yüksek olduğundan, uzman tavsiyesi olmadan kontrolsüz sıcak veya soğuk uygulaması yapılmamalıdır.

Ayna Terapisi Uyuşma Tedavisinde Faydalı mıdır?

Görsel illüzyon yoluyla beynin motor ve duyusal korteksini uyararak uyuşma ve parestezi semptomlarının azalmasına katkı sağlayabilir.

İlaç Tedavisi Uyuşmayı Kesin İyileştirir mi?

Reçete edilen nöropatik ilaçlar anormal sinir iletilerini baskılayarak karıncalanma ve yanma hissini hafifletir, rehabilitasyon ile desteklenmesi önerilir.

Uyuşan Bölgeye Masaj Yapmak Faydalı mıdır?

Hafif dokunsal uyarılar duyusal girdiyi destekleyebilir ancak sert ve kontrolsüz masajlardan doku zedelenmesi riskine karşı kaçınılmalıdır.

Bilinci Kapalı veya İletişim Kuramayan Hastalarda Tedavi Yapılabilir mi?

Bu hastalarda da duyusal ve motor işlevlerin korunmasına yönelik uygun bakım ve rehabilitasyon uygulamaları değerlendirilebilir.

İleri Yaştaki Felçli Hastalarda Uyuşma Tedavisi Uygulanabilir mi?

İleri yaş tek başına tedaviye engel değildir. Hastanın genel sağlık durumu, bilişsel kapasitesi, cilt yapısı, hareket düzeyi ve rehabilitasyon toleransı dikkate alınarak uygun uygulamalar seçilebilir.

İnme Sonrası Uyuşma ve Karıncalanma Ne Kadar Sürede Geçer? 

Hafif duyusal bozukluklarda daha erken dönemde gelişme görülebilirken ağır veya yaygın duyusal kayıplar uzun süre devam edebilir.