
Bu İçeriği Yapay Zekâ (AI) ile Özetleyin:
Varis; genellikle bacaklarda ve ayaklarda görülen deri altındaki genişlemiş kan damarlarıdır. Mavi veya kırmızı renkte görülebilen varisler, bacak damarlarındaki kapakçıkların hasar görmesi ve düzgün çalışmaması sonucu oluşan yüksek basınçtan kaynaklanmaktadır. Varis, yetişkinlerin yaklaşık %25’inde görülen yaygın bir rahatsızlıktır ve çoğunlukla kadınlarda daha sık görülmektedir.
Varis Nedir?
Çoğunlukla bacaklardaki deri altı dokularında bulunan kıvrımlı, genişlemiş damarlar varis olarak adlandırılmaktadır. Çoğu kişide varis, kozmetik bir sorundur ancak bazı türlerinde ağrıya ve rahatsızlığa neden olabilmektedir. Varisler; genetik, fiziksel ve yaşam tarzı faktörleri dolayısıyla gelişmektedir Ailede damar hastalığı öyküsü bulunması, benzer sorunların görülme olasılığını büyük ölçüde etkilemektedir.
Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.
Varis Nasıl Oluşur?
Bacaklarda yüzeyel ve derin olmak üzere iki temel toplardamar sistemi bulunur. Yüzeyel damarlar cilt altındaki yağ dokusu içerisinde ilerlerken derin damarlar kasların arasında yer alır. Bu iki sistem, bağlantı damarları aracılığıyla birbirleriyle ilişkilidir.
Normal koşullarda bacak kaslarının hareket etmesi, özellikle baldır kaslarının kasılıp gevşemesi, kanın kalbe doğru ilerlemesini sağlayan önemli bir mekanizmadır. Bu durum kas pompası olarak adlandırılır. Toplardamar kapakçıkları da kanın aşağı yönde geri kaçmasını engeller.
Kapakçıkların tam kapanamaması durumunda kan, yer çekiminin etkisiyle geriye doğru hareket edebilir. Bu olaya venöz reflü adı verilir. Reflü nedeniyle damar içerisinde biriken kan, toplardamar basıncının yükselmesine yol açar. Sürekli artan basınç zamanla damar duvarının genişlemesine, elastikiyetinin bozulmasına ve varis oluşumuna neden olabilir.
Varis Neden Olur?
Uzun süre oturmak veya ayakta durmak, bacak damarlarında kan birikmesine ve damar içindeki basıncın artmasına neden olmaktadır. Özellikle varis oluşumuna yatkın kişilerde, artan basınç sonucu damarlar gerilebilmektedir. Bu gerilme sonucu, damar duvarları zayıflayıp kapakçıklara zarar vermekte ve varis oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Bunun dışında varisin nedenleri şunlardır:
- Obezite
- Yaşlanma
- Bacak yaralanmaları
- Gebelik
- Sigara kullanımı
- Menopoz
- Kalıtımsal faktörler
- Hareketsiz yaşam
- Daha önce derin ven trombozu geçirmek
Varis Belirtileri Nelerdir?
Varis belirtileri hastalığın evresine, etkilenen damarların büyüklüğüne ve toplardamar dolaşımındaki bozukluğun derecesine göre değişiklik göstermektedir. Bazı kişilerde belirgin damar genişlemeleri bulunmasına rağmen herhangi bir şikâyet görülmezken bazı hastalarda damarların görünümündeki değişikliklere eşlik eden günlük yaşamı etkileyen yakınmalar ortaya çıkabilmektedir. En sık karşılaşılan varis belirtileri şunlardır:
- Bacaklarda ağrı ve şişlik
- Bacaklarda ağırlaşma, dolgunluk ve gerginlik hissi
- Ciltte kuruluk, tahriş ve kaşıntı
- Gece krampları
- Bacaklarda yanma, batma veya huzursuzluk hissi
- Damarların belirginleşmesi
- Cilt renginde değişiklik
- Ciltte sertleşme
Varis Oluşum Riski Kimlerde Daha Yüksektir?
Varis, hemen hemen herkeste karşılaşılabilen yaygın bir durumdur. Ancak bazı durumlarda varis oluşumu için yatkınlık daha fazla olmaktadır. Varis oluşumunda risk grubunda yer alan kişiler şunlardır:
- Gebeler
- Aşırı kilolular
- 50 yaş ve üzerindeki bireyler
- Ailede varis öyküsü bulunan kişiler
- Vaktinin çoğunu uzun süre oturarak ya da ayakta durarak geçirenler
Varis Çeşitleri Nelerdir?
Hastalığın klinik özelliklerini anlamak ve uygun tedavi yöntemini belirlemek için varisler, damarların genişleme derecesine, anatomik yerleşimine ve görünümüne göre farklı gruplarda değerlendirilmektedir. Varis türleri şunlardır:
- Kılcal Damar Varisleri (Telenjiektaziler): Kılcal damar varisleri, cilt yüzeyine yakın küçük damarların genişlemesiyle ortaya çıkar. Genellikle kırmızı, mor veya mavi renkte, ince çizgiler ya da ağ benzeri yapılar şeklinde görülür. Çoğunlukla kozmetik bir sorun olarak değerlendirilir.
- Retiküler Varisler: Retiküler varisler, cilt altında bulunan orta büyüklükteki toplardamarların genişlemesiyle oluşur. Genellikle 1-3 mm çapında, mavi veya yeşilimsi renkte damarlar şeklinde görülür. Diz arkasında, uyluk ve baldır bölgelerinde daha belirgin olabilir.
- Büyük ve Belirgin Toplardamar Varisleri: Bunlar genellikle 3 mm'den daha geniş, cilt yüzeyinden kabarık, kıvrımlı ve belirgin damarlar şeklindedir. Özellikle büyük safen veya küçük safen toplardamar sistemindeki kapakçık yetersizlikleriyle ilişkili olabilir.
Varis Tanısı Nasıl Konulur?
Varislerin teşhis edilmesinde ilk adım, hasta şikayetlerinin ve öyküsünün değerlendirilmesi ile fiziki muayenedir. Ancak yalnızca cilt yüzeyindeki damarların görünümüne bakarak hastalığın hangi damar sisteminden kaynaklandığını veya kapakçıkların ne ölçüde etkilendiğini belirlemek mümkün değildir.
Tanı sürecinde temel amaç, görünür varislerin anatomik kaynağını tespit etmek, venöz reflü bulunup bulunmadığını değerlendirmek ve derin toplardamar sisteminin durumunu incelemektir. Renkli Doppler ultrasonografi, varis değerlendirmesinde en önemli görüntüleme yöntemidir. Ses dalgaları kullanılarak toplardamarların anatomik yapısı, kan akımının yönü ve damar kapakçıklarının işlevi incelenmektedir. Varis hastalığının tanısında başvurulan klinij sınıflandırma şu şekildedir:
Sınıf | Klinik özellik |
C0 | Görünür veya ele gelen venöz hastalık bulgusu yoktur. |
C1 | Telenjiektaziler ve retiküler damarlar bulunur. |
C2 | Belirgin variköz toplardamarlar vardır. |
C3 | Venöz ödem görülür. |
C4a | Pigmentasyon veya venöz egzama gelişmiştir. |
C4b | Lipodermatoskleroz veya atrophie blanche bulunur. |
C5 | Daha önce oluşmuş venöz ülser iyileşmiştir. |
C6 | Aktif venöz ülser vardır. |
Varis Tedavisi Nasıl Yapılır?
Hafif etkili varislerin tedavisinde genellikle yaşam tarzı düzenlemeleri önerilmektedir. Ancak belirtilerin şiddetli olduğu durumlarda tıbbi müdahalelere başvurulmaktadır. Varis tedavileri, mevcut tedaviler üzerinde etkili olsa da yeni varislerin oluşumunu engellememektedir. Varislerden kaynaklanan rahatsızlığı azaltmak ve semptomların kötüleşmesini önlemek için uygulanan varis tedavisi yöntemleri şunlardır:
Yaşam Tarzı Değişiklikleri
Varislerin kötüleşmesini önlemek ve ağrıyı azaltmakiçin uzun süre ayakta durmaktan kaçınılabilir, bağdaş kurarak oturma düzeni bırakılabilir. Buna ek olarak bacakları hareket ettirmek ve kas tonusunu artırmak için fiziksel aktiviteler yapılabilir, kan akışını iyileştirmek için ideal kilo korunabilir. Bacak, kasık ve bel çevresini sıkan dar kıyafetler yerine bol ve rahat giysiler tercih edilebilir, yüksek topuklu ayakkabılarla çok fazla vakit geçirmemeye özen gösterilebilir.
Kompresyon Çorabı
Kompresyon çorapları, bacaklara dışarıdan kontrollü basınç uygulayarak toplardamar dolaşımını destekleyen medikal ürünlerdir. Genellikle ayak bileği seviyesinde daha yüksek, yukarı doğru gidildikçe azalan basınç oluştururlar. Bu basınç dağılımı kanın kalbe doğru ilerlemesini destekler ve bacaklarda sıvı birikimini azaltmaya yardımcı olabilir. Özellikle venöz ödem, bacaklarda ağırlık hissi ve kronik venöz yetmezlik belirtileri bulunan hastalarda kullanılabilir.
Skleroterapi
Skleroterapi, genişlemiş damarların içerisine özel bir sklerozan madde enjekte edilerek tedavi edilmesini sağlayan girişimsel bir yöntemdir. Uygulanan madde damar iç yüzeyinde kontrollü bir hasar oluşturarak damar duvarlarının birbirine yapışmasını sağlar. Zaman içerisinde tedavi edilen damar kapanır ve vücut tarafından yeniden şekillendirilerek emilir. Skleroterapi özellikle kılcal ve retiküler varislerde kullanılabilir. Daha büyük varislerde ise uygun anatomik özelliklere sahip hastalarda köpük skleroterapi tercih edilebilir.
Endovenöz Lazer Ablasyon (EVLA)
Endovenöz lazer ablasyon, özellikle büyük veya küçük safen toplardamarlarında kapakçık yetersizliğine bağlı reflü bulunan hastalarda kullanılan minimal invaziv tedavi yöntemlerinden biridir. İşlem sırasında ultrasonografi eşliğinde sorunlu toplardamar içerisine ince bir kateter yerleştirilir. Kateter aracılığıyla damar içine lazer enerjisi verilir. Oluşturulan kontrollü ısı etkisi damar duvarında hasara ve damar lümeninin kapanmasına neden olur.
Böylece kanın geriye doğru kaçmasına neden olan sorunlu damar devre dışı bırakılır. Kan dolaşımı, işlevini sürdüren diğer toplardamarlar üzerinden devam eder. İşlem çoğunlukla lokal anestezi ve tümesan anestezi altında gerçekleştirilir. Tümesan anestezi, damar çevresine verilen özel sıvı sayesinde hem ağrının kontrol edilmesine hem de çevre dokuların ısı etkisinden korunmasına yardımcı olur.
Radyofrekans Ablasyon (RFA)
Radyofrekans ablasyon, endovenöz lazer tedavisine benzer şekilde sorunlu toplardamarın içeriden kapatılmasını amaçlayan bir yöntemdir.
İşlemde damar içerisine yerleştirilen özel kateter aracılığıyla radyofrekans enerjisi uygulanır. Isı etkisiyle damar duvarında kontrollü bir büzüşme meydana gelir ve damar zaman içerisinde kapanır. Özellikle safen ven reflüsünün tedavisinde kullanılabilir.
Yapıştırıcı ile Varis Tedavisi
Tıbbi yapıştırıcı kullanılarak gerçekleştirilen endovenöz kapatma işlemlerinde, sorunlu toplardamar içerisine özel bir tıbbi adeziv madde verilir. Bu madde damar duvarlarının birbirine yapışmasını sağlayarak damarın kapanmasına yardımcı olur.
Yöntemin temel özelliği, damar kapatılırken lazer veya radyofrekans gibi termal enerji kullanılmamasıdır. Bu nedenle ısıya bağlı çevre doku hasarı riski söz konusu değildir.
Cerrahi Varis Ameliyatı
Varis cerrahisi, genişlemiş veya işlevini kaybetmiş toplardamarların cerrahi yöntemlerle dolaşım dışına çıkarılmasını ya da kapatılmasını amaçlar. Endovenöz yöntemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte klasik cerrahiye duyulan ihtiyaç azalmış olsa da bazı hastalarda cerrahi tedavi hâlâ önemli bir seçenektir. Kullanılabilecek cerrahi yöntemler şunlardır:
- Safen ven ligasyonu: Sorunlu toplardamarın belirli bağlantı noktalarından bağlanmasıdır.
- Stripping: İşlevini kaybetmiş safen toplardamarın özel cerrahi araçlarla çıkarılmasıdır.
- Flebektomi: Cilt altındaki belirgin varisli damarların küçük kesiler aracılığıyla çıkarılmasıdır.
Varisler Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Varis her hastada ilerleyici bir hastalık seyri göstermemektedir. Bazı kişilerde uzun yıllar boyunca belirgin bir değişiklik meydana gelmeyebilir. Ancak altta yatan venöz reflü devam ediyorsa zaman içerisinde toplardamar basıncı artabilir ve kronik venöz hastalık bulguları gelişebilir. Bu gibi durumlarda şu komplikasyonlarla karşılaşılabilir:
- Kronik venöz yetmezlik
- Venöz egzama
- Lipodermatoskleroz
- Varis kanaması
- Yüzeyel tromboflebit
- Derin ven trombozu
Varis Oluşumu Önlenebilir mi?
Varis oluşumunu her zaman önlemek mümkün değildir. Özellikle genetik yatkınlık ve yaş gibi değiştirilemeyen risk faktörleri hastalığın gelişiminde önemli bir rol oynamaktadır. Ancak birtakım yaşam alışkanlıkları düzenlemesi ile venöz dolaşımın desteklenmesi mümkündür. Bu yaşam tarzı değişiklikleri şunlardır:
- Gün sonunda bacakları kalp seviyesinin üzerine kaldırıp venöz kan dönüşünü kolaylaştırın.
- Lif bakımından zengin beslenmeye geçip yeterli sıvı tüketimine özen gösterin.
- Karın içi basıncın tekrarlayan şekilde artmasını engellemek için kabızlığı önleyin.
- Uzun süre ayakta durmanızı gerektiren bir işte çalışıyorsanız rahat ayakkabılar tercih edin.
- Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi aktiviteler ile baldır kaslarını çalıştırarak kanın kalbe doğru taşınmasını destekleyin.
- Masabaşında çalışıyorsanız belirli aralıklarla ayağa kalkıp kısa yürüyüşler yapın.
- Kilonuzu kontrol altında tutun.
Varis Hakkında Sık Sorulan Sorular
Gebelikte Varis Görülür mü?
Gebelik döneminde anne adayının kan hacmi artar, hormonal değişiklikler damar duvarının gevşemesine neden olabilir ve büyüyen rahim pelvis bölgesindeki toplardamarlara bası yapabilir. Özellikle gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bacaklarda damar belirginleşmesi, ağırlık hissi ve şişlik görülebilir. Bazı kadınlarda genital bölgede ve vulva çevresinde de varisler gelişebilir.
Varis Ameliyatsız Tedavi Edilebilir mi?
Evet. Varis tedavisinde skleroterapi, köpük skleroterapi, endovenöz lazer ablasyon, radyofrekans ablasyon ve tıbbi yapıştırıcı gibi ameliyatsız veya minimal invaziv yöntemler kullanılabilir.
Varis Her İki Bacakta da Görülür mü?
Varis her iki bacakta da gelişebilir ancak her hastada aynı şiddette görülmesi gerekmez.
Varis Çorabı Varisleri Yok Eder mi?
Varis çorabı, bacaklara kontrollü basınç uygulayarak venöz kan dolaşımını destekler ve ödemin azalmasına yardımcı olabilir. Ancak genişlemiş damarları ortadan kaldırmaz veya bozulmuş kapakçıkları onarmaz.
Varis Kendiliğinden Geçer mi?
Yetişkinlerde gelişmiş belirgin varislerin kendiliğinden tamamen ortadan kalkması beklenmez. Gebelik sırasında ortaya çıkan bazı damar genişlemeleri doğum sonrasında gerileyebilir. Ancak kalıcı kapakçık yetersizliği bulunan kişilerde tedavi gereksinimi devam edebilir.
Varis Ağrı Yapar mı?
Evet, varis bacaklarda ağrı, ağırlık, dolgunluk ve yanma hissine neden olabilir. Bu şikâyetler genellikle gün içerisinde, uzun süre ayakta kalındığında veya hareketsiz oturu
Varis Tehlikeli Bir Hastalık mıdır?
Varis her hastada ciddi sağlık sorunlarına neden olmaz. Ancak ilerleyen vakalarda kronik venöz yetmezlik, cilt değişiklikleri, venöz ülser, tromboflebit ve kanama gibi komplikasyonlar gelişebilir.
Varis Genç Yaşta Görülür mü?
Evet. Genetik yatkınlık, damar duvarının yapısal özellikleri ve bazı yaşam alışkanlıkları nedeniyle genç erişkinlerde de varis gelişebilir.
Varis Pıhtı Atmasına Neden Olur mu?
Yüzeyel varislerin kendisi doğrudan akciğere pıhtı atacağı anlamına gelmez. Ancak varisli damarlarda yüzeyel tromboflebit gelişebilir ve bazı durumlarda pıhtı derin toplardamar sistemine ilerleyebilir.
Daha Önce Varis Ameliyatı Geçirenler Yeniden Tedavi Olabilir mi?
Evet, daha önce varis ameliyatı geçirmiş kişilerde yeniden varis gelişmesi durumunda tekrar tedavi uygulanabilir.
Hamilelik Döneminde Varis Tedavisi Yapılabilir mi?
Hamilelik döneminde elektif varis girişimleri genellikle doğum sonrasına ertelenir. Bu süreçte varis çorabı, düzenli yürüyüş ve bacakları dinlendirirken yükseltme gibi destekleyici uygulamalar önerilebilir.
Varis Tedavisinde Genel Anestezi Gerekir mi?
Varis tedavisinde genel anestezi çoğu modern minimal invaziv yöntemde gerekli değildir. Endovenöz lazer ve radyofrekans uygulamaları genellikle lokal anestezi ve tümesan anestezi altında gerçekleştirilebilir. Köpük skleroterapi ise çoğunlukla anestezi gerektirmeyen bir işlemdir.
Varis Tedavisinden Sonra Bacak Görünümü Nasıl Değişir?
Varis tedavisinden sonra belirginleşmiş ve genişlemiş damarların görünümü azalabilir, bacakların daha düzgün ve estetik bir görünüm kazanması sağlanabilir.
Tedavi Edilen Varisler Tekrar Oluşur mu?
Varis tedavisiyle hedeflenen damarlar kapatılabilir veya ortadan kaldırılabilir; ancak yeni varis oluşumu tamamen engellenemez.
Varis Tedavisinden Sonra Yürüyebilir miyim?
Evet, modern varis tedavilerinin büyük bölümünden sonra hastaların aynı gün yürümeleri teşvik edilir. Erken mobilizasyon, kan dolaşımının desteklenmesi ve hareketsizliğe bağlı pıhtı riskinin azaltılması açısından önemlidir.
Varis Tedavisi Sonrası Damarlar Ne Zaman Kaybolur?
Lazer ve radyofrekans tedavisinde hedeflenen damarlar zaman içerisinde kapanarak vücut tarafından emilir; bu süreç genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişebilir. Köpük skleroterapi sonrasında da damarların görünümünün azalması zaman alabilir. Nihai sonuç, klinik muayene ve gerektiğinde Doppler ultrasonografi ile değerlendirilir.
Giriş Tarihi: 16.11.2026
Güncellenme Tarihi: 16.11.2026
Oluşturan: Medipol Sağlık Grubu Web Yayın Kurulu
Web sitemizde yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora veya sağlık kuruluşuna başvurunuz.











