Genital Tüberküloz Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Genital tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis bakterisinin neden olduğu hem erkek hem de kadınları etkileyebilen bir enfeksiyondur. Genital yaralara, şişliğe ve ülsere neden olan genital tüberkülozda hastalığın erken dönemlerinde az belirti görülmektedir; kısırlık ve ektopik gebelik gibi ciddi komplikasyonlar çoğunlukla daha geç dönemlerde ortaya çıkmaktadır. 

Genital Tüberküloz Nedir?

Mycobacterium tuberculosis bakterisinin üreme sistemine nüfuz etmesiyle açığa çıkan bulaşıcı enfeksiyon, genital tüberküloz olarak adlandırılmaktadır. Genital tüberküloz, akciğerlerde görülen tüberkülozdan farklıdır. Bakteriler, kan dolaşımı veya lenfatik sistem yoluyla yakındaki enfekte organlardan genital sisteme ulaşmaktadır. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Genital Tüberküloz Belirtileri Nelerdir?

Genital tüberküloz hafif belirti verebileceği gibi herhangi bir semptoma neden olmadan da sessizce gelişebilmektedir. Vakaların çoğunda kısırlık değerlendirmesi sırasında enfeksiyona rastlanmaktadır. Sıklıkla karşılaşılan belirtiler ise şu şekildedir: 

• Kötü kokulu vajinal akıntı 
• Aşırı adet kanaması 
• Düzensiz adet döngüleri
• Yüksek ateş
• Kilo kaybı 
• Yorgunluk ve halsizlik 
• Pelvik ağrısı 
• Menopoz sonrası kanama 
• Karın bölgesinde şişlik

Genital Tüberküloz Neden Olur?

Kadın genital sisteminin tüberküloz tutulumu genellikle başka bir odaktan yayılım sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bakteri genital bölgeye kan, lenfatik sistem ve karın içindeki tüberküloz odaklarından doğrudan yayılım yoluyla ulaşabilmektedir. Bu nedenle genital tüberküloz, klasik anlamda yalnızca cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olarak değerlendirilmemelidir. Hastalığın oluşumunda genellikle vücudun başka bir bölgesindeki tüberküloz enfeksiyonunun yayılımı söz konusudur. Hastalığın gelişiminde primer enfeksiyonun yanı sıra bağışıklık sisteminin baskılanması ve çevre faktörleri de doğrudan rol oynamaktadır. 

Genital Tüberküloz Evreleri Nelerdir?

Genital tüberkülozun organlar üzerindeki tutulum ve hasar derecesine göre aşamalandırılması mümkündür. Hastalığın dokusal ilerleme aşamaları şu şekildedir: 

• Primer Yayılan Evre: Bakterilerin kan veya lenf aracılığıyla rahim tüplerine ulaşması ve mikro nodüller oluşturması aşamasıdır.
• Eksudatif Evre: Tüplerde iltihabi sıvı birikimi ve yapışıklıkların başlama evresidir. Bu aşamada organ yapısı bozulmaya başlar.
• Kazeöz (Peynirleşme) Evresi: Dokularda tüberküloza özgü peynirleşme nekrozu oluşur. Rahim ve tüp dokusu işlevini kaybetmeye başlar.
• Fibrotik / Kronik Evre: İltihabın sert skar dokularına (kireçlenme ve yapışıklıklara) dönüştüğü, rahim içinin ve tüplerin tamamen tıkandığı son evredir.

Genital Tüberküloz Hangi Organları Etkiler?

Tutulumun yeri ve yaygınlığı hastalığın oluşturabileceği belirtileri ve doğurganlık üzerindeki etkisini belirlemektedir. Genital tüberkülozun etkilediği kadın üreme sistemi bölümleri şu şekildedir:

• Fallop Tüpleri: Fallop tüpleri genital tüberkülozda en sık etkilenen yapılardır. Enfeksiyon tüplerde iltihabi değişikliklere, yapışıklıklara ve yapısal bozukluklara neden olabilir.
• Endometrium: Tüberküloz rahmin iç tabakası olan endometriumu da etkileyebilir. Endometrial tutulum özellikle gebelik açısından önemlidir.
• Yumurtalıklar: Yumurtalık tutulumu tüplere göre daha az görülür. Ancak hastalık ilerlediğinde yumurtalıklarda tüberküloza bağlı inflamasyon ve tubo-ovaryan kitleler oluşabilir.
• Rahim Ağzı: Servikal tüberküloz daha nadirdir. Rahim ağzında ülser, yara veya kitle benzeri görünüm oluşturabileceği için bazı durumlarda başka hastalıklarla karışabilir.
• Vajina ve Vulva: Vajina ve vulva tutulumu oldukça nadirdir. Bu bölgelerde tüberküloz ülser veya kitle benzeri lezyonlarla ortaya çıkabilir.

Genital Tüberküloz Nasıl Teşhis Edilir?

Dokularda bakteri sayısının düşük olduğu bir enfeksiyon olması nedeniyle genital tüberküloz tanısı kolay değildir. Tek bir testin negatif çıkması hastalığı kesin olarak dışlamayabilir. Bu nedenle tanıda hastanın öyküsü, muayene, görüntüleme, doku örneklemesi, mikrobiyolojik testler ve gerektiğinde endoskopik yöntemler birlikte değerlendirilir. Tanı sürecinde kullanılan yöntemler nelerdir: 

• Tüberkülin Deri Testi ve IGRA: Tüberkülin deri testi veya interferon-gama salınım testi (IGRA), kişinin tüberküloz bakterisiyle karşılaşmış olabileceğini göstermede yardımcı olabilir.
• Endometrial Biyopsi: Endometriumdan alınan doku örneği, genital tüberküloz tanısında önemli bir yöntemdir.
• PCR ve GeneXpert: Mikobakterinin genetik materyalini araştıran moleküler testler tanı sürecinde kullanılabilir. GeneXpert gibi nükleik asit amplifikasyon testleri hızlı sonuç sağlayabilir.
• Kültür: Mikobakteri kültürü tanıda önemli bir mikrobiyolojik yöntemdir.

Genital Tüberküloz Kısırlığa Neden Olur mu?

Genital tüberküloz enfeksiyonu öncelikli olarak fallop tüplerini etkilediğinden hastalığın en ciddi etkilerinden biri, kısırlıktır. Hastalık, tüpleri tıkayan ve yapışıklıklara neden olan skar dokusunu oluşturmaktadır. Bu skarlar, döllenmeyi önlemekte; dolayısıyla da yetersiz döllenme ve düşük gibi komplikasyonlar açığa çıkmaktadır. Bunun dışında genital tüberkülozun doğurganlığa etkileri şunlardır: 

• Normal üreme fonksiyonunu bozan bağışıklık sistemi sorunları
• Doğurganlığı etkileyen büyüme faktörleri ve hormonlardaki değişiklikler
• İmplantasyonu zorlaştıran endometriyum hasarı
• Yumurta rezervinin azalmasıyla daha az sağlıklı yumurta oluşumu

Genital Tüberküloz Tedavisi Nasıl Yapılır?

Genital tüberkülozun temel tedavisi çoklu antitüberküloz ilaç tedavisidir. Kullanılacak ilaçlar ve tedavi süresi hastalığın ilaç duyarlılığına, tutulum yerine, eşlik eden hastalıklara ve ulusal tedavi protokollerine göre belirlenmektedir.İlaç tedavisinde sıklıkla rifampisin, izoniazid, pirazinamid ve etambutol gibi antitüberküloz ilaçların farklı kombinasyonları kullanılmaktadır. 

Genital Tüberkülozda Erken Tanı Neden Önemlidir?

Genital tüberkülozda tedavinin iki farklı hedefi vardır: aktif enfeksiyonu kontrol etmek ve mümkün olduğunca fazla üreme organı fonksiyonunu korumak.

Antitüberküloz tedavisi bakteriyel enfeksiyonu kontrol altına alabilir. Ancak tüplerde veya rahim içinde daha önce meydana gelmiş ciddi yapısal hasarın tamamen geri döndürülmesi her zaman mümkün değildir. Bu nedenle özellikle infertilite açısından risk taşıyan hastalarda tanının gecikmemesi önemlidir.

Burada önemli olan, tek bir negatif test sonucuyla hastalığı dışlamamak ve tek bir pozitif moleküler test sonucunu da klinik bağlamdan bağımsız yorumlamamaktır. Genital tüberküloz tanısı çoğu zaman birden fazla bulgunun birlikte değerlendirilmesini gerektirir.

Genital Tüberkülozda Tanı ve Tedavi İçin Neden Medipol?

Medipol Sağlık Grubu’nda kadın hastalıkları ve doğum, tüp bebek ve ilgili diğer uzmanlık alanlarının iş birliğiyle hastanın şikayetleri, tıbbi öyküsü ve gerekli laboratuvar ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek kapsamlı bir yaklaşım benimsenir. Genital tüberkülozun rahim ve tüplerde oluşturabileceği hasarın doğurganlık üzerindeki etkileri de değerlendirilerek hastanın mevcut durumuna uygun takip ve tedavi planı oluşturulur. 

Özellikle gebelik planlayan hastalarda enfeksiyonun kontrol altına alınmasının yanı sıra üreme sağlığının korunmasına yönelik seçeneklerin de ele alınabilmesi, sürecin bütüncül şekilde yönetilmesine olanak sağlar. Modern tıbbi altyapısı, deneyimli uzman kadrosu ve farklı branşları bir araya getiren sağlık hizmeti yaklaşımıyla Medipol, genital tüberküloz tanısı alan hastaların değerlendirme, tedavi ve takip süreçlerini kapsamlı biçimde yürütmeyi hedefler.

Genital Tüberküloz Hakkında Sık Sorulan Sorular

Genital Tüberküloz Sadece Akciğer Tüberkülozu Olanlarda mı Görülür?

Hayır. Genital tüberküloz çoğu zaman vücudun başka bir bölgesindeki tüberkülozdan yayılım sonucu ortaya çıksa da genital tutulum, akciğer hastalığına ait belirgin bir öykü olmadan da saptanabilir.

Genital Tüberküloz Bulaşıcı mıdır?

Genital tüberkülozun bulaşıcılığı, hastalığın yalnızca genital organlarla sınırlı olup olmadığına bağlıdır. Örneğin akciğer tüberkülozu gibi aktif ve bulaştırıcı bir akciğer tutulumu varsa solunum yoluyla bulaş riski söz konusu olabilir. Buna karşılık yalnızca genital organlarla sınırlı ekstrapulmoner tüberkülozun kişiden kişiye bulaşma riski çok daha farklıdır.

Genital Tüberküloz Tekrarlar mı?

Tedavi tamamlandıktan sonra tekrar hastalık gelişmesi mümkündür ancak bu durum her hastada beklenen bir sonuç değildir.

Genital Tüberküloz Geçirenlerde Dış Gebelik Riski Artar mı?

Artabilir. Bunun temel nedeni tüberkülozun fallop tüplerinde kalıcı yapısal hasar ve yapışıklıklara yol açabilmesidir.

Genital Tüberküloz Sonrası Gebe Kalınabilir mi?

Evet ancak gebelik olasılığı hastalığın üreme organlarında bıraktığı hasarın derecesine bağlıdır.

Genital Tüberkülozda Ameliyat Gerekir mi?

Genital tüberkülozda cerrahi tedavi rutin olarak ilk seçenek değildir. Temel yaklaşım medikal antitüberküloz tedavidir.

Histerosalpingografi Genital Tüberkülozu Gösterir mi?

Histerosalpingografi (HSG), tüplerin açıklığını ve rahim boşluğunun şeklini değerlendirmek için kullanılabilir. Genital tüberkülozda tüplerdeki tıkanıklık, düzensizlik ve yapısal bozukluklar HSG sırasında fark edilebilir.

Genital Tüberküloz Tanısında Laparoskopi Neden Önemlidir?

Laparoskopi, karın içindeki üreme organlarının doğrudan değerlendirilmesini sağlar. Özellikle tüpler, yumurtalıklar, pelvis ve periton hakkında bilgi verir.

Genital Tüberküloz Tanısında Histeroskopi Kullanılır mı?

Evet. Histeroskopi, rahim içinin doğrudan görülmesini sağlayarak özellikle endometrial tutulum ve rahim içi yapışıklıkların değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Genital Tüberküloz Rahim İçinde Yapışıklık Yapar mı?

Evet. Endometrial tüberküloz iyileşme sürecinde rahim içi yapışıklıklara neden olabilir. Bu yapışıklıklar intrauterin sineşi olarak adlandırılır ve ileri vakalarda Asherman sendromu benzeri bir tabloya yol açabilir.

Genital Tüberküloz Tüpleri Tıkar mı?

Evet. Tüpler genital tüberkülozda en sık etkilenen organlardan olduğu için tıkanıklık ve yapısal bozukluklar önemli bir sonuçtur.

Genital Tüberküloz Geçiren Biri Hamile Kalabilir mi?

Erken tanıda doğal gebelik mümkün olabilir; ciddi tüp hasarlarında ise tüp bebek tedavisi gerekebilir.