Eritrosit Nedir? Eritrosit Düşüklüğü ve Yüksekliği

Eritrosit; halk arasında kırmızı kan hücresi olarak bilinen ve vücuttaki tüm dokulara oksijen taşımakla görevli olan en yaygın kan hücresi türüdür. Kanın hücresel kısmının büyük bir bölümünü oluşturan eritrositlerin seviyesi, genel sağlık durumunun ve doku oksijenlenmesinin en önemli göstergelerinden biridir. Rutin sağlık kontrollerinde ve hemogram testlerinde eritrosit ölçümü yapılmaktadır.

Eritrosit (RBC) Nedir? 

Eritrosit, kemik iliğinde üretilen, içerdiği hemoglobin proteini sayesinde akciğerlerden aldığı oksijeni hücrelere ulaştıran, hücrelerde biriken karbondioksiti de dışarı atılması için akciğerlere taşıyan kan hücresidir. Eritrosit sayısındaki ve yapısındaki değişimler; anemiden dehidrasyona, kronik hastalıklardan solunum sistemi problemlerine kadar pek çok hastalığın teşhisinde önemli bir rol oynamaktadır. 

Eritrosit Hakkında Detaylı Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Eritrositlerin Vücuttaki İşlevleri Nelerdir?

Esnek yapıları sayesinde en küçük kılcal damarlardan bile tıkanıklığa yol açmadan rahatça geçebilen eritrositler, dolaşım sisteminde aktif rol oynamaktadır. Eritrositlerin temel işlevleri şu şekildedir:

• Akciğer kılcallarında oksijene bağlanan hemoglobin moleküllerini en uç dokulara taşır.
• Hücresel metabolizma sonucu açığa çıkan karbondioksit gazının bir kısmını akciğerlere geri ulaştırır.
• İçerdiği özel enzimler ve protein yapıları sayesinde kanın pH dengesinin ideal sınırlarda kalmasına yardımcı olur.
• Kanın akışkanlığını ve damar içi basınç dengesini optimize eden hücresel hacmi sağlar.

Eritrosit Referans Aralığı Kaçtır? 

Eritrosit normal değerleri, bireyin yaşına, cinsiyetine ve hamilelik durumuna bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir. 

Yetişkin Erkeklerde: 4.7 ile 6.1 milyon hücre/µL

Yetişkin Kadınlarda: 4.2 ile 5.4 milyon hücre/µL

Çocuklarda (Yaşa Bağlı): 4.0 ile 5.5 milyon hücre/µL

Yenidoğan Bebeklerde: 4.8 ile 7.1 milyon hücre/µL

Eritrosit Düşüklüğü (RBC Düşüklüğü) Nedir? 

Eritrosit düşüklüğü, dolaşımdaki toplam kırmızı kan hücresi sayısının kişinin yaş ve cinsiyet grubuna göre belirlenen referans alt sınırının altına inmesi durumudur. Düşük eritrosit; dokulara yeterli miktarda oksijen taşınamadığının bir göstergesidir ve genellikle anemi (kansızlık) olarak adlandırılmaktadır. 

RBC Düşüklüğü Neden Olur?

Eritrosit sayısının azalması, kemik iliğindeki üretim yetersizliklerinden akut kanamalara kadar pek çok nedenden kaynaklanabilmektedir. Eritrosit düşüklüğüne yol açan en yaygın faktörler aşağıdaki gibidir:

• Demir, B12 vitamini ve folik asit eksikliği 
• Kronik böbrek yetmezliği 
• Otoimmün hastalıklar 
• Aplastik anemi 
• Lösemi
• Kemoterapi/radyoterapi gibi tedaviler 
• Hemoliz
• Ağır adet kanamaları 
• Mide ülserleri

Eritrosit Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

Dokulara giden oksijen miktarının azalması, vücudun enerji metabolizmasını yavaşlatarak öncelikle genel halsizlik hissiyle kendini göstermektedir. Eritrosit eksikliğinde hastaların yaşayabileceği semptomlar şu şekildedir:

• Sürekli devam eden halsizlik, kronik yorgunluk ve enerjisizlik
• Hafif fiziksel aktivitelerde bile ortaya çıkan nefes darlığı 
• Ciltte, göz mukozasında ve tırnak yataklarında belirgin solgunluk 
• Baş dönmesi, baş ağrısı ve konsantrasyon güçlüğü 
• Ellerde ve ayaklarda sürekli üşüme hissi 

Eritrosit Yüksekliği (RBC Yüksekliği) Nedir? 

Eritrosit yüksekliği, milimetreküp kan başına düşen kırmızı kan hücresi miktarının normal kabul edilenin üstüne çıkması durumudur. Tıp dilinde polisitemi olarak adlandırılmaktadır. Kanın akışkanlığının azalmasına (viskozite artışı) ve damar içi akışın yavaşlamasına neden olabilmektedir. Kanın koyulaşması dolaşım risklerini beraberinde getirdiği için RBC yüksekliğinin titizlikle takip edilmesi gerekmektedir. 

Eritrosit Yüksekliği Neden Olur?

Kırmızı kan hücrelerinin artışı, genellikle eritrosit üretim mekanizmalarının uyarılmasıyla gerçekleşmektedir. Eritrosit seviyesini yükselten temel etkenler şöyledir:

• Sigara kullanımı 
• KOAH 
• Uyku apnesi
• Polisitemia vera hastalığı
• Dehidrasyon 

Eritrosit Yüksekliği Belirtileri Nelerdir? 

Kanın koyuluğunun artması, yani kan akış hızının yavaşlaması, organların beslenmesini sekteye uğratmakta ve kişinin sağlığı üzerinde belli başlı etkiler yaratmaktadır. Eritrosit yüksekliği belirtileri şu şekildedir:

• Yüzde, avuç içlerinde ve mukozalarda kızarıklık 
• Baş ağrısı, baş dönmesi 
• Kulak çınlaması
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon) eğilimi 
• Bulanık görme 
• Parmak uçlarında uyuşma, karıncalanma ve yanma hissi 
• Göğüste dolgunluk hissi 

RBC Düşüklüğü ve Yüksekliğinde Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Eritrosit dengesizlikleri, uzman hekim kontrolünde yapılan tetkikler ve fiziksel muayene neticesinde tespit edilmektedir. Tam kan sayımı yapılarak RBC sayısı, hemoglobin, hematokrit ve eritrosit indeksleri incelenmektedir. Genel itibariyle uygulanan tedavi yöntemleri şunlardır:

RBC Düşüklüğü Tedavisi

RBC düşüklüğü demir, B12 vitamini veya folik asit eksikliğine bağlıysa takviye tedavilerine başlanmaktadır. Bunun dışında, altta yatan hastalıklar kontrol edilmekte, uygun tedavi planları hazırlanmaktadır. Kan kaybına bağlı yaşanan RBC düşüklüğü tedavisi olarak da gerekli görüldüğü takdirde kan transfüzyonu uygulanmaktadır. 

RBC Yüksekliği Tedavisi

Susuzluk nedeniyle gelişen geçici yükselmelerde yeterli sıvı alımı sağlanmaktadır. İleri düzeyde RBC yüksekliği olan hastalarda kanın akışkanlığını artırmak için düzenli aralıklarla kan alma işlemi uygulanmaktadır. Sigara kullanımı, uyku apnesi, akciğer veya kalp hastalıklarında altta yatan hastalık tedavi edilmekte, gerekli durumlarda da oksijen tedavisine başvurulmaktadır. Kemik iliği kaynaklı eritrosit yüksekliklerinde hekim önerisiyle ilaç tedavisine başlanmaktadır.

Hangi Hastalıkların Tanısında Eritrosit Ölçümü İstenmektedir?

Tam kan sayımı içinde değerlendirilen eritrosit testi ile anemi, kemik iliği bozuklukları, bazı kalp, akciğer ve böbrek hastalıkları saptanabilmektedir. Ayrıca ameliyat öncesinde de kan yoğunluğu ve kansızlık durumunun incelenebilmesi için eritrosit ölçümü yapılmaktadır. 

Eritrosit Hakkında Sık Sorulan Sorular

Eritrosit Kaç Olursa Tehlikeli Olur?

Erkeklerde 6.5 milyon/µL üstü veya 3.5 milyon/µL altı, kadınlarda ise 6.0 milyon/µL üstü veya 3.0 milyon/µL altı değerler, sağlık riskleri taşıyabilir ve incelenmesi gerekir.

İdrarda Eritrosit Görülmesi Ne Anlama Gelir? 

Normal şartlarda idrarda eritrosit bulunmaz; idrarda görülmesi (hematüri), böbrek taşları, idrar yolu enfeksiyonları veya idrar yollarındaki yaralanmaların bir işareti olabilir ve uzman değerlendirmesi gerektirir. 

Eritrosit Değeri Nasıl Yükseltilir? 

Eritrosit düşüklüğü durumunda yükseltmeye yönelik uygulamalara başlamadan önce düşüklüğün nedenini anlamak gerekir. İhtiyaca göre altta yatan hastalıklar tedavi edilir, B12 ve folat eksikliği giderilir, demir takviyesi alınır veya beslenme düzeninde değişikliğe gidilebilir. 

Gaitada Eritrosit Ne Anlama Gelir?

Dışkıda eritrosit bulunması normal bir durum değildir. Mide ve bağırsak ülseri, enfeksiyon, basur, inflamatuar bağırsak hastalığı ve polip oluşumunu işaret edebilir. Tek ölçüm ile tanı koyulması mümkün değildir, ek tetkikler için hekime başvurulmalıdır.

Normal Eritrosit Seviyesi Nasıl Korunur? 

Genel sağlık durumu ve kemik iliği ile ilişkilendirilen eritrosit seviyesinin korunması için kronik hastalıkların takip edilmesi, beslenme düzeni oluşturulması, kronik stresin azaltılması ve yeterli uyumaya özen gösterilmesi tavsiye edilmektedir. 

Hangi Belirtilerde Eritrosit Değerleri Araştırılmalıdır? 

Soluk cilt rengi, baş dönmesi, nefes darlığı, çabuk yorulma, enerjisiz hissetme, konsantrasyon güçlüğü ve dışkıda kan gibi durumlarla karşılaşıldığında Dahiliye bölümüne başvurulmalıdır. 

Hamilelikte Eritrosit Kaç Olmalıdır?

Gebelikte eritrosit seviyeleri mutlaka trimester bazında değerlendirilir. Ortalama olarak 1. trimester: 3.8 – 5.1 milyon/µL, 2. trimester: 3.5 – 4.9 milyon/µL, 3. trimester: yaklaşık 3.3 – 5.0 milyon/µL şeklindeki aralıklar baz alınabilir. Eritrosit seviyesi, genel muayenede diğer tetkikler birlikte değerlendirilmelidir.