ASO Nedir? ASO Yüksekliği Neden Olur?

ASO (Anti-Streptolizin O), vücudun A grubu beta-hemolitik streptokok bakterilerine karşı ürettiği antikor düzeyini ölçen tıbbi bir kan testidir. Bağışıklık sistemi, bu bakterilerin salgıladığı "streptolizin O" isimli toksini nötralize etmek amacıyla spesifik antikorlar geliştirmektedir. ASO testi, geçirilmiş veya mevcut bir streptokok enfeksiyonunun vücuttaki varlığını ve immunolojik yanıtı tespit etmede temel laboratuvar parametrelerinden biridir. 

ASO Nedir? 

A grubu streptokok bakterilerinin hücre dışına salgıladığı toksik proteine yanıt olarak sentezlenen spesifik bir antikordur. Bakteriyel enfeksiyonun başlamasından itibaren bağışıklık hücreleri bu yabancı proteini tanımakta ve kan dolaşımına ASO antikorlarını salgılamaktadır. 

Streptokok enfeksiyonları sıklıkla boğaz enfeksiyonu veya cilt enfeksiyonu şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bu enfeksiyonların ardından bağışıklık sisteminin aşırı veya hatalı tepki vermesi, romatizmal ateş veya böbrek iltihabı gibi ikincil komplikasyonlara yol açabilmektedir. 

ASO Testi Nasıl Yapılır?

ASO testi, hastadan alınan venöz kan örneği üzerinden laboratuvar ortamında gerçekleştirilen basit ve hızlı bir serum analizidir. Kan örneğindeki antikor yoğunluğu sayısal değerler halinde analiz edilerek raporlanmaktadır. Test öncesinde özel bir açlık süresi gerekmese de en doğru klinik sonuçlar için genellikle sabah saatlerinde kan verilmesi ve kullanılan antibiyotik veya immünosüpresif ilaçların hekime bildirilmesi önerilmektedir.

ASO Değeri Kaç Olmalıdır? 

ASO değerinin referans aralıkları; yaşa ve laboratuvarın kullandığı analiz yöntemine göre değişiklik gösterebilmektedir. Yetişkinlerde ve çocuklarda kabul edilen normal referans aralıkları şu şekildedir: 

• Yetişkinler için normal ASO değeri: 0 - 200 IU/mL
• Çocuklar (5-15 yaş) için normal ASO değeri: 0 - 300 IU/mL

Yüksek kabul edilen değerler şu şekildedir:

• 200 - 400 (Hafif-Orta): Sınırda / Yükselmekte 
• 400 ve Üzeri (Yüksek): Belirgin Antikor Yanıtı 
• Sürekli Artan Titre: Aktif Bağışıklık Tepkisi 

ASO Yüksekliği Neden Olur? 

ASO yüksekliği, vücudun yakın bir zaman diliminde A grubu beta-hemolitik streptokok bakterisi ile temas ettiğini ve buna karşı bir bağışıklık yanıtı oluşturduğunu göstermektedir. Bakterinin salgıladığı toksinler immun sistemi uyardığında, antikor seviyeleri hızla yükselmeye başlamaktadır. ASO yüksekliğine yol açan başlıca durumlar şunlardır: 

• A grubu beta-hemolitik streptokoklara bağlı akut boğaz enfeksiyonları 
• Ciltte gelişen bakteriyel enfeksiyonlar ve kızıl hastalığı
• Akut romatizmal ateş (ARA) tablosu
• Post-streptokokal glomerulonefrit
• Bakterinin taşıyıcılık halinde vücutta bulunması veya tekrarlayan streptokok odakları

ASO Yüksekliği Belirtileri Nelerdir? 

ASO yüksekliği, tek başına bir hastalık belirtisi üretmemektedir ancak ASO yüksekliğine neden olan altta yatan bakteriyel enfeksiyonlar veya komplikasyonlar belirgin klinik bulgular ile kendini göstermektedir. Bakterinin vücutta oluşturduğu enflamasyon, farklı sistemlerde semptomlara yol açabilmektedir. ASO yüksekliğine eşlik edebilecek yaygın belirtiler şunlardır: 

• Şiddetli boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü ve bademciklerde beyaz-sarı eksuda
• Yüksek ateş, halsizlik ve vücut genelinde kırgınlık hissi
• Eklem yerlerinde kızarıklık, şişlik ve hareketle artan ağrı (gezici eklem ağrıları)
• Ciltte döküntüler, kızarıklıklar veya sıcaklık artışı
• İdrar renginde koyulaşma ve vücutta ödem birikimi

ASO Yüksekliğinde Hangi Testler İstenir?

ASO sonucu, hastanın şikayetlerine göre farklı testlerle birlikte değerlendirilmektedir; duruma göre tam kan sayımı, CRP, sedimentasyon, anti-DNase B, boğaz kültürü, idrar tahlili, böbrek fonksiyon testleri, elektrolitler ve gerekli durumlarda da EKG istenmektedir. ASO yüksekliğinin kendisinden çok, eşlik eden belirtiler klinik açıdan önemlidir. Eklemde şişlik, kızarıklık, belirgin ağrı, ateş, çarpıntı, göğüs ağrısı, nefes darlığı, idrar miktarında belirgin azalma ve halsizlik gibi bulgularda ek tahliller ve tetkikler daha önemli hale gelmektedir.

ASO Yüksekliğinde Hangi Bölüme Gidilir?

ASO yüksekliğinde yetişkinlerde İç Hastalıkları, çocuklarda ise Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları bölümünden randevu alınması gerekmektedir. Eklem şişliği ve hareket kısıtlılığı gibi romatolojik bulgular varsa Romatoloji, idrar değişiklikleri, ödem veya böbrek fonksiyonlarında bozulma varsa Nefroloji değerlendirmesi gerekebilir.

ASO Hakkında Sık Sorulan Sorular

ASO Yüksekliği Bulaşıcı mıdır?

ASO yüksekliğinin kendisi bir antikor yanıtı olduğu için bulaşıcı değildir ancak yüksekliğe neden olan aktif streptokok boğaz enfeksiyonu damlacık yoluyla bulaşabilir.

ASO Seviyesi Ne Kadar Sürede Düşer?

ASO antikor seviyeleri enfeksiyon sonrasındaki 3-5. haftalarda zirve yapar ve ardından kademeli olarak düşerek 6 ile 12 ay arasında normal seviyelere geriler.

ASO Yüksekliği Kalbe Zarar Verir mi?

Tedavi edilmeyen streptokok enfeksiyonları akut romatizmal ateşe yol açarak kalıcı kalp kapağı hasarlarına neden olabilir.

ASO Düşüklüğü Bir Hastalık Belirtisi midir?

ASO değerinin düşük veya sıfır olması vücutta streptokok bakterisine karşı aktif bir antikor yanıtı olmadığını gösterir ve tamamen normal bir durumdur.

Her Boğaz Ağrısında ASO Testi Yapılır mı?

Her boğaz ağrısında ASO testi gerekmez; viral farenjitlerde ASO yükselmez. Test, daha çok bakteriyel şüphe ve post-streptokokal durumların takibinde kullanılır.

ASO Testi Tek Başında Teşhis İçin Yeterli midir?

ASO testi tek başına kesin hastalık tanısı koydurmaz; hastanın şikayetleri, fiziki muayene bulguları ve CRP gibi diğer laboratuvar testleriyle birlikte değerlendirilmelidir.

Çocuklarda ASO Yüksekliği Neden Daha Sık Görülür?

Okul ve kreş gibi toplu alanlarda streptokok bakterisinin yayılımı daha fazla olduğu için çocukluk çağında ASO yüksekliğine daha sık rastlanır.

ASO Yüksekliğinde Antibiyotik Kullanılır mı?

Sadece ASO yüksek olduğu için antibiyotik başlanması doğru değildir. ASO, aktif bakteriyel enfeksiyonu doğrudan gösteren bir test değildir.

Aso Yüksekliği Kendiliğinden Düşer mi?

Evet. Streptokok enfeksiyonu sonrasında yükselen ASO antikorları zaman içerisinde genellikle azalır.

Aso Yüksekliği Eklem Ağrısı Yapar mı?

ASO yüksekliği doğrudan eklem ağrısına neden olmaz. Ancak yakın zamanda geçirilmiş streptokok enfeksiyonunun ardından akut romatizmal ateş gibi bir komplikasyon gelişmişse eklem ağrısı veya eklem şişliği görülebilir.

Aso Yüksekliği Böbrekleri Etkiler mi?

ASO antikorunun kendisi böbrekleri bozmaz.