Dutun Faydaları Nelerdir?

Kırmızı, beyaz ve siyah gibi renkleri olan dut; faydalı içeriği ve lezzeti ile sevilen bir meyvedir. Sindirimden bağışıklığa, göz sağlığından kalp hastalıklarına kadar pek çok alanda etkisi bilinen dutun şeker oranı yüksek olduğundan kontrollü bir şekilde tüketilmesi gerekmektedir. 

Dut Nedir?

Dut; yüksek besin değeri ve doğal tatlılığı ile sıkça tüketilen meyvelerden biridir. Kuru ve taze alternatifleri olan dut, dengeli beslenmeye önemli bir katkı sağlamaktadır. Dünya genelinde yüzlerce türü bulunan dutun ülkemizde genel olarak beyaz, mor ve siyah renkli olanları tüketilmektedir.

Dutun Besin Değeri Nedir?

Dutların besin değerleri işleme yöntemine, türüne ve olgunluğuna göre değişiklik gösterebilir. 100 gram dutun ortalama besin değerleri şu şekildedir:

• Kalori: 43 kcal
• Karbonhidrat: 9.8 gram
• Protein: 1.4 gram
• C vitamini: 36 mg
• Demir: 1.8 mg
• Potasyum: 194 mg
• Kalsiyum: 39 mg

Dutun %80-85’i sudan oluşmaktadır. Kabuk ve dış yüzeyde antioksidanlar bulunmakta; etli kısımda ise vitamin, mineral ve doğal şekerler tutunmaktadır. Bu yüzden dutun kabuğuyla birlikte tüketilmesi tavsiye edilmektedir.

Dutun Faydaları Nelerdir?

Genellikle mayıstan ağustosa kadar hasat zamanı süren dut; vitamin ve mineral zengini bir besin olarak birçok alanda destekleyici özelliğe sahiptir. Dengeli bir şekilde ve porsiyon kontrolü yaparak tüketildiğinde faydaları şu şekildedir:

Sindirim Sistemi

Dutun yüksek lif içeriği, bağırsak hareketlerine yardımcı olur ve kabızlığı önler. Bağırsak sağlığını korumadaki etkisi sayesinde besin emiliminin artırımını destekler.

Beyin Sağlığı

İçeriğinde beyin sağlığı için faydalı antioksidanlar barındıran dut, resveratrol ve antosiyaninlerle beyin hücrelerindeki iltihabı ve oksidatif stresi azaltır. Düzenli dut tüketimi, yaşa bağlı bilişsel gerilemeye karşı koruma sağlar. 

Kemik Sağlığı

Kalsiyum, magnezyum ve K vitamini zengini dut, kemiklerin onarımında destekleyici etkiye sahiptir. Düzenli olarak dut tüketimi osteoporoz riskini azaltmaya ve diş minelerinin güçlenmesine yardımcı olur.

Göz Sağlığı

İçeriğindeki A vitamini, göz sağlığına katkıda bulunur. Göz yorgunluğunu rahatlatmak, yaşa bağlı oluşan görme problemlerinin etkisini azaltmak için dut tüketimi çok faydalıdır.  

Kilo Kontrolü

Düşük kalorili bir besin olarak diyet öğünlerine dahil edilen dut, lif açısından da zengindir. İştah kontrolü yapılmasına ve tokluk hissinin artırılmasına destek olur. Dengeli bir diyet programında porsiyon kontrolü yaparak dut tüketmek, kilo yönetimine olumlu katkı sağlar. 

Cilt Sağlığı

Dutun içeriğindeki antioksidanlar ve vitaminler, cilt dokusunu koruyarak yaşlanmayı geciktirir. Aynı zamanda dut yaprağı özütü, ciltteki koyu lekelerin önlenmesine yardımcı olur. 

Karaciğer Sağlığı

Dut yaprağı özütü, karaciğer hücrelerini korur ve karaciğer iltihabı oluşumunu önler. 

Dutun Zararları Nelerdir?

Çok yönlü faydaları ile bilinen ve lezzetiyle sofralardan eksik olmayan dutun zararları, tüketim miktarı ile ilişkilidir. Şeker miktarı yüksek olduğundan diyabetli kişilerin tüketmeden önce hekime danışmaları gerekmektedir. Bunun dışında porsiyon kontrolü yapılmadığı durumlarda oluşabilecek zararlar şunlardır: 

• Cilt dokusunda şişlik, kaşıntı ve döküntü gibi alerjik problemler
• Kan şekerinde dalgalanmalar
• Mide krampları
• İshal, şişkinlik ve gaz gibi mide problemleri

Buna ek olarak böbrek hastalıkları olanlar da yüksek potasyum içeren dutu kontrollü tüketmelidir. 

Dut Nasıl Tüketilmelidir?

İltihap önlemede, kilo kontrolünde, göz sağlığının korunmasında ve bilişsel işlevleri desteklemede faydalı etkileri bulunan dutun tüketim şekli, kişinin sağlık durumuna ve damak zevkine göre değişiklik gösterebilmektedir. 

İnsülin direnci, tip-2 diyabet gibi hastalıkları bulunanların, şeker oranının daha yüksek olduğu kuru dutlar yerine taze olanları tercih etmesi tavsiye edilmektedir. Bunun dışında ise dut; reçel, pekmez, çay, marmelat veya şurup olarak da tüketilebilmektedir. İsteyenler siyah, kırmızı veya beyaz renkli dutları tercih edebilir. Ayrıca çocukları dut tüketimine alıştırmak için dutlu kek, kurabiye ve pasta gibi alternatifler de değerlendirilebilir. 

Dut Hakkında Sık Sorulan Sorular

Dut Kimler İçin Sakıncalıdır?

Diyabet hastaları, kan şekeri dengeleyici ilaç kullananlar, ileri seviye böbrek yetmezliği olanlar, bağırsak-sindirim sorunları bulunanlar, dut tüketirken dikkatli olmalıdır. Porsiyon kontrolü ve yemek sıklığına dikkat edildiği durumlarda dut herhangi bir sakınca oluşturmaz. 

Hamileler Dut Yiyebilir mi?

Gebelik diyabeti oluşmamış ve hamilelik süreci doğal seyrinde ilerleyen tüm kadınlar, miktarı ayarlayarak dut tüketebilir. 

Kuru Dut mu Taze Dut mu Daha Faydalıdır?

Kurutma işlemi sırasında suyunu kaybeden dutlarda şeker miktarı yoğunlaşır. Şeker kontrolü yapanların taze dut tüketmesi daha iyi olur. Genel itibariyle her iki tür de oldukça faydalıdır. Ancak kilo kontrolü yapılıyorsa taze, daha uzun süre saklanabilirlik aranıyorsa kuru dut tercih edilmelidir. Bunun dışında mineraller, enerji değerleri ve vitaminler, her iki türde de mevcuttur.

Dut Hangi Hastalıklara İyi Gelir?

Kontrollü dut tüketimi; kolestrol, katarakt, kansızlık, kabızlık, boğaz iltihabı ve kronik yorgunluk gibi hastalıklara iyi gelmektedir.  

Spor Yapanlar Dut Yiyebilir mi?

Dut içeriğindeki doğal karbonhidratlar, lif, vitamin ve antioksidanlarla enerji artırıcı özelliğe sahiptir. Antrenman sonrasında da öncesinde tüketime uygundur.

Dut Çocuklar İçin Faydalı mıdır?

C vitamini, mineral, demir ve antioksidan bileşenleri içeren dut, çocuklar için son derece faydalı bir besindir. İlk kez verilecekse alerjik reaksiyon durumu gözlemlenmelidir.