Ankilozan spondilit, omurganın eklemlerinde ve bağlarında iltihaplanmaya neden olan bir artrit türüdür. Çoğunlukla diz, ayak bileği ve kalça gibi eklemler etkilenmektedir. İltihaplanma sonucu, zaman içerisinde omurgadaki bazı kemikler birbirine kaynaşmakta ve omurganın esnekliğini azaltarak kambur duruşa yol açmaktadır. 

Ankilozan Spondilit Nedir?

Ankilozan spondilit (AS), omurga ve vücudun diğer bölgelerindeki iltihaplanma sonucu sırt, boyun, diz ve kalça gibi bölgelerde sertliğe neden olmaktadır. Genellikle geç ergenlik ve erken yetişkinlik dönemlerinde ortaya çıkan uzun süreli bir rahatsızlıktır. Erkeklerde ankilozan spondilit gelişimi daha yaygındır, ayrıca Crohn hastalığı, ülseratif kolit ve sedef hastalığı gibi durumlar da ankilozan spondiliti tetiklemektedir. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Ankilozan Spondilit Belirtileri Nelerdir?

Ankilozan spondilit genellikle sinsi başlangıçlıdır ve belirtiler çoğu zaman azalıp artmaktadır. Hastalığın en sık görülen belirtileri şunlardır:

• Üç aydan uzun süren bel ağrısı
• Sabahları bel ve sırt bölgesinde sertlik
• Göğüs kafesinde hareket kısıtlılığı
• Kalça, topuk ve diğer eklemlerde ağrı
• Gözde ani başlayan kızarıklık
• İştahsızlık ve kilo kaybı
• Aşırı yorgunluk hissi

Ankilozan Spondilit Tedavisi Nasıl Olur?

Fiziki muayene, omurga röntgeni, MR ve kan testleri ile ankilozan spondilit teşhisi konduktan sonra mevcut semptomları yönetmek için çoğunlukla ağrı kesici ve iltihap önleyici kullanımı önerilmektedir. Sırt ve omurga kaslarını destekleyen özel germe hareketleri ve egzersizlerle ankilozan spondilit hastalığın ilerlemesi önlenmektedir. Fizik tedavinin amacı omurganın hareket açıklığını, postürü, kas kuvvetini, göğüs kafesi hareketliliğini ve genel fiziksel kapasiteyi desteklemektir.

Ankilozan Spondilit Egzersizleri Nelerdir?

Ankilozan spondilitte düzenli egzersiz, tedavinin temel bileşenlerinden biridir. Hareketsizlik omurga ve eklem hareketliliğinin azalmasına, kas dayanıklılığının düşmesine ve günlük aktivitelerin zorlaşmasına katkıda bulunmaktadır. Buna karşın uygun egzersizler omurganın hareketliliğini korumaya, dik duruşu desteklemeye, göğüs kafesinin hareketini sürdürmeye ve genel dayanıklılığı artırmaya yardımcı olmaktadır. AS tedavisinde önerilen egzersizler şunlardır:

Omurga Hareketliliği İçin Kedi-Deve Egzersizi

Kedi-deve egzersizi omurganın kontrollü biçimde bükülmesini ve açılmasını sağlar. Bel ve sırt hareketliliğini desteklemek amacıyla kullanılabilir.

• Elleriniz omuzlarınızın, dizleriniz kalçalarınızın altında olacak şekilde dört ayak pozisyonuna geçin.
• Başınızı ve boynunuzu rahat bir hizada tutun.
• Nefes verirken sırtınızı yavaşça yukarı doğru yuvarlayın.
• Bu pozisyonda kısa süre bekleyin.
• Nefes alırken sırtınızı kontrollü şekilde başlangıç pozisyonuna yaklaştırın; belinizi aşırı çukurlaştırmayın.

Göğüs Kafesi Genişletme ve Derin Nefes Egzersizi

Ankilozan spondilitte göğüs kafesinin hareketliliğini korumak önemlidir. Solunum egzersizleri göğüs kafesinin kontrollü hareketini destekleyebilir.

• Sandalyeye dik oturun ve omuzlarınızı gevşetin.
• Ellerinizi alt kaburgalarınızın yanlarına yerleştirin.
• Burnunuzdan yavaşça nefes alırken kaburgalarınızın yanlara doğru genişlediğini hissetmeye çalışın.
• Nefesinizi zorla tutmadan birkaç saniye bekleyin.
• Dudaklarınızı hafifçe büzerek yavaşça nefes verin.
• Normal solunumunuza dönün.

Göğüs ve Omuz Önü Germe Egzersizi

Omuzların öne doğru kapanması ve göğüs kaslarının gerginliği, dik duruşu sürdürmeyi zorlaştırabilir. Bu egzersiz göğüs ön duvarındaki kasların esnekliğini desteklemeye yöneliktir.

• Bir kapı eşiğinin önünde ayakta durun.
• Ön kollarınızı kapı kasasının iki yanına yerleştirin; dirseklerinizi omuz seviyesinin altında tutun.
• Bir ayağınızı hafifçe öne alın.
• Gövdenizi çok az öne taşıyarak göğsünüzün ön tarafında hafif bir gerilme hissedin.
• Omuzlarınızı yukarı kaldırmadan ve belinizi aşırı çukurlaştırmadan 15–20 saniye bekleyin.

Yüzüstü Yatarak Omurga Açma Egzersizi

Bu egzersiz, uygun hastalarda gövdenin dik pozisyonunu destekleyen ekstansiyon hareketlerini çalıştırmak için kullanılabilir.

• Rahat bir zemine yüzüstü uzanın.
• Başınızı yana çevirerek boynunuzu rahat bırakın.
• Bu pozisyon rahat ise birkaç dakika sakin ve düzenli nefes alın.
• Herhangi bir rahatsızlık oluşmuyorsa dirseklerinizi omuzlarınızın altına getirerek gövdenizin üst bölümünü hafifçe yükseltin.
• Kalçanızı ve leğen kemiğinizi zeminde tutun.
• Rahatça nefes almaya devam ederek 5–10 saniye bekleyin.

Köprü Egzersizi

Köprü egzersizi kalça kaslarını ve gövdeyi destekleyen kasları güçlendirmeye yardımcı olabilir. Kas kuvvetinin korunması, omurgaya binen yüklerin günlük aktiviteler sırasında daha iyi yönetilmesini destekler.

• Sırt üstü uzanın ve dizlerinizi bükün.
• Ayak tabanlarınızı yere, kalça genişliğinde yerleştirin.
• Kollarınızı gövdenizin yanında rahat bırakın.
• Karın ve kalça kaslarınızı hafifçe sıkın.
• Kalçanızı yavaşça yerden kaldırın; omuzlarınızdan dizlerinize kadar rahat bir çizgi oluşturmayı hedefleyin.
• Belinizi aşırı çukurlaştırmadan 3–5 saniye bekleyin.
• Kalçanızı kontrollü şekilde yere indirin.

Boyun Hareket Açıklığı Egzersizi

Boyun hareketlerinin korunması günlük yaşamda çevreyi görme, araç kullanma ve başı farklı yönlere çevirme gibi işlevler açısından önemlidir.

• Dik bir sandalyeye oturun.
• Çenenizi hafifçe geriye alarak başınızı gövdenizle aynı hizada tutun.
• Başınızı yavaşça sağa çevirin.
• Rahatça ulaşabildiğiniz noktada 2–3 saniye bekleyin.
• Başınızı ortaya getirin ve aynı hareketi sola uygulayın.
• Ardından başınızı öne doğru çok hafif eğip başlangıç pozisyonuna dönün.

Kalça Fleksör Germe Egzersizi

Kalça ön tarafındaki kasların esnekliğini korumak, kalçanın rahat hareket etmesine ve gövdenin dengeli pozisyonunun desteklenmesine yardımcı olabilir.

• Dengenizi koruyabileceğiniz bir destek yanında durun.
• Bir ayağınızı diğerinin önüne alarak küçük bir adım pozisyonu oluşturun.
• Dizlerinizi hafifçe bükün.
• Gövdenizi dik tutarak ağırlığınızı yavaşça öndeki bacağa aktarın.
• Arkadaki bacağın kalça ön tarafında hafif bir gerilme hissedin.
• Belinizi çukurlaştırmadan 15–20 saniye bekleyin.

Gövde Rotasyon Egzersizi

Kontrollü gövde rotasyonu, omurganın dönme hareketini korumaya yardımcı olabilir.

• Sandalyeye dik oturun ve ayaklarınızı yere basın.
• Kollarınızı göğsünüzün üzerinde çaprazlayın.
• Kalçalarınızı sandalyede sabit tutun.
• Gövdenizi yavaşça sağa doğru çevirin.
• Ağrı oluşturmadan ulaşabildiğiniz noktada 2–3 saniye bekleyin.
• Ortaya dönün ve aynı hareketi sola yapın.

(Özellikle ileri omurga sertliği, bilinen omurga kırığı, ciddi kalça tutulumu veya yakın zamanda geçirilen cerrahi varsa egzersizler uzman değerlendirmesi olmadan uygulanmamalıdır.)

Ankilozan Spondilitte Egzersizler Hastalığı İyileştirir mi?

Egzersizler ankilozan spondiliti tamamen ortadan kaldırmamaktadır. Bununla birlikte omurga hareketliliğini, kas kuvvetini, göğüs kafesi hareketini, dayanıklılığı ve günlük yaşam fonksiyonlarını korumaya yardımcı olmaktadır. 

En iyi yaklaşım; romatoloji takibi, gerektiğinde ilaç tedavisi ve kişiye özel fizik tedavi programının birlikte yürütülmesidir. Hastalığın aktivitesi ve kişinin fiziksel ihtiyaçları zaman içerisinde değişebileceği için egzersiz programı da düzenli aralıklarla gözden geçirilmelidir.

Ankilozan Spondilitte Egzersiz Yaparken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Egzersizlerin düzenli yapılması kadar doğru seçilmesi ve uygun teknikle uygulanması da önemlidir. Hastalığın aktif olduğu dönemlerde bazı hareketlerin kapsamı azaltılabilir ancak bu durum, bütün fiziksel aktivitenin bırakılması gerektiği anlamına gelmez. Ankilozan spondilitte dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Uzun aralıklarla yapılan yoğun çalışmalara kıyasla kısa süreli ve düzenli egzersizlerle başlanılabilir. 
• Egzersiz süresi, tekrar sayısı ve hareket açıklığı toleransa göre ayarlanabilir. 
• Hafif gerilme hissi görülebilir; ancak keskin ağrı, yeni gelişen uyuşma, güç kaybı veya belirgin ağrı artışı durumunda hareket bırakılmalıdır.
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmamak, çalışma sırasında pozisyon değiştirmek ve kısa hareket molaları vermek düşünülebilir. 
• Düşme riski yüksek aktiviteler, yüksek darbeli egzersizler ve omurgaya ani ya da zorlayıcı kuvvet uygulayan hareketler yapılmamalıdır. 

Ankilozan Spondilitte Fizik Tedavi İçin Neden Medipol?

Medipol Sağlık Grubu’nda ankilozan spondilit hastalarının fizik tedavi ve rehabilitasyon süreçleri, hastalığın özellikleri ve mevcut fonksiyonel durum dikkate alınarak deneyimli uzman hekim ve fizyoterapistler tarafından yürütülmektedir. Tedavi programlarında postür ve omurga hareketliliğine yönelik egzersizler, solunum egzersizleri, germe ve güçlendirme çalışmaları ile uygun fizik tedavi uygulamalarından yararlanılmaktadır. 

Medipol’ün fizik tedavi ve rehabilitasyon altyapısı, uzman sağlık ekibi ve farklı branşlarla koordineli çalışma imkanı, ankilozan spondilitte fizik tedavi sürecinin düzenli takip ve rehabilitasyon yaklaşımıyla yürütülmesini desteklemektedir.

Ankilozan Spondilit Hastaları İçin Egzersizler Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ankilozan Spondilit İçin Hangi Sporlar Uygundur?

Ankilozan spondilitte yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi düşük etkili aerobik aktiviteler ile esneklik, mobilite ve güçlendirme egzersizleri genellikle uygundur. 

Ankilozan Spondilitte Pilates Yapılır mı?

Evet, uygun şekilde düzenlendiğinde pilates ankilozan spondilit hastalarında postür, gövde kontrolü, kas gücü ve hareketliliği destekleyebilir. 

Ankilozan Spondilitte Kardiyo Yapılır mı?

Evet, kardiyovasküler egzersiz ankilozan spondilit yönetiminin önemli bir parçasıdır ve yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler tercih edilebilir. 

Ankilozan Spondilit Alevlenmesinde Egzersiz Yapılır mı?

Alevlenme döneminde egzersizin tamamen bırakılmasına gerek yoktur. Ancak yoğunluk ve hareket seçimi hastanın semptomlarına göre azaltılmalıdır. 

Ankilozan Spondilit Hastaları Yürüyüş Yapabilir mi?

Evet, yürüyüş çoğu ankilozan spondilit hastası için uygun ve kolay uygulanabilir bir aerobik egzersizdir. 

Ankilozan Spondilitte Hangi Hareketlerden Kaçınılmalı?

Kontrolsüz yüksek darbeli aktiviteler, düşme riski yüksek sporlar ve omurgaya aşırı yük bindiren hareketler dikkatle değerlendirilmelidir. 

Ankilozan Spondilit Egzersizleri Omurga Hareketliliğini Artırabilir mi?

Düzenli mobilite, esneklik ve postür egzersizleri omurganın mevcut hareketliliğinin korunmasına ve fonksiyonun desteklenmesine yardımcı olabilir. 

Ankilozan Spondilitte Ağırlık Çalışmak Güvenli mi?

Uygun teknik, kontrollü yük ve doğru egzersiz seçimiyle direnç egzersizleri kas gücünü desteklemek için kullanılabilir. 

Ankilozan Spondilitte Göğüs Kafesi Hareketliliği Nasıl Desteklenir?

Derin nefes egzersizleri ve göğüs kafesi hareketliliğini hedefleyen solunum çalışmaları, göğüs ekspansiyonunun korunmasına yardımcı olabilir. 

Ankilozan Spondilitte Fizik Tedavi mi Egzersiz mi?

En iyi yaklaşım genellikle hastanın durumuna göre düzenlenmiş egzersiz programının gerektiğinde fizyoterapist ve romatoloji ekibi tarafından takip edilmesidir. 

Ankilozan Spondilit Hidroterapi Egzersizleri Daha mı İyi?

Suyun kaldırma kuvveti hareketleri kolaylaştırarak ağrısı veya eklem yüklenmesi fazla olan bazı hastalarda önemli avantaj sağlayabilir. Özellikle hareket kısıtlılığı olan kişilerde su içi egzersizler, kişiselleştirilmiş rehabilitasyon programına etkili bir şekilde dahil edilebilir.