Fosfor Nedir? Fosfor İçeren Besinler Nelerdir?

Fosfor vücutta en çok bulunan kemik ve diş yapısında büyük rol oynayan bir mineraldir. Fosfor, genellikle her kültürde sıkça tüketilen protein kaynaklarında bulunduğundan fosfor eksikliği nadiren görülür. Et, süt, yumurta, balık ve kümes hayvanları tüketmek fosfor eksikliğini önlemeye yardımcı olur.

Fosfor Nedir?

Fosfor vücutta kalsiyumdan sonra en bol bulunan mineraldir. Her vücut hücresi fosfor içermektedir. Fosfor kemik ve diş yapısının ana bileşenlerinden biridir. Vücuttaki fosforun çoğu kemiklerde ve dişlerde depolanır; geri kalanı ise yumuşak dokularda, hücrelerde, kan plazmasında ve enerji metabolizmasında görev alır. Özellikle protein açısından zengin besinlerde bol miktarda fosfor bulunur bu nedenle fosfor eksikliği nadiren görülmektedir.

Fosfor Faydaları Nelerdir?

Fosfor vücutta hayati öneme sahip bir mineraldir. Kemik ve diş sağlığını destekler, hücrelerin enerji ihtiyaçlarını karşılayan ATP sentezi için gereklidir, kas kasılması ve kas fonksiyonundan sorumludur. Vücutta fosfor faydaları şunlardır:

• Kemik erimesini önler.
• Diş sağlığını korur.
• Kemik yoğunluğunun korunmasını sağlar.
• Enerji üretimine yardım eder.
• Kasların kasılmasında ve hareket etmesinde rol oynar.
• Diş çürüğü riskini azaltır.
• Böbrek fonksiyonlarını destekler.
• Vücutta DNA ve RNA üretimine yardım eder.
• Kalp ritmini korumaya yardımcı olur.
• Vücuttaki vitamin ve minerallerin dengesini sağlar.
• Vücutta asid-baz (pH) dengesinin korunmasına yardımcı olur.
• Sinir iletimi ve nörotransmitter salınımında rol oynar.

Fosfor Düşüklüğü Neden Olur?

Fosfor düşüklüğü hipofosfatemi olarak adlandırılır ve genellikle nadiren görülür. Fosfor sık tüketilen protein kaynaklarında yüksek miktarda bulunmaktadır bu nedenle gelişmiş toplumlarda altta yatan başka bir neden yoksa ve kişi diyetinde protein kaynakları tüketiliyorsa fosfor seviyesi normal seyreder. Fosfor düşüklüğü nedenleri şunlardır:

• Emilim bozuklukları
• Yetersiz beslenme
• Beslenme düzeninin kötü oluşu
• Sindirim bozuklukları
• D vitamini eksikliği
• Alkol bağımlılığı
• Kronik alkol tüketimi
• Antiasit ve diüretik gibi bazı ilaçların kullanımı
• Hormonal dengesizlik (Özellikle paratiroid hormonu yüksekliği) 

Fosfor Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

Hafif düzeyde fosfor düşüklüğü genelde belirti vermez ve yapılan kan tahlilinde ortaya çıkar. Ciddi fosfor düşüklüğü belirtileri kas güçsüzlüğü ve yorgunluktur. Fosfor düşüklüğü belirtileri şunlardır:

• Kas güçsüzlüğü
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kemik ağrıları
• Kemik kırıkları
• Yanma veya karıncalanma hissi
• Sinir sisteminde zayıflama
• Ciddi durumlarda solunum kaslarında zayıflama, anemi ve bağışıklık düşüklüğü

Fosfor İçeren Besinler Nelerdir?

Fosfor neredeyse tüm protein bakımından zengin yiyeceklerde bol miktarda bulunmaktadır. Fosfor içeren besinler şunlardır:

• Kırmızı et
• Kümes hayvanları
• Balık ve deniz ürünleri
• Süt ve süt ürünleri
• Yumurta
• Baklagiller (özellikle mercimek)
• Kuruyemişler (özellikle kaju)

Kanda Fosfor Değeri Kaç Olmalıdır?

Kanda ideal fosfor değeri 2,5 ile 4,5 (mg/dL) aralığındadır. Fosfor ihtiyacı yaşa bağlı olarak değişmektedir. Yetişkin bireylerin fosfor ihtiyacı 9-18 yaş arası çocuklardan daha düşük olmakla birlikte 8 yaş altı çocuklardan daha fazladır.

Günlük olarak alınması gereken fosfor miktarı aşağıdaki gibidir:

• 19 yaş ve üzeri yetişkinler: 700 mg
• 9-18 yaş arası çocuklar: 1.250 mg
• 4-8 yaş arası çocuklar: 500 mg
• 1-3 yaş arası çocuklar: 460 mg
• 7-12 aylık bebekler: 275 mg
• 0-6 aylık bebekler: 100 mg

Bebeklerde Fosfor Değeri Kaç Olmalıdır?

Bebeklerde fosfor ihtiyacı yetişkinlerden farklıdır. Bebeklerde fosfor değeri 5,8 ile 7,5 mg/dL arası normaldir. Bu değer bebek büyüdükçe düşer. 0-6 aylık bebeklerin günlük fosfor ihtiyacı 100 mg iken, 7-12 aylık bebeklerin günlük fosfor ihtiyacı yaklaşık 275 mg. kadardır.

Kimler Fosfor Takviyesi Kullanamaz?

Doktor tavsiyesi olmadan fosfor takviyesi kullanılmamalıdır. Fosfor yüksekliği vücutta farklı sorunlara neden olabilmektedir. Aşağıdaki kişiler fosfor takviyesi kullanmamalıdır:

• Kronik böbrek hastalığı olanlar
• D vitamini veya kalsiyum metabolizması bozukluğu olanlar
• Kronik sağlık problemi olanlar
• Düzenli olarak ilaç kullanan bireyler

Uyarı: Fosfor takviyesi kullanmak isteyen hamileler ve emziren kadınlar mutlaka doktor tavsiye almalıdır ve kanda fosfor değerlerine baktırmalıdır.