Epizyotomi (Doğum Kesisi) Nedir?

Epizyotomi, vajinal doğum sırasında bebeğin doğum kanalından geçişini kolaylaştırmak amacıyla vajina ile anüs arasındaki perine bölgesine kontrollü bir kesi yapılmasıdır. “Doğum kesisi” olarak da bilinen bu işlem, doğumun ikinci evresinde kadın hastalıkları ve doğum uzmanı veya yetkili ebe tarafından uygulanabilir.

Epizyotomi her vajinal doğumda rutin olarak yapılan bir uygulama değildir. Güncel doğum yaklaşımlarında yalnızca anne veya bebeğe ilişkin tıbbi bir gereklilik oluştuğunda değerlendirilir. Dünya Sağlık Örgütü, kendiliğinden ilerleyen vajinal doğumlarda rutin veya yaygın epizyotomi uygulamasını önermemektedir.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Epizyotomi Neden Yapılır?

Epizyotominin temel amacı, gerekli durumlarda vajinal açıklığı kontrollü biçimde genişleterek bebeğin doğumunu kolaylaştırmaktır. Özellikle doğumun hızlı şekilde tamamlanması gereken durumlarda veya bazı müdahaleli doğumlarda epizyotomi gündeme gelebilir.

Epizyotomi yapılmasının değerlendirilebileceği durumlar şunlardır:

• Bebeğin doğumunun kısa sürede tamamlanmasının gerekmesi
• Bebeğin kalp atımlarında doğumun hızlandırılmasını gerektiren değişiklikler görülmesi
• Vakum veya forseps gibi yardımcı doğum yöntemlerinin uygulanması
• Perine dokusunda ciddi ve kontrolsüz yırtılma riskinin yüksek değerlendirilmesi
• Bebeğin doğum pozisyonunun vajinal çıkışı zorlaştırması
• Omuzların doğum kanalından geçişinde güçlük yaşanması
• Doğumun ikinci evresinin uzaması

Epizyotomi kararı doğumun ilerleyişine, bebeğin durumuna, perine dokusunun esnekliğine ve uzman değerlendirmesine göre verilir. İşlemin gerekli olup olmadığı çoğu zaman doğum başlamadan kesin olarak belirlenemez.

Epizyotomi Nasıl Yapılır?

Epizyotomi genellikle bebeğin başının vajinal açıklıkta görünmeye başladığı ve perine dokusunun en fazla gerildiği sırada yapılır. İşlem öncesinde epidural anestezinin etkisi yeterli değilse perine bölgesine lokal anestezi uygulanabilir.

Epizyotomi işleminin temel aşamaları şunlardır:

• Perine bölgesi değerlendirilir ve gerekli durumlarda lokal olarak uyuşturulur.
• Doğum sancısı sırasında perine dokusuna kontrollü bir kesi yapılır.
• Bebeğin ve ardından plasentanın doğumu gerçekleştirilir.
• Vajina ve perine dokuları yırtık açısından kontrol edilir.
• Epizyotomi kesisi genellikle kendiliğinden eriyen dikişlerle kapatılır.

Kullanılan dikiş materyalleri çoğunlukla vücut tarafından zaman içinde emildiği için ayrıca dikiş aldırılması gerekmez. Ancak iyileşme sürecinin hekim veya ebe tarafından değerlendirilmesi önemlidir.

Epizyotomi Türleri Nelerdir?

Epizyotomi kesisi yönüne göre farklı yöntemlerle uygulanabilir. Kullanılacak yöntem; doğumun özelliklerine, sağlık kuruluşunun klinik yaklaşımına ve uzman değerlendirmesine göre belirlenir.

Mediolateral kesi, anüse doğru düz şekilde ilerlemek yerine yana doğru açılı olarak yapılır. Kesinin açısı ve uzunluğu kişiye ve doğum koşullarına göre değişebilir.

Epizyotomi ile Doğal Yırtık Arasındaki Fark Nedir?

Doğal perine yırtığı, bebeğin doğumu sırasında dokuların kendiliğinden ayrılmasıdır. Epizyotomi ise sağlık profesyoneli tarafından belirli bir yönde ve kontrollü olarak oluşturulan cerrahi kesidir.

Her doğal yırtık epizyotomiden daha ciddi değildir. Küçük ve yüzeysel yırtıklar genellikle daha kısa sürede iyileşebilirken anal sfinktere kadar uzanan derin yırtıkların özel olarak değerlendirilmesi gerekir.

Epizyotominin Riskleri Nelerdir?

Epizyotomi, gerekli durumlarda doğumu kolaylaştırabilen bir işlem olmakla birlikte cerrahi bir kesi olduğu için bazı riskler taşıyabilir. Risklerin görülme ihtimali kesinin türüne, derinliğine, doğumun özelliklerine ve kişinin iyileşme sürecine göre değişir.

Epizyotomi sonrasında karşılaşılabilecek durumlar şunlardır:

• Perine bölgesinde ağrı ve hassasiyet
• Otururken veya yürürken rahatsızlık
• Dikiş hattında şişlik veya morarma
• Kanama
• Yara yerinde enfeksiyon
• Dikişlerin açılması veya yaranın ayrılması
• Kesinin kontrolsüz biçimde daha derin dokulara uzaması
• İyileşme sonrasında hassas veya belirgin yara dokusu oluşması
• Cinsel ilişki sırasında ağrı
• Pelvik taban işlevleriyle ilgili yakınmalar

Şiddetli perine yaralanmaları nadiren anal sfinkter kaslarını veya rektum çevresindeki dokuları etkileyebilir. Bu tür yaralanmaların erken tanınması ve uygun şekilde onarılması için doğum sonrasında perine bölgesi dikkatle muayene edilir.

Epizyotomi Sonrası İyileşme Ne Kadar Sürer?

Epizyotomi sonrasında ağrı ve hassasiyet genellikle ilk günlerde daha belirgindir. Yürürken, otururken veya idrar yaparken yanma ve rahatsızlık hissedilebilir. Çoğu kişide yara dokusu birkaç hafta içinde iyileşir ancak tam iyileşme süresi kesinin derinliğine ve kişisel özelliklere bağlı olarak değişebilir.

Doğumdan sonraki ilk iki ila üç hafta boyunca bölgede ağrı veya hassasiyet görülmesi olağan kabul edilebilir. Şikâyetlerin giderek azalması beklenir. Artan veya uzun süre devam eden ağrı ise enfeksiyon, yara açılması ya da başka bir komplikasyon açısından değerlendirilmelidir.

Epizyotomi Sonrası Bakım Nasıl Yapılır?

Doğru perine bakımı, yara bölgesinin temiz tutulmasına ve iyileşme sürecinin desteklenmesine yardımcı olur. Doğum yapılan sağlık kuruluşunun verdiği kişisel bakım önerileri öncelikli olarak uygulanmalıdır.

Epizyotomi sonrası dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Perine bölgesi temiz ve mümkün olduğunca kuru tutulmalıdır.
• Pedler düzenli aralıklarla değiştirilmelidir.
• Tuvalet sonrasında bölge önden arkaya doğru temizlenmelidir.
• Yara bölgesi ovuşturulmadan, hafif tampon hareketlerle kurulanmalıdır.
• Uzun süre aynı pozisyonda oturmaktan kaçınılmalıdır.
• Kabızlığı önlemek için yeterli su ve lif içeren besinler tüketilmelidir.
• Ağrı kontrolü yalnızca sağlık uzmanının önerileri doğrultusunda yapılmalıdır.
• Pelvik taban egzersizlerine uygun zamanda ve doğru teknikle başlanmalıdır.
• Ağır kaldırma ve zorlayıcı aktiviteler konusunda doğum ekibinin önerilerine uyulmalıdır.

İlk günlerde sağlık profesyonelinin önerdiği şekilde soğuk uygulama, şişliğin ve hassasiyetin azalmasına yardımcı olabilir. Doğrudan cilde temas eden aşırı soğuk uygulamalardan kaçınılmalıdır.

Epizyotomi Sonrası Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Epizyotomi bölgesindeki ağrının ve hassasiyetin zaman içinde azalması beklenir. Şikâyetlerin artması veya yeni belirtilerin ortaya çıkması durumunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulmalıdır.

Uzman değerlendirmesi gerektiren belirtiler şunlardır:

• Giderek artan veya geçmeyen ağrı
• Yara çevresinde belirgin kızarıklık ve şişlik
• Sarı, yeşil veya iltihaplı akıntı
• Alışılmadık veya kötü koku
• Yara hattında yeni kanama
• Dikişlerin ayrılması veya yaranın açılması
• Ateş veya genel durum bozukluğu
• İdrar yaparken şiddetli ağrı
• Gaz veya dışkı kontrolünde sorun yaşanması
• İyileşme sonrasında devam eden cinsel ilişki ağrısı

Bu belirtiler enfeksiyon, yara iyileşmesinde gecikme veya daha derin bir perine yaralanmasıyla ilişkili olabilir. Erken değerlendirme, uygun tedavi planının oluşturulmasını sağlar.

Epizyotomi Riski Azaltılabilir mi?

Epizyotomi gereksinimini tamamen ortadan kaldıran kesin bir yöntem bulunmamaktadır. Bununla birlikte doğum öncesinde ve doğum sırasında uygulanabilecek bazı yaklaşımlar perine dokusunun kontrollü biçimde esnemesine yardımcı olabilir.

Perine yaralanması riskini azaltmaya yönelik yöntemler şunlardır:

• Gebeliğin son haftalarında uzman önerisiyle perine masajı uygulanması
• Doğum sırasında ılık kompres kullanılması
• Bebeğin başının kontrollü ve yavaş şekilde doğurtulması
• Ikınma sırasında ebe veya hekimin yönlendirmelerine uyulması
• Uygun doğum pozisyonlarının değerlendirilmesi
• Perine dokusunun doğum ekibi tarafından desteklenmesi

Doğumun ikinci evresinde kişinin tercihleri ve mevcut imkânlar doğrultusunda perine masajı, ılık kompres ve perinenin kontrollü desteklenmesi gibi yöntemler değerlendirilebilir.

Epizyotomi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Epizyotomi Her Normal Doğumda Yapılır mı?

Hayır. Epizyotomi her vajinal doğumda rutin olarak yapılmaz; yalnızca anne veya bebek açısından tıbbi gereklilik oluştuğunda değerlendirilir.

Epizyotomi Yapılırken Ağrı Hissedilir mi?

Epidural anestezinin etkili olduğu durumlarda ek uyuşturma gerekmeyebilir. Epidural uygulanmamışsa işlem öncesinde perine bölgesine lokal anestezi yapılabilir.

Epizyotomi Dikişleri Alınır mı?

Epizyotomi onarımında genellikle kendiliğinden eriyen dikişler kullanılır. Bu nedenle çoğu zaman dikişlerin ayrıca alınması gerekmez.

Epizyotomi Dikişleri Ne Zaman İyileşir?

Yara dokusu çoğunlukla birkaç hafta içinde iyileşir. Kesinin derinliği, enfeksiyon gelişip gelişmemesi ve kişisel iyileşme özellikleri süreyi etkileyebilir.

Epizyotomi Sonrası Oturmak Zararlı mı?

Oturmak doğrudan zararlı değildir ancak ilk günlerde ağrı ve baskı hissini artırabilir. Pozisyonun sık değiştirilmesi ve uzun süre kesintisiz oturulmaması önerilir.

Epizyotomi Sonrası Banyo Yapılır mı?

Banyo ve kişisel temizlik konusunda doğum ekibinin önerilerine uyulmalıdır. Bölgenin temiz tutulması ve banyo sonrasında nazikçe kurulanması önemlidir.

Epizyotomi Sonrası Cinsel İlişkiye Ne Zaman Girilir?

Cinsel ilişkiye başlama zamanı doğum sonrası iyileşmeye ve kişinin kendini hazır hissetmesine göre değişir. Ağrı, kanama veya yara hassasiyeti devam ediyorsa uzman değerlendirmesi alınmalıdır.

Epizyotomi Sonrası İz Kalır mı?

Epizyotomi bölgesinde başlangıçta belirgin bir iz oluşabilir ancak yara dokusu çoğunlukla zaman içinde yumuşar ve daha az fark edilir hale gelir. Ağrılı, kabarık veya hassas izlerde doktora başvurulmalıdır.

Epizyotomi Sonraki Doğumları Etkiler mi?

Daha önce epizyotomi yapılmış olması sonraki doğumda yeniden epizyotomi uygulanacağı anlamına gelmez. Her doğum, mevcut koşullara göre ayrı olarak değerlendirilir.

Epizyotomi Enfeksiyonu Nasıl Anlaşılır?

Artan ağrı, kızarıklık, şişlik, kötü kokulu akıntı, iltihaplı görünüm veya ateş enfeksiyon belirtisi olabilir. Bu bulgularda sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.