Tarsal Tünel Sendromu Belirtileri, Nedenleri ve Tedavi Yöntemleri

Tarsal tünel sendromu, ayak bileğinin iç kısmında bulunan tarsal tünel içerisinden geçen posterior tibial sinirin veya bu sinirin dallarının bası altında kalması sonucu ortaya çıkan bir sinir sıkışmasıdır. Ayak tabanında yanma, karıncalanma, uyuşma, elektrik çarpması hissi ve ağrıya neden olabilir. Belirtiler uzun süre ayakta kalma veya yürüme sırasında artabilir ve dinlenmeyle hafifleyebilir.

Tarsal tünel sendromunun tedavisi, sinir sıkışmasının nedenine, belirtilerin şiddetine ve sinirde gelişen etkilenmenin düzeyine göre planlanır. Hafif ve orta şiddetteki olgularda aktivite düzenlemesi, uygun ayakkabı seçimi, kişiye özel tabanlıklar ve fizik tedavi gibi ameliyatsız yöntemler değerlendirilebilir. Sinir üzerinde belirgin bası oluşturan bir kitle bulunması veya uygun konservatif tedaviye rağmen şikayetlerin devam etmesi durumunda cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.

Tarsal Tünel Sendromu Nedir?

Tarsal tünel sendromu, ayak bileğinin iç tarafındaki dar anatomik kanalda ilerleyen posterior tibial sinirin sıkışmasıyla ilişkili nöropatik bir durumdur. Bu kanal; sinirin yanı sıra tendonları ve kan damarlarını da barındırır. Sinirin sıkışması, ayak tabanına yayılan duyusal belirtilere ve bazı hastalarda ayak kaslarının işlevlerinde etkilenmeye yol açabilir.

Tarsal tünel, iç ayak bileği kemiğinin arkasında yer alır ve üzeri fleksör retinakulum adı verilen sağlam bir bağ dokusuyla örtülüdür. Bu bölgedeki ödem, anatomik daralma veya çevre dokulardaki yapısal değişiklikler sinir üzerindeki basıncı artırabilir.

Sendrom, farklı ayak ve ayak bileği rahatsızlıklarıyla benzer belirtiler gösterebildiği için yalnızca şikayetlere bakılarak kesinleştirilemez. Doğru tanı, klinik muayene ve gerektiğinde elektrofizyolojik veya görüntüleme incelemelerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur.

Bilgi Almak İçin Aşağıdaki Formu Doldurabilirsiniz

Tarsal Tünel Sendromu Nedenleri Nelerdir?

Tarsal tünel sendromu, sinirin geçtiği alanda basıncın artması veya sinirin çevresindeki dokuların sinire baskı yapması sonucunda gelişebilir. Bazı hastalarda belirgin bir neden saptanamazken bazı kişilerde ayak bileği sorunları veya sistemik hastalıklar riski artırabilir.

Tarsal tünel sendromu nedenleri şunlardır:

• Ayak bileği travmaları: Burkulma, kırık veya yumuşak doku yaralanmaları sonrasında gelişen şişlik sinire baskı yapabilir.
• Ganglion kistleri ve diğer kitleler: Tarsal tünel içindeki veya çevresindeki oluşumlar sinirin geçtiği alanı daraltabilir.
• Kemik çıkıntıları: Kemik yapısındaki değişiklikler sinir üzerindeki mekanik basıyı artırabilir.
• Ayak deformiteleri: Düz tabanlık ve aşırı pronasyon gibi biyomekanik sorunlar, bazı kişilerde sinir üzerindeki gerilimi veya basıncı artırabilir.
• Tendon kılıfı iltihabı ve ödem: Çevre dokulardaki şişlik tünel içindeki alanı azaltabilir.
• Sistemik hastalıklar: Diyabet ve bazı inflamatuvar hastalıklar sinir sağlığını etkileyebilir veya sıkışmaya yatkınlığı artırabilir.
• Tekrarlayan yüklenme: Uzun süre ayakta kalma, yoğun yürüme ve bazı spor aktiviteleri belirtileri tetikleyebilir.

Her ayak bileği ağrısı veya ayak tabanı uyuşması tarsal tünel sendromu anlamına gelmez. Altta yatan nedenin belirlenmesi, tedavi yönteminin seçilmesinde önem taşır.

Tarsal Tünel Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Tarsal tünel sendromunun belirtileri, posterior tibial sinirin ve etkilenen sinir dallarının dağılımına göre değişebilir. Şikayetler genellikle ayak tabanında, topuk çevresinde ve ayak parmaklarına doğru uzanan bölgelerde hissedilir.

En sık karşılaşılan tarsal tünel sendromu belirtileri aşağıdaki gibidir:

• Ayak tabanında yanma ve uyuşma
• Ayak bileğinin iç kısmından ayak tabanına yayılan ağrı
• Karıncalanma ve elektrik çarpması benzeri hisler
• Uzun süre ayakta kalınca artan rahatsızlık
• Yürüme sırasında ayak tabanında ağrı veya hassasiyet
• Ayak tabanında his azalması
• İleri veya uzun süreli sinir etkilenmesinde ayak kaslarında güçsüzlük

Belirtiler tek ayakta görülebileceği gibi iki ayağı da etkileyebilir. Özellikle gece artan yanma, dinlenirken devam eden uyuşma veya giderek belirginleşen his kaybı, sinir kaynaklı bir sorunun değerlendirilmesini gerektirir.

Tarsal tünel sendromunda her hastada bütün belirtiler görülmez. Benzer şikayetler periferik nöropati, bel kaynaklı sinir basısı ve diğer ayak hastalıklarında da ortaya çıkabildiğinden klinik değerlendirme önemlidir.

Tarsal Tünel Sendromunun Evreleri Nelerdir?

Tarsal tünel sendromu için bütün hastalarda kullanılan, standartlaştırılmış bir evreleme sistemi bulunmamaktadır. Belirtilerin şiddeti ve sinir işlevindeki değişiklikler klinik değerlendirmede yol gösterici olabilir.

Tarsal tünel sendromu evreleri aşağıdaki şekilde ele alınabilir:

• Hafif etkilenme: Aralıklı yanma, karıncalanma veya uyuşma görülür. Şikayetler özellikle uzun süre ayakta kalma ve aktiviteyle belirginleşebilir.
• Orta düzeyde etkilenme: Belirtiler daha sık ortaya çıkar, yürüme ve günlük aktiviteler sırasında rahatsızlık oluşturabilir.
• İleri sinir etkilenmesi: Kalıcı his kaybı veya sinir işlevinde belirgin bozulma görülebilir. Bazı hastalarda kas güçsüzlüğü de eşlik edebilir.

Bu sınıflandırma, resmi bir evreleme ölçütü değil, klinik belirtileri açıklamaya yönelik genel bir çerçevedir. Tedavi kararı yalnızca belirtilerin şiddetine göre değil, sinir hasarının bulguları ve sıkışmanın nedeni dikkate alınarak verilir.

Tarsal Tünel Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Tarsal tünel sendromunun tanısı, hastanın şikayetlerinin değerlendirilmesi, fizik muayene ve gerekli durumlarda yardımcı testlerin birlikte yorumlanmasıyla konulur. Sendromu tek başına kesin olarak gösteren, her hastada güvenilir sonuç veren bir test bulunmadığından farklı bulguların bir arada değerlendirilmesi gerekir.

Fizik Muayene

Fizik muayenede ayak bileğinin iç kısmı, posterior tibial sinirin seyri, ayak tabanındaki duyu ve kas işlevleri incelenir. Hekim, sinirin geçtiği bölgeye hafifçe vurulduğunda belirtilerin ortaya çıkıp çıkmadığını değerlendirebilir; bu bulgu Tinel belirtisi olarak adlandırılır.

Ayak ve ayak bileğinin belirli pozisyonlara getirilmesiyle şikayetlerin artıp artmadığı da incelenebilir. Bunun yanında ayak kemerinin yapısı, yürüme biçimi, şişlik, hassasiyet ve olası kitleler değerlendirilerek diğer nedenler araştırılır.

EMG ve Sinir İletim Testleri

Elektromiyografi (EMG) ve sinir iletim çalışmaları, sinirlerin elektriksel işlevlerini ve kasların yanıtlarını değerlendirmeye yardımcı olur. Bu incelemeler, posterior tibial sinirin etkilenmesini araştırmak ve bazı diğer sinir hastalıklarıyla ayırıcı tanı yapmak amacıyla kullanılabilir.

Sonuçların normal olması tarsal tünel sendromunu kesin olarak dışlamaz. Testlerin duyarlılığı değişken olduğundan bulgular hastanın şikâyetleri ve fizik muayenesiyle birlikte yorumlanmalıdır.

Ultrasonografi ve MR

Ultrasonografi sinirin, tendonların ve çevre yumuşak dokuların incelenmesine olanak verir; gerektiğinde dinamik değerlendirme de yapılabilir.

Manyetik rezonans görüntüleme (MR), ganglion kisti, yumuşak doku kitlesi, tendon hastalığı veya kemik ve çevre dokulardaki yapısal değişikliklerden şüphelenildiğinde tercih edilebilir. Röntgen ise özellikle kemik yapısının ve ayak bileği hizalanmasının değerlendirilmesinde yardımcı olabilir.

Tarsal Tünel tanı sürecinde kullanılan yöntemler aşağıdaki gibidir:

Bu incelemelerin tümünün her hastaya yapılması gerekmez. Hangi testlerin gerekli olduğu, klinik bulgulara ve olası sıkışma nedenine göre belirlenir.

Tarsal Tünel Sendromu Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Tarsal tünel sendromunda tedavinin temel amacı, sinir üzerindeki baskıyı azaltmak, belirtileri kontrol altına almak ve ayak işlevlerini korumaktır. Tedavi planı; sinir sıkışmasının nedenine, belirtilerin süresine ve sinir hasarının düzeyine göre kişiselleştirilir.

Tarsal Tünel Sendromunda Ameliyatsız Tedavi

Belirgin bir yapısal engelin bulunmadığı ve ciddi sinir işlev kaybının saptanmadığı hastalarda öncelikle ameliyatsız yöntemler değerlendirilebilir. Bu yaklaşımda ayak bileğine binen yükün düzenlenmesi ve belirtileri artıran faktörlerin azaltılması hedeflenir.

Ameliyatsız tedavi kapsamında aşağıdaki yöntemlerden yararlanılabilir:

• Aktivite düzenlemesi: Belirtileri artıran uzun süre ayakta kalma ve tekrarlayan yüklenmeler azaltılır.
• Uygun ayakkabı seçimi: Ayağı destekleyen ve ayak bileğine gereksiz baskı oluşturmayan ayakkabılar tercih edilir.
• Kişiye özel tabanlık veya ortez: Ayak biyomekaniğindeki sorunların sinir üzerindeki yükünü azaltmak amacıyla kullanılabilir.
• Fizik tedavi ve egzersiz: Uzman değerlendirmesiyle esneklik, hareket kontrolü ve ayak işlevlerini destekleyen programlar uygulanabilir.
• Şişlik kontrolü: Nedene uygun dinlenme ve diğer destekleyici uygulamalarla çevre dokulardaki ödemin azaltılması hedeflenebilir.
• Ağrı yönetimi: Gerekli görüldüğünde hekim tarafından uygun tedavi seçenekleri değerlendirilir.

Tedavinin başarısı, altta yatan nedenin doğru belirlenmesine bağlıdır. Örneğin ayak yapısıyla ilişkili bir basıda tabanlık fayda sağlayabilirken tünel içindeki bir kistin oluşturduğu mekanik baskının ayrıca ele alınması gerekebilir.

Tarsal Tünel Sendromu Cerrahisi 

Cerrahi tedavi, uygun ameliyatsız yaklaşımlara rağmen şikayetleri devam eden, sinir üzerinde belirgin yapısal bası bulunan veya nörolojik etkilenmesi belirgin olan seçilmiş hastalarda değerlendirilebilir. Ameliyat kararı, tanının güvenilirliği ve beklenen yarar ile olası riskler birlikte ele alınarak verilir.

Tarsal tünel dekompresyon ameliyatında amaç, posterior tibial sinirin üzerindeki baskıyı azaltmaktır. İşlem sırasında tünelin üzerini örten fleksör retinakulum gevşetilebilir; gerekli durumlarda sinirin distal dallarının geçtiği bölgeler de değerlendirilerek ek bası noktaları giderilebilir.

Sıkışmaya neden olan ganglion kisti veya başka bir kitle varsa uygun cerrahi yaklaşım kapsamında bu oluşumun tedavisi planlanabilir. Kemik kaynaklı basılarda ise ilgili yapının konumu ve sinirle ilişkisi değerlendirilerek gerekli işlem belirlenir. Her hastada aynı cerrahi teknik uygulanmaz.

Tarsal Tünel Dekompresyon Ameliyatı Nedir?

Tarsal tünel dekompresyon ameliyatı, sinirin geçtiği kanalın üzerindeki baskıyı azaltmayı amaçlayan cerrahi bir işlemdir. Ameliyatın kapsamı, sinir sıkışmasının yeri ve nedenine göre belirlenir.

Cerrahi planlamada posterior tibial sinir ve dalları, fleksör retinakulum, çevredeki tendonlar ve olası bası oluşturan yapılar değerlendirilir. Sinirin topuk ve ayak tabanına uzanan dallarında ek sıkışma alanları bulunup bulunmadığı da dikkate alınabilir.

Tarsal Tünel Ameliyatı Sırasında Sinirin Korunması Nasıl Sağlanır?

Cerrahi sırasında sinirin anatomik seyri ve dallanma bölgeleri dikkatle değerlendirilir. Amaç, siniri doğrudan yaralamadan baskı oluşturan dokuları gevşetmek veya gerekli durumlarda bu dokuları tedavi etmektir.

Posterior tibial sinirin medial ve lateral plantar dalları ile bunların çevre dokularla ilişkisi, sıkışmanın konumuna göre incelenebilir. İşlemin kapsamı hastanın anatomik özelliklerine ve cerrahi bulgulara bağlıdır. Her hastada bütün sinir dallarına aynı şekilde müdahale edilmesi gerekmez.

Tarsal Tünel Sendromu İçin Risk Grupları Kimlerdir?

Tarsal tünel sendromu farklı yaş gruplarında görülebilir. Ayak bileği travması geçiren, ayak biyomekaniğinde bozukluk bulunan veya sinir çevresindeki dokularda şişlik gelişen kişilerde risk artabilir.

Özellikle aşağıdaki gruplarda belirtilerin değerlendirilmesi önemlidir:

• Ayak bileği burkulması veya kırığı geçirenler
• Düz tabanlık veya belirgin ayak deformitesi bulunanlar
• Uzun süre ayakta çalışanlar
• Koşu ve tekrarlayan ayak bileği hareketleri içeren sporlarla uğraşanlar
• Diyabet veya periferik nöropati tanısı bulunanlar
• Ayak bileği çevresinde kist, kitle ya da kronik tendon sorunu olanlar
• İnflamatuvar hastalıklar nedeniyle ayak bileğinde şişlik yaşayanlar

Bu faktörlerin bulunması, kişinin mutlaka tarsal tünel sendromu geliştireceği anlamına gelmez. Risk değerlendirmesi belirtiler ve muayene bulgularıyla birlikte yapılır.

Tarsal Tünel Sendromuna Hangi Bölüm Bakar?

Tarsal tünel sendromunun değerlendirilmesinde ortopedi ve travmatoloji, özellikle ayak ve ayak bileği cerrahisi alanında çalışan hekimler görev alabilir. Sinir işlevinin ayrıntılı incelenmesi ve diğer nöropatilerle ayırıcı tanı yapılması gerektiğinde nöroloji uzmanından da görüş alınabilir.

Tarsal tünel sendromu tanı ve tedavi sürecinde ilgili uzmanlar şu alanlarda değerlendirme yapabilir:

• Ortopedi ve travmatoloji: Ayak bileğinin anatomik yapısını, deformiteleri ve cerrahi gereksinimini değerlendirir.
• Nöroloji: Sinir işlevini, duyu değişikliklerini ve diğer nörolojik nedenleri araştırır.
• Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon: Uygun hastalarda hareket işlevini destekleyen egzersiz ve rehabilitasyon programlarını planlar.

Hangi bölüme başvurulacağı, belirtilerin niteliğine ve eşlik eden bulgulara göre belirlenebilir.

Tarsal Tünel Sendromu ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Ayak Tabanında Yanma ve Uyuşma Tarsal Tünel Sendromundan Kaynaklanabilir mi?

Evet. Posterior tibial sinirin sıkışması ayak tabanında yanma, uyuşma ve karıncalanmaya neden olabilir ancak benzer belirtiler diyabetik nöropati ve bel kaynaklı sinir basısı gibi durumlarda da görülebilir.

Tarsal Tünel Sendromu Yürümeyi ve Günlük Yaşamı Nasıl Etkiler?

Ayak tabanındaki ağrı, yanma ve uyuşma uzun süre yürümeyi veya ayakta kalmayı zorlaştırabilir. Belirtilerin şiddetine göre kişinin günlük aktiviteleri ve egzersiz kapasitesi etkilenebilir.

Tarsal Tünel Sendromu Hangi Yaş Gruplarında Görülür?

Farklı yaş gruplarında görülebilir ve yalnızca belirli bir yaş aralığına özgü değildir. Travma, ayak yapısındaki değişiklikler ve eşlik eden hastalıklar yaşa ek olarak riski etkileyebilir.

Tarsal Tünel Sendromu ile Ayak Bileği Sinir Sıkışması Aynı Durum mudur?

Tarsal tünel sendromu, ayak bileğinin iç kısmında posterior tibial sinirin sıkışmasıyla ilişkili belirli bir sinir sıkışması türüdür. Ayak bileğindeki sinir sıkışması ifadesi ise farklı sinirleri veya farklı anatomik bölgeleri de kapsayabilir.

EMG, Tarsal Tünel Sendromunun Tanısında Ne Kadar Etkilidir?

EMG ve sinir iletim testleri sinir işlevindeki bozuklukları göstermeye yardımcı olabilir ancak her hastada tanıyı kesinleştiremez. Normal sonuçlar, klinik şüphe devam ediyorsa sendromu tamamen dışlamaz.

Cerrahide Posterior Tibial Sinirin Hangi Bölümleri Değerlendirilir?

Sinirin tarsal tünel içindeki seyri ile medial ve lateral plantar dalları, sıkışmanın konumuna göre değerlendirilir. Gerekli hastalarda bu dalların daha ileri bölümlerindeki ek bası noktaları da incelenebilir.

Tarsal Tünel Sendromunda Kimler Ameliyatsız Tedavi İçin Uygundur?

Belirgin bir kitle veya ilerleyici sinir işlev kaybı bulunmayan, belirtileri konservatif yöntemlerle kontrol edilebilecek hastalarda ameliyatsız tedavi değerlendirilebilir. Uygunluk, muayene ve gerekli incelemeler sonucunda belirlenir.

Diyabeti Olan Hastalarda Tarsal Tünel Sendromu Nasıl Değerlendirilir?

Diyabetik periferik nöropati, tarsal tünel sendromuna benzer belirtiler oluşturabileceğinden iki durumun ayırt edilmesi önemlidir. Muayene ve test sonuçları diyabetin sinirler üzerindeki etkisi dikkate alınarak yorumlanır.

Spor Yapan Kişilerde Tarsal Tünel Sendromu Gelişme Riski Nedir?

Tekrarlayan yüklenme, ayak bileği burkulmaları ve uygun olmayan ayakkabı kullanımı bazı sporcularda belirtileri tetikleyebilir. Bununla birlikte spor yapmak tek başına sendrom gelişeceği anlamına gelmez.

Tarsal Tünel Sendromu ile Plantar Fasiit Arasındaki Fark Nedir?

Tarsal tünel sendromu sinir sıkışmasına bağlı yanma, karıncalanma ve uyuşma gibi belirtilerle öne çıkarken plantar fasiit, ayak tabanındaki plantar fasyanın etkilenmesiyle ilişkili ağrıya neden olur. Özellikle topuk ağrısının yeri ve karakteri ayırıcı tanıda yardımcıdır.

Tarsal Tünel Sendromu ile Periferik Nöropati Nasıl Ayırt Edilir?

Tarsal tünel sendromunda belirtiler genellikle belirli bir sinirin dağılımında yoğunlaşırken periferik nöropati daha yaygın veya iki taraflı olabilir. Bununla birlikte iki durum aynı kişide birlikte görülebileceğinden klinik muayene ve gerektiğinde sinir iletim testleri önemlidir.

Tarsal Tünel Sendromu ve Bel Kaynaklı Sinir Sıkışması Nasıl Ayrılır?

Tarsal tünel sendromunda bası ayak bileği düzeyindedir; bel kaynaklı sinir sıkışmasında ise sinir kökleri etkilenebilir ve ağrı bacak boyunca yayılabilir. Muayene bulguları, belirtilerin dağılımı ve gerekli durumlarda elektrofizyolojik incelemeler ayırıcı tanıya yardımcı olur.