Trigliserid Nedir? Trigliserid Yüksekliği ve Düşüklüğü Ne Anlama Gelir?

Trigliserid; vücudun enerji ihtiyacını karşılayan kandaki yağ türüdür. Gliserol molekülü ile birbirine bağlı üç yağ asidi zincirinden oluşmaktadır. Kalp sağlığının önemli bir göstergesi olan trigliseridlerin yüksekliği ve düşüklüğü, çeşitli hastalıkların sinyalcisidir. 

Trigliserid Nedir?

Trigliserid; vücutta enerji kaynağına dönüşen yağ molekülleridir. Besinler, vücut tarafından kaloriye dönüştürülmekte ve ardından ihtiyaca göre kullanılmaktadır. Depolanan tüm kaloriler, kullanılana kadar trigliseridlere dönüştürülmekte ve yağ hücrelerinde tutulmaktadır. Vücudun fonksiyonları için enerjiye ihtiyaç duyması halinde de bu trigliseridler serbest bırakılmaktadır. Trigliseridler, insan vücudunda sık bulunan yağ türlerinden biridir. Yüksek kalorili beslenen kişilerde, trigliserid yüksekliği görülmesinin nedeni budur. 

Trigliserid Ne İşe Yaramaktadır?

Vücudun normal fonksiyonları için trigliseridin ideal seviyelerde olması son derece önemlidir. Öğünler arasında enerji sağlayan, fazla kalorinin depolanmasıyla ortaya çıkan trigliseridlerin işlevleri şu şekildedir:

• Vücut ısısını ve organları korur.
• Hücre bütünlüğünü sağlar.
• Hücresel iletişimi kolaylaştırır.
• Enerji ihtiyacı arttığında gliserol ve yağ asitlerine ayrılarak kas ve dokuların enerji üretimini destekler.

Trigliserid Normal Değerleri Kaç Olmalıdır?

Enerji sağlayan, çeşitli vitamin türlerinin emilimine destek olan ve vücudu yalıtan trigliseridlerin ideal aralıkta olması, kişinin mevcut sağlık durumu ile ilgilidir. Standart bir kan tahlili ile trigliserid seviyesi ölçülebilmektedir. Doğru sonuçlara ulaşılabilmesi için kişinin aç olması gerekmektedir. İdeal trigliserid seviyeleri şu şekildedir: 

• Normal Değer: 150 mg/dL’den az
• Sınır Değer: 150-199 mg/dL
• Yüksek Değer: 200-499 mg/dL
• Çok Yüksek Değer: 500 mg/dL ve üzeri

Sağlıkla ilgili tüm değerlerde olduğu gibi trigliseridin de normal aralıkta tutulması, vücudun ideal dengesinin korunması açısından önemlidir. 

Trigliserid Yüksekliği Ne Anlama Gelmektedir?

Vücudun enerji sisteminin önemli bir bileşeni olan trigliseridlerin yüksek seviyelerde olması, çeşitli sağlık sorunlarına yol açmaktadır. Atardamarların sertleşmesi ve atardamar duvarlarının kalınlaşması, akut pankreas iltihabı, obezite ve yüksek kan şekeri gibi durumlar, trigliserid yüksekliğinin yol açtığı en yaygın sorunlar arasında yer almaktadır. Sınır değerin üzerine çıkıldığı durumlarda hekim kontrollü olarak beslenme ve egzersiz düzeninin oluşturulması gerekmektedir. Aksi durumda kalp hastalıkları ve felç olasılığı artmaktadır. Trigliseridi yükselten durumlar şu şekilde sıralanabilir:

• Genetik faktörler
• Hareketsiz yaşam şekli
• Trans yağ içeren gıdaların tüketimi
• Tip 2 diyabet 
• Obezite
• Yüksek miktarda karbonhidrat tüketimi
• Alkol ve sigara 
• Bazı bağışıklık sistemi baskılayıcı ilaçlar, steroidler, östrojen ve progesteron ilaçları ve idrar söktürücüler

Trigliserid Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?

Hipertrigliseridemi olarak da adlandırılan trigliserid yüksekliği, ölçümün 150 mg/dL’nin üzerinde olduğu seviyeler olarak kabul edilmektedir. Hafif ve orta düzeyde trigliserid yüksekliği belirti vermemektedir. Ancak ilerleyen durumlarda aşağıdaki belirtiler gözlemlenebilmektedir:

• Ciltte kızarıklık
• Şiddetli karın ağrısı
• Kronik yorgunluk ve halsizlik
• Odaklanma zorluğu
• Karaciğer ve dalakta büyüme ile şişkinlik
• Göğüs ağrısı
• Göbek bölgesinde yağlanma

Trigliserid Nasıl Düşer?

Yakılandan daha fazla kalori tüketildiği durumlarda kanda dolaşan trigliserid seviyeleri yükselişe geçmekte, bu durum da kalp hastalığı başta olmak üzere pek çok sorunun kaynağı haline gelmektedir. Yüksek trigliserid tanısı alan hastaların yapması gerekenler şöyledir: 

• Her gün en az 30 dakika tempolu yürüyüş yapın.
• Fast-food ağırlıklı beslenme düzenini değiştirip dengeli beslenmeye özen gösterin. 
• Alkol tüketimini sınırlandırın.
• Sigarayı bırakın. 
• İdeal kilonuza ulaşın.
• Lif yönünden zengin besinleri (muz, avokado, armut, ıspanak, havuç, brokoli, kuru meyveler vs.) öğünlerinize ekleyin. 
• Yağlı veya büyük porsiyonlu yemekler yememeye özen gösterin. 
• Omega-3 yağ asidi bakımından zengin somon, alabalık ve ton balığı gibi balıkların tüketimini artırın. 
• Paketli gıdalardan uzak durun, düşük glisemik indeksli gıdalara yönelin.

Daha düzenli ve sağlıklı bir yaşam tarzı, normal değere yakın trigliserid seviyelerini dengelemede yeterli olabilmektedir. Ancak yüksek veya çok yüksek değerde trigliserid seviyesi için hekim tarafından reçete edilen ilaçların kullanımına özen gösterilmelidir. 

Trigliserid Düşüklüğü Ne Anlama Gelmektedir?

Kandaki trigliserid seviyesinin 40-50 mg/dL’den az olması, trigliserid düşüklüğü olarak adlandırılmaktadır. Yükseklik gibi düşüklüğün de kişiye birtakım etkileri bulunmaktadır. Cilt dokusunun incelmesi, kütlesel kas kaybı, cilt kuruluğu, çabuk üşüme ve baş dönmesi gibi sorunlar, trigliserid seviyesindeki düşüşün belirtileri arasında yer almaktadır. Genellikle yetersiz beslenmeden kaynaklı olarak görülmektedir ve endişe yaratacak bir durum değildir. Trigliserid, hayat tarzında yapılacak küçük değişikliklerle ideal seviyeye ulaştırılabilmektedir. 

Trigliseridi Yükseltmek İçin Ne Yapılmalıdır?

Trigliserid düşüklüğü, ciddi sağlık sorunlarına yol açmasa da yaşam kalitesinde çeşitli olumsuzluklar yaratabilmektedir. Bu yüzden beslenme rutininin yeniden değerlendirilmesi ve sağlıklı bir beslenme planına geçiş yapılması önemlidir. Düşük trigliserid, genellikle kontrolsüz diyet, uzun süreli açlık, hipertiroidi ve aşırı egzersizle açığa çıkmaktadır. Trigliseridi yükseltmek için yapılabilecekler şunlardır:

• Avokado, zeytinyağı, balık, ceviz ve badem gibi sağlıklı yağları tüketin. 
• Yeterli kalori alımına özen gösterin. 
• Vücudun ihtiyaç duyduğu karbonhidratı alın. 
• Aşırı diyetlerden uzak durun, ihtiyaç duyduğunuzda bir beslenme uzmanı ile çalışın.
• Yumurta, et, tavuk ve baklagil gibi protein kaynaklarını öğünlerinize ekleyin.

Trigliserid Ölçümü Ne Zaman Yapılmalıdır?

Kontrol amaçlı veya genetik faktörler dolayısıyla trigliserid ölçümü yapılacaksa mutlaka aç karnına tahlil yapılmalıdır. Yakın zamanda tüketilen besinler, trigliserid seviyesinde dalgalanmaya yol açabileceğinden 9 ila 12 saat aralığında açlık istenmektedir. Genel olarak ölçümün 20 yaşından sonra her 2-3 yılda bir yenilenmesi yeterlidir. Beraberinde sağlık problemleri bulunanların daha sık tahlil vermesi önerilmektedir. Bunun dışında aşağıdaki durumlarda düzenli trigliserid ölçümü yapılabilmektedir:

• Ailede kalp krizi öyküsü olanlar
• Sigara ve alkol kullananlar 
• Aşırı kilolu veya obez kişiler 
• Sağlıksız/hareketsiz yaşam tarzını benimseyenler
• Yüksek tansiyon ve diyabet hastaları
• Düzensiz beslenenler

Trigliserid Hakkında Sık Sorulan Sorular

Trigliserid Kaç Olursa Kalp Krizi Olmaktadır?

Trigliserid değeri, direkt olarak kalp krizini işaret etmemektedir. Yüksek veya çok yüksek değerler, kalp sağlığı ile ilişkilendirilmektedir ancak kalp krizi gibi ciddi bir sağlık sorunu için kolestrol, diyabet ve tansiyon gibi faktörler de değerlendirilmelidir. 

Trigliserid Yüksekliği Olanlar Ne Yememelidir?

Fazla yağ, kanda trigliseride dönüştüğünden yağ tüketiminin sınırlandırılması gerekmektedir. Paketli gıdalar ve atıştırmalıklar, beyaz ekmek, patates ve makarna gibi karbonhidratlar, kızartmalar, işlenmiş gıdalar (salam, sucuk, sosis vs.), fast-food yiyecekler ve alkol tüketimi sınırlandırılmalıdır. 

Trigliserid ve Kolestrol Farkı Nedir?

Trigliserid, enerji depolamakla görevli iken kolestrol hücre ve hormon yapımında etkindir. Trigliseridin kaynağı tüketilen besinlerdir, kolestrol ise karaciğer üretimi sonucu açığa çıkar veya hayvansal yağlardan sağlanır.

Hamilelikte Trigliserid Yükselir mi?

Gebelikte 2. ve 3. trimesterde trigliserid yüksekliği yaşanması normal kabul edilir. Ancak 500 mg/dL üzerine çıkarsa risk oluşturabilir. Hamilelik sürecinde trigliserid seviyelerinin düzenli takibi önemlidir. 

Trigliserid Kaç Olursa İlaç Kullanılır?

Trigliserid seviyesi yüksek (200-499 mg/dL) veya çok yüksek (500 mg/dL ve üzeri) olduğunda ilaç takviyesi gerekebilir. Ancak ilaç kullanımı kişiye özeldir ve kişinin sağlık geçmişine, mevcut hastalıklarına ve trigliserid seviyesine göre reçete edilir. 

Trigliserid mi Tehlikeli LDL mi?

LDL (kötü kolestrol) yüksekliği; kalp krizi, damar tıkanıklığı, damarlarda plak oluşumu ve felç riskini artırır. Aynı şekilde çok yüksek seyreden trigliserid seviyesi de kalp sağlığını etkiler. Tek başına değerlendirildiğinde LDL’nin daha tehlikeli olduğu söylenebilir ancak kişinin genel sağlık durumu da riskleri artıran faktörler arasında yer alır. Bu yüzden trigliserid de LDL kolestrol de kontrol altında tutulmalıdır. 

Trigliserid İlaçsız Düşer mi?

Çok yüksek seviyelere ulaşmayan trigliserid, hayat tarzında ve beslenme alışkanlıklarında yapılan değişikliklerle kontrol altına alınabilir. Yüksek değerlerdeki trigliserid için hekim kontrolü şarttır.