EEG Nedir, Nasıl Çekilir?

Elektroensefalografi (EEG), beyin hücrelerinin elektriksel aktivitesini ölçmek ve kaydetmek için kullanılan güvenilir, ağrısız ve non-invaziv bir tanı testidir. Beyindeki nöronların birbirleriyle iletişim kurarken ürettiği elektriksel sinyaller saç derisine yerleştirilen hassas elektrotlar vasıtasıyla algılanmakta ve dijital ortama aktarılmaktadır. 

EEG Nedir?

Beynin elektriksel faaliyetlerinin oluşturduğu dalga örüntülerini kaydederek nörolojik değerlendirmede kullanılabilecek veriler sağlayan inceleme yöntemi, EEG olarak tanımlanmaktadır. MR ve bilgisayarlı tomografi beynin yapısını görüntülerken EEG, beynin elektriksel aktivitesi hakkında bilgi vermektedir. Özellikle epilepsi ve epileptik nöbet şüphesinin değerlendirilmesinde önemli bir yere sahiptir.

EEG Çekimi Neden Yapılır? 

EEG tetkiki, beyin dalgalarında meydana gelen anormallikleri saptamak ve nörolojik rahatsızlıkların temel nedenini bulmak için yapılmaktadır. Test, beyin hücrelerinin normal çalışma ritmini bozan durumların tespiti için hayati önem taşımaktadır. EEG çekiminin yapılmasını gerektiren başlıca klinik durumlar aşağıdaki gibidir:

• Epilepsi (sara) hastalığının teşhisi ve nöbet türlerinin belirlenmesi
• Açıklanamayan bayılma, bilinç kaybı veya bayılma benzeri atakların incelenmesi
• Nedeni bilinemeyen baş dönmesi, sersemlik ve ani kafa karışıklığı durumları
• Beyin iltihabı (ensefalit) veya menenjit gibi enfeksiyon hastalıklarının değerlendirilmesi
• Kafa travması veya beyin cerrahisi operasyonları sonrasındaki elektriksel aktivite takibi
• Uyku bozukluklarının ve uyku esnasındaki beyin dalgası düzensizliklerinin analizi
• Metabolik veya toksik beyin rahatsızlıklarının (ensefalopati) merkezi sinir sistemine etkileri

EEG Çeşitleri Nelerdir?

EEG, kayıt süresi ve uygulama koşullarına göre farklı biçimlerde yapılmaktadır. Her yöntem aynı amaçla kullanılmamaktadır. EEG çeşitleri şunlardır:

Rutin EEG

Kişi uyanıkken beyin aktivitesi kaydedilir. Gerektiğinde göz açma-kapama, derin nefes alma veya aralıklı ışık uyarısı gibi uygulamalardan yararlanılabilir. Bu yöntem özellikle epilepsi şüphesinde tanıyı desteklemek ve bazı epilepsi türleri hakkında bilgi edinmek için kullanılabilir.

Uyku EEG'si

Uyku EEG'si, beyin elektriksel aktivitesinin uyku sırasında incelenmesini sağlar. Bazı epileptik aktiviteler uyku sırasında daha belirgin hale gelebildiğinden, uyanıklık sırasında yapılan EEG'nin yeterli bilgi vermediği durumlarda tercih edilebilir.

Uykusuz Bırakılarak EEG

Bu yöntemde kişiden işlem öncesinde belirli ölçüde uykusuz kalması istenebilir. Amaç, uykuya geçişi kolaylaştırmak ve bazı epilepsiyle ilişkili elektriksel aktivitelerin kaydedilme olasılığını artırmaktır.

Ambulatuvar EEG

Ambulatuvar EEG'de kişi, taşınabilir bir kayıt cihazı aracılığıyla günlük yaşamı sırasında izlenir. Kayıt birkaç saatten daha uzun bir süreye, bazı durumlarda bir veya iki güne kadar uzatılabilir. Özellikle belirtiler seyrek ortaya çıkıyorsa veya kısa süreli EEG sırasında kaydedilemiyorsa bu yöntem yararlı olabilir.

Video EEG

Video EEG, beyin elektriksel aktivitesinin eş zamanlı video kaydıyla birlikte değerlendirilmesidir. Böylece kayıt sırasında ortaya çıkan hareketler, davranış değişiklikleri ve bilinç durumundaki farklılıklar EEG bulgularıyla karşılaştırılabilir.

EEG Nasıl Çekilir?

EEG sırasında kafa derisine küçük elektrotlar yerleştirilmekte ve beynin elektriksel aktivitesi belirli bir süre boyunca kaydedilmektedir. Rutin EEG genellikle ağrısızdır ve elektrik verilmesini gerektirmez. Elektrotlar yalnızca beyinde oluşan elektriksel sinyalleri algılar. Yaklaşık 20-30 dakikada gerçekleştirilen EEG çekiminin yapılış aşamaları şu şekildedir:

• Kişiden oturması veya uzanması istenir.
• Kafa derisinde belirlenen noktalara küçük elektrotlar, iletken bir jel veya macun yardımıyla sabitlenir.
• Elektrotlardan alınan sinyaller EEG cihazına aktarılır. 
• Kişiden gözlerini açıp kapatması veya bir süre sakin şekilde dinlenmesi istenebilir.
• Hekimin uygun görmesi halinde belirli süre derin nefes alıp verme veya aralıklı ışık uyarısı gibi uygulamalar yapılabilir.
• Elektrotlar çıkarılır ve saç derisindeki jel veya macun temizlenir.

EEG Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

EEG sonucunda elde edilen kayıtlar, beyin elektriksel aktivitesinin özellikleri açısından incelenmektedir. Değerlendirmede dalgaların sıklığı, biçimi, dağılımı, simetrisi ve beklenmeyen elektriksel örüntülerin bulunup bulunmadığı gibi özellikler dikkate alınmaktadır. Sonuçlar kişinin yaşına, uyanık veya uykuda olmasına, kullandığı ilaçlara ve incelemenin yapıldığı klinik koşullara göre yorumlanmaktadır. 

Normal EEG sonucu ne anlama gelir?

Normal EEG sonucu, kayıt sırasında belirgin bir anormallik saptanmadığı anlamına gelir. Ancak bu sonuç, kişinin kesinlikle epilepsi olmadığı veya beyinle ilgili hiçbir sağlık sorunu bulunmadığı anlamına gelmez. Hekim gerekli görürse uyku EEG'si, uykusuz bırakılarak EEG veya daha uzun süreli ambulatuvar EEG isteyebilir.

Anormal EEG sonucu ne anlama gelir?

Anormal EEG, beyindeki elektriksel aktivitede beklenenden farklı bir örüntü saptandığını gösterir. Ancak her anormal EEG sonucu epilepsi tanısı anlamına gelmez. Bazı bulgular epilepsiyle ilişkili olabilirken bazıları beynin işlevini etkileyen farklı durumlarla bağlantılı olabilir. Sonucun anlamı, anormalliğin türüne ve kişinin belirtilerine göre değerlendirilmelidir.

EEG Epilepsiyi Kesin Olarak Gösterir mi?

EEG, epilepsi tanısını destekleyen önemli incelemelerden biridir ancak tek başına her durumda kesin tanı koydurmamaktadır. Epilepsi tanısı; nöbet öyküsü, belirtilerin özellikleri, nörolojik muayene ve gerektiğinde EEG ile diğer testlerin birlikte değerlendirilmesiyle konmaktadır. EEG'de epilepsiyle uyumlu elektriksel bulgular saptanması tanıyı desteklemekle beraber normal EEG, epilepsiyi dışlamak için yeterli değildir.

EEG Çekiminin Riski Var mıdır?

Rutin EEG genel olarak güvenli, ağrısız ve girişimsel olmayan bir incelemedir. Elektrotlar derinin üzerine yerleştirilmekte, beyne elektrik verilmemekte, işlem sırasında radyasyon kullanılmamaktadır. İşlem sonrası ciddi bir sorun gelişmesi beklenmemektedir. Yalnızca EEG çekimi sonrasında saç derisinde yapışkanlık veya hafif tahriş görülebilir. Bu sorun da basit bir temizleme ve dinlenme ile geçirilebilir. 

EEG Hakkında Sık Sorulan Sorular

EEG Çekimi İçin Aç Kalmak Gerekir mi?

Rutin EEG öncesinde çoğunlukla aç kalmak gerekmez ve kişi normal şekilde yiyip içebilir. 

EEG Çekiminde Uyumak Gerekir mi?

Her EEG çekiminde uyumak gerekmez. Rutin EEG genellikle kişi uyanıkken yapılır.

EEG Sonucunun Çıkması Ne Kadar Sürer?

Sonuçlar aynı gün içerisinde de çıkabilir, birkaç gün sonra da bildirilebilir.

Çocuklara Eeg Çekilebilir mi?

Evet. EEG, çocuklarda ve bebeklerde de gerekli görüldüğünde uygulanabilir.

Eeg Beyindeki Tümörleri Gösterir mi?

EEG, beyin tümörlerini doğrudan görüntüleyen bir yöntem değildir. Sadece beyin elektriksel aktivitesi hakkında bilgi verir.

Eeg Çekimi Sırasında Nöbet Geçirilir mi?

Rutin EEG sırasında nöbet geçirilmesi beklenen bir durum değildir. Bununla birlikte bazı kişilerde derin nefes alma veya ışık uyarısı gibi uygulamalar nöbeti tetikleyebilir.

EEG ile Beyin MR'ı Arasındaki Fark Nedir?

EEG ve beyin MR'ı, beynin farklı özelliklerini değerlendiren iki ayrı incelemedir. EEG, beynin elektriksel aktivitesini kaydeder. Özellikle epileptik aktivite ve bazı beyin işlev bozukluklarının değerlendirilmesinde kullanılır. Beyin MR'ı ise beynin yapısal özelliklerini görüntüler.

EEG Cihazı Beyne Elektrik Verir mi?

Hayır, EEG cihazı aktif bir tedavi aracı değil, yalnızca pasif bir kayıt cihazıdır. Beynin ürettiği mikroskobik elektriksel dalgaları dışarıdan algılar.