Rinovirüs Nedir? Rinovirüs Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Rinovirüs, en sık görülen üst solunum yolu enfeksiyonlarının başlıca etkeni olan ve özellikle soğuk algınlığına yol açan bir virüstür. Hapşırma, burun akıntısı, boğaz ağrısı ve hafif ateş gibi belirtilerle kendini gösteren rinovirüs enfeksiyonları; bağışıklık sistemi zayıf bireylerde, küçük çocuklarda, yaşlılarda ve kronik hastalığı olan kişilerde rinovirüs enfeksiyonu daha uzun sürebilir ve sinüzit, orta kulak iltihabı ya da alt solunum yolu enfeksiyonları gibi komplikasyonlara zemin hazırlayabilir.

Rinovirüs Nedir?

Rinovirüs, soğuk algınlığına en sık neden olan ve üst solunum yolu enfeksiyonlarının en yaygın nedenleri arasında yer alan bir virüstür. Toplum içinde çok kolay yayılabildiği için yıl boyunca görülebilir ve her yaş grubunu etkileyebilir.

“Rino” ifadesi burun anlamına gelir. Bu da virüsün çoğunlukla burun ve üst solunum yollarında gelişmesiyle alakalıdır. Rinovirüsler tek bir türden ibaret değildir, farklı alt tipleri bulunan geniş bir gruptur. Bu çeşitlilik, insanların rinovirüse birden fazla kez yakalanabilmesinin en önemli nedenlerinden biridir. Çünkü bir alt tipe karşı bağışıklık gelişse bile, diğer alt tipler enfeksiyona yol açabilir.

Rinovirüsün temel özelliği, vücuda girdikten sonra üst solunum yolu mukozasında (özellikle burun boşluğu, nazofarenks ve boğaz bölgesi) çoğalmasıdır. Bu bölge, dış ortamla sürekli temas halinde olduğu için virüsün tutunması ve yayılması açısından elverişlidir. Ayrıca bazı çevresel koşullara karşı daha dayanıklıdır. Bu durum, toplum içinde bulaşın kolaylaşmasına zemin hazırlar.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Rinovirüs Belirtileri Nelerdir?

Rinovirüs belirtileri, çoğu kişide soğuk algınlığına benzer şekilde başlayıp ilerleyen ve genellikle üst solunum yollarında yoğunlaşan şikâyetlerdir. Belirtiler kişiden kişiye değişse de genellikle yavaş yavaş başlar; ilk günlerde burun ve boğaz odaklı şikâyetler ön plandayken, sonraki günlerde burun tıkanıklığı ve öksürük daha baskın hale gelebilir. Rinovirüsün başlıca belirtileri şunlardır:

• Burun akıntısı (başlangıçta sulu, ilerleyen günlerde daha koyu kıvamlı olabilir)
• Burun tıkanıklığı ve nefes almada zorlanma
• Hapşırma ve burun içinde kaşıntı veya yanma hissi
• Boğaz ağrısı, boğazda kuruluk ve tahriş hissi
• Geniz akıntısı ve boğazda takılma hissi
• Öksürük (çoğunlukla kuru, zamanla balgamlı hale gelebilir)
• Halsizlik ve yorgunluk
• Baş ağrısı ve başta dolgunluk hissi
• Hafif ateş (özellikle çocuklarda daha belirgin olabilir)
• Ses kısıklığı
• Gözlerde sulanma ve kızarıklık
• Koku alma duyusunda geçici azalma
• İştahsızlık ve genel kırgınlık hissi

Rinovirüs Nasıl Bulaşır?

Rinovirüs, günlük yaşamda çok sık temas edilen ortam ve yüzeylerde kolayca yayılabildiği için özellikle okul, iş yeri, toplu taşıma ve kalabalık alanlarda hızlı bulaş gösterebilir.

En yaygın bulaş yolu damlacık yoludur. Enfekte bir kişi konuştuğunda, öksürdüğünde ya da hapşırdığında havaya saçılan çok küçük solunum damlacıkları, yakın mesafedeki kişilerin burun, ağız veya göz mukozasına ulaşarak bulaşa neden olabilir. Bu nedenle özellikle yakın temasın yoğun olduğu ortamlarda rinovirüsün bulaşmasını kolaylaşır.

Bir diğer önemli bulaş yolu temas yoludur. Rinovirüs, enfekte kişinin eline; burun silme, yüzüne dokunma veya öksürürken ağzını kapatma gibi davranışlarla bulaşabilir. Ardından el sıkışma, ortak eşya kullanımı veya sık dokunulan yüzeylere temas yoluyla virüs çevreye yayılabilir. 

Kapalı alanlarda uzun süre bulunmak, havalandırmanın yetersiz olması, kalabalık ortamlar, ortak alan ve eşya kullanımı, çocukların bir arada bulunduğu kreş ve okul gibi ortamlar bulaş riskini yükseltebilir. Aynı şekilde sık el-yüz teması, el hijyenine dikkat edilmemesi ve hasta kişilerin öksürme/hapşırma sırasında uygun şekilde ağız-burun kapatmaması da bulaşı belirgin şekilde kolaylaştırır.

Rinovirüsün Neden Olduğu Hastalıklar Nelerdir?

Rinovirüsün neden olduğu hastalıklar, çoğunlukla üst solunum yollarında başlayan ve soğuk algınlığı olarak bilinen enfeksiyonlardır. Ancak bazı kişilerde (özellikle çocuklar, yaşlılar, bağışıklığı zayıf olanlar ve astım/KOAH gibi solunum yolu hastalığı bulunanlarda) başka hastalıklara neden olabilir. Rinovirüsün neden olduğu başlıca hastalıklar şunlardır:

• Soğuk algınlığı (nezle)/üst solunum yolu enfeksiyonu: Rinovirüsün en sık neden olduğu hastalıktır. Burun akıntısı, hapşırma, burun tıkanıklığı ve boğaz ağrısı gibi belirtilerle görülür. Çoğu zaman hafif seyreder ve kendiliğinden düzelir.
• Sinüzit: Rinovirüs sonrası burun içinin şişmesi ve tıkanması, sinüslerin yeterince boşalamamasına yol açabilir. Bu durumda yüzde dolgunluk hissi, baş ağrısı ve koyu burun akıntısı görülebilir.
• Orta kulak iltihabı: Özellikle çocuklarda orta kulak iltihabı, rinovirüs enfeksiyonunu takiben kulak ile burun arasındaki kanalın etkilenmesi sonucu kulakta ağrı ve basınç hissi oluşabilir.
• Bronşit: Bazı kişilerde enfeksiyon alt solunum yollarına inerek bronşları etkileyebilir. Bu durum öksürük, balgam ve göğüste rahatsızlık hissiyle kendini gösterebilir.
• Zatürre (pnömoni): Nadir de olsa akciğer dokusunu etkileyerek zatürreye yol açabilir. Bu durum daha çok bağışıklık sistemi zayıf kişilerde görülür.
• Astım ataklarının tetiklenmesi: Astımı olan kişilerde nefes darlığı, hırıltı ve öksürük gibi astım belirtilerini artırabilir.
• KOAH alevlenmesi: KOAH hastalarında solunum sıkıntısının artmasına ve hastalığın geçici olarak kötüleşmesine neden olabilir.

Rinovirüs Tanısı Nasıl Konulur?

Rinovirüs tanısı genellikle belirtiler ve doktor muayenesi ile konur. Çünkü rinovirüs, soğuk algınlığına çok sık neden olan bir virüs olduğu için çoğu kişide özel bir test yapılmasına gerek duyulmaz. Hekim; burun akıntısı, burun tıkanıklığı, hapşırma, boğaz ağrısı ve öksürük gibi şikâyetlerin süresini ve seyrini değerlendirerek tanı koyabilir.

Çoğu vakada kan tahlili ya da görüntüleme gibi ek incelemeler gerekmez. Özellikle belirtileri hafif olan ve genel durumu iyi olan kişilerde tanı, yalnızca klinik değerlendirme ile yeterli kabul edilir. Ancak belirtiler ağır seyrediyorsa virüsün kesin olarak saptanması için laboratuvar testleri istenebilir. 

Rinovirüs Tedavisi Nedir?

Rinovirüs tedavisi, genellikle şikâyetleri azaltmaya yöneliktir. Çünkü rinovirüsü tamamen yok eden özel bir ilaç bulunmaz ve enfeksiyon çoğu zaman kendiliğinden iyileşir. Bu dönemde dinlenmek, bol sıvı tüketmek ve vücudu yormamak çok önemlidir. Ateş, baş ağrısı veya vücut ağrıları varsa doktorun uygun gördüğü ağrı kesici ve ateş düşürücüler kullanılabilir. Burun tıkanıklığını azaltmak için tuzlu su (serum fizyolojik) ile burun temizliği yapılması da rahatlatıcı olabilir.

Rinovirüs bir virüs olduğu için antibiyotik tedavisi gerekli değildir ve fayda sağlamaz. Antibiyotikler ancak ek bir bakteriyel enfeksiyon geliştiğinde doktor tarafından önerilebilir. Çoğu kişide rinovirüs birkaç gün içinde hafifleyerek geçer.

Rinovirüs Hakkında Sık Sorulan Sorular

Rinovirüs Tehlikeli mi?

Genellikle tehlikeli değildir ve hafif seyreder. Ancak bebekler, yaşlılar, bağışıklık sistemi zayıf kişiler ve astım-KOAH hastalarında daha ağır geçebilir.

Rinovirüs Kaç Gün Sürer?

Belirtiler çoğunlukla 5-7 gün içinde azalır. Öksürük ve burun tıkanıklığı bazı kişilerde 1-2 hafta sürebilir.

Rinovirüs Testi Nasıl Yapılır?

Gerektiğinde burun veya boğazdan alınan örnekle yapılan laboratuvar testleri ile saptanır. Çoğu kişide teste gerek duyulmaz.

Rinovirüse Ne İyi Gelir?

Dinlenmek, bol sıvı içmek, tuzlu suyla burun temizliği yapmak ve gerekirse doktorun önerdiği ateş düşürücü ve ağrı kesiciler belirtileri hafifletmeye yardımcı olur.