Çene Geriliği Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Çene geriliği, alt çenenin üst çeneye ve yüz iskeletine göre geride konumlanmasıyla ortaya çıkan; çiğneme, konuşma, nefes alma ve yüz estetiğini etkileyebilen ortodontik ve çene cerrahisi kaynaklı bir yapı bozukluğudur. Bu yapı bozukluğu; çocukluk döneminde fark edilebileceği gibi, erişkinlikte estetik kaygılar, çiğneme zorluğu, diş kapanış problemleri veya uyku apnesi gibi şikâyetlerle de gündeme gelebilir.

Çene Geriliği Nedir?

Çene geriliği, özellikle alt çenenin (mandibula) yüz iskeletine ve üst çeneye göre normalden daha geride konumlanması durumudur. Bu durum; dişlerin kapanışını (oklüzyon), yüz profilini ve ağız içi fonksiyonları etkileyebilen yapısal bir problemdir. Alt çene geriliği olarak da anılır. 

Çene geriliği tek başına görülebileceği gibi, bazen üst çenenin önde olması ya da her iki çenenin birbirine göre konum farklılıkları ile birlikte de değerlendirilir. Çene geriliği sadece dişlerin dizilimi değildir. Dişler düzgün görünüyor olsa bile çenelerin iskelet konumu geride olabilir; ya da tam tersi şekilde, çene konumu normal olup dişlerin pozisyonu nedeniyle çene geriliği varmış gibi bir kapanış ortaya çıkabilir.

Bilgi Almak İçin Aşağıdaki Formu Doldurabilirsiniz.

Çene Geriliğinin Belirtileri Nelerdir?

Çene geriliği belirtileri, kişiden kişiye değişmekle birlikte yüz görünümü, diş kapanışı ve ağız fonksiyonlarında değişimler görülebilir. Çene geriliğinin en dikkat çekici belirtilerinden biri yüz profilinde çene ucunun geride kalmasıdır. Yandan bakıldığında çene ucu belirginliği azalabilir. Diğer belirtiler ise şunlardır:

• Üst dişlerin belirgin şekilde önde kapanması
• Diş kapanışında dengesizlik ve tam kapanmama hissi
• Dudakları rahat kapatamama veya ağızdan nefes alma eğilimi
• Gülüş estetiğinde dengesizlik
• Konuşmada bazı seslerde zorlanma
• Dişlerde travmaya yatkınlık hissi (özellikle ön dişler)
• Çene kaslarında yorgunluk ve yüz bölgesinde rahatsızlık hissi

Çene Geriliği Neden Olur?

Çene geriliği tek bir nedene bağlı olmak zorunda değildir; genetik yatkınlık, büyüme dönemindeki gelişim farklılıkları ve bazı alışkanlıklar bir araya gelerek çene geriliğinin zamanla belirginleşmesine yol açabilir. Başlıca nedenleri şunlardır:

• Genetik yatkınlık: Çene geriliğinin en sık görülen nedeni genetiktir. Aile bireylerinde alt çenenin geride olması, profilde çene ucunun belirgin olması ve benzer diş-kapanış problemleri varsa, çene geriliği görülme olasılığı artabilir. Çünkü çenelerin boyutu ve yüz iskeletinin büyüme yönü büyük ölçüde kalıtsal olarak belirlenir.
• Alt çenenin büyümesinin yetersiz kalması: Bazı bireylerde alt çene, büyüme döneminde olması gereken kadar ileri ve yeterli gelişim göstermeyebilir. Bu durum alt çene boyutunun görece küçük kalması ve alt çenenin büyüme yönünün geride seyretmesi sonucunda çene geriliğini oluşturabilir.
• Üst çenenin önde konumlanması: Bazı durumlarda alt çene normal sınırlarda olsa bile, üst çenenin önde konumlanması alt çeneyi gerideymiş gibi gösterebilir.
• Çocukluk döneminde uzun süreli ağızdan nefes alma: Büyüme çağında ağızdan nefes alma alışkanlığı, yüz ve çene gelişimini etkileyebilen faktörlerden biridir. Uzun süreli ağızdan nefes alma; dilin, dudakların ve çene kaslarının dinlenme pozisyonunu değiştirerek çene-yüz gelişim dengesini bozabilir. Bu da bazı bireylerde çene geriliğinin belirginleşmesine katkı sağlayabilir.
• Parmak emme, uzun süre emzik/biberon kullanımı gibi alışkanlıklar: Uzun süreli emzik kullanımı, parmak emme alışkanlığı ve biberonun uzun süre devam etmesi gibi durumlar, dişlerin ve çene ilişkilerinin gelişimini etkileyebilir. Bu tür alışkanlıklar tek başına her zaman çene geriliği yapmaz; ancak var olan yatkınlığı artırarak kapanış dengesini ve çene konumunu olumsuz etkileyebilir.
• Dil pozisyonu ve yutkunma: Dilin istirahatte veya yutkunma sırasında yanlış pozisyonda olması (örneğin dili sürekli öne itme) çene-diş ilişkisinin dengesini bozabilir. Özellikle büyüme döneminde bu durum, çene geriliğiyle birlikte görülebilen kapanış problemlerini artırabilir.
• Çene-yüz bölgesine ait travmalar veya gelişimsel problemler: Daha nadir olmakla birlikte, büyüme çağında çene eklemi veya alt çene bölgesine alınan travmalar, bazı gelişimsel farklılıklar ya da doğumsal yüz-çene anomalileri, alt çenenin gelişimini etkileyerek çene geriliğine zemin hazırlayabilir.
• Dişlerin konumlanmasına bağlı kapanış bozukluğu: Bazı kişilerde çene geriliği ifadesi, gerçekte alt çenenin kemik olarak geride olmasından değil; dişlerin konumlanması nedeniyle oluşan kapanış probleminden kaynaklanabilir. Yani çene ilişkisi normal olsa bile dişlerin dizilimi ve kapanışı, alt çeneyi gerideymiş gibi gösterebilir.

Çene Geriliği Nasıl Tedavi Edilir?

Çene geriliği tedavisi; problemin diş kaynaklı mı yoksa kemik kaynaklı mı olduğuna, çene geriliğinin derecesine, kişinin yaşına (büyüme dönemi-yetişkin) ve eşlik eden şikâyetlere göre planlanır.

Çocukluk ve ergenlik döneminde fark edilen çene geriliğinde, büyüme devam ettiği için ortodontik apareylerle alt çenenin gelişimi desteklenebilir. Bu dönemde yapılan tedaviler, çene ilişkisinin ilerleyen yaşlarda daha ciddi sorunlara yol açmasını önlemeyi amaçlar.

Yetişkinlerde ise çene geriliğinin nedeni çoğunlukla kemik yapısıyla ilgilidir. Hafif vakalarda diş telleri veya şeffaf plaklarla dişlerin konumu düzeltilerek kapanış dengelenebilir. Ancak çene geriliği belirginse ve hem estetik hem de çiğneme fonksiyonlarını etkiliyorsa, ortodontik tedavi ile çene cerrahisi uygulanması gerekebilir.

Çene Geriliği Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çene Geriliği Ameliyatsız Düzelir mi?

Hafif ve orta düzey çene geriliği, özellikle büyüme döneminde veya diş kaynaklıysa ameliyatsız yöntemlerle düzeltilebilir. İleri kemik geriliklerinde ameliyat gerekebilir.

Çene Geriliği Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Tedavi süresi yönteme göre değişir. Ortodontik tedaviler genellikle 12-24 ay, cerrahiyle birlikte planlanan tedaviler ise 18-30 ay sürebilir.

Çene Geriliği Tel ile Düzelir mi?

Diş kaynaklı veya hafif vakalarda tel tedavisiyle kapanış dengelenebilir. Ancak kemik kaynaklı belirgin çene geriliği sadece tel ile tamamen düzelmez.

Çene Geriliği Tehlikeli midir?

Hayati bir tehlike oluşturmaz ancak tedavi edilmezse çiğneme, konuşma, diş sağlığı ve yüz estetiği sorunlarına yol açabilir.

Çene Geriliği Ameliyatı Kaç Yaşında Yapılır?

Genellikle 18 yaşından sonra, çene gelişimi tamamlandığında yapılır. Daha erken yaşlarda tercih edilmez.

Çene Geriliği İçin Nereye Gidilir?

Öncelikle ortodonti uzmanına başvurulur. Gerekli durumlarda ağız, çene ve yüz cerrahisi ile değerlendirilir.

Çene Geriliği Ameliyatsız Nasıl Tedavi Edilir?

Ortodontik tedavi, fonksiyonel apareyler ve bazı durumlarda şeffaf plaklarla ameliyatsız yöntemler uygulanabilir. Uygunluk kişiye göre değişir.

Çene Geriliği Ameliyatı Kaç Günde İyileşir?

İlk iyileşme süreci genellikle 2-3 hafta, tam iyileşme ise ortalama 6-8 hafta sürer.

Çene Geriliği Ameliyatı Zor mu?

Hasta açısından kontrollü ve planlı bir süreçtir. Günümüzde modern cerrahi tekniklerle güvenli şekilde uygulanır.