Osteomalazi (Kemik Yumuşaması) Nedir, Nasıl Tedavi Edilir?

Osteomalazi, diğer adıyla kemik yumuşaması, kemiklerin normalden daha kolay bükülüp kırılabileceği şekilde yumuşayıp zayıflaması durumudur. Çoğunlukla D vitamini eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bacaklarda, kasıklarda, üst uyluklarda ve dizlerde kemik ağrısı ile kas güçsüzlüğü olarak kendini göstermektedir. 

Kemik Yumuşaması Nedir?

Yeni oluşan kemik matriksinin dayanıklı hale gelmesi için ihtiyaç duyduğu kalsiyum ve fosfat gibi minerallerin yeterli yerleşim gösterememesi sonucu açığa çıkan kemiklerin mekanik olarak zayıflamasıdır. Kemik dokusu normal şekilde oluşsa bile sertliğini ve dayanıklılığını tam olarak kazanamamaktadır. Osteomalazide sorun, kemiğin miktarından çok kemiğin mineralizasyon sürecindedir. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Osteomalazi Neden Olur?

Çoğunlukla yetersiz güneş ışığı alımı ve beslenme yetersizliklerinden kaynaklı D vitamini eksikliğinde açığa çıkan kemik yumuşamasının diğer nedenleri ise şu şekildedir:

• Kalsiyum eksikliği
• Fosfat eksikliği
• Kronik böbrek hastalıkları
• Karaciğer hastalıkları
• Çölyak hastalığı ve diğer malabsorpsiyon durumları
• Bariatrik cerrahi sonrasında gelişen emilim bozuklukları
• D vitamini metabolizmasını etkileyen bazı genetik hastalıklar
• Böbreklerden aşırı fosfat kaybına neden olan hastalıklar
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
• Tümör kaynaklı fosfat kaybına bağlı osteomalazi

Kemik Yumuşamasının Belirtileri Nelerdir?

Kemik yumuşaması erken evrede çoğunlukla belirgin belirtilere yol açmamaktadır. Hastalığın ilerlediği durumlarda ortaya çıkan semptomlar şunlardır:

• Merdiven çıkarken zorlanma 
• Uzun süre yürümekte zorlanma 
• Dokunmayla hissedilen kemik hassasiyeti 
• Küçük çarpmalar veya düşmeler sonucu yaşanan kemik kırıkları 
• Kalça, leğen, bacak ve bel kemiklerinde ağrı 
• Sekerek, aksayarak yürüme 
• Oturulan yerden kalkmakta güçlük çekme
• Ellerde ve ayaklarda karıncalanma hissi 
• Ağız çevresinde uyuşma hissi 
• Omuzlarda kas güçsüzlüğü 

Osteomalazi Tanısı Nasıl Konur?

Kemiklerde yumuşama, kan testleri ve görüntüleme yöntemlerinin kombinasyonuyla teşhis edilmektedir. D vitamini, kalsiyum ve fosfor seviyelerinde düşüklüğün yanı sıra yüksek alkalin fosfataz da kan testleri ile tespit edilmektedir. Ardından röntgen ile kemiklerdeki zayıflama ve kırıklar saptanmaktadır. Gerekli görüldüğü takdirde kemik mineral yoğunluğu taraması yapılarak kemik kaybı da izlenmektedir. İdrardaki kalsiyum miktarını tespit etmek için 24 saatlik idrar testi de istenmektedir. Tüm bu analizler sonucunda osteomalazi tanısı konarak en uygun tedavi programı belirlenmektedir. 

Kemik Yumuşamasının Tedavisi Var mı? 

Osteomalazinin tedavisinin planlanmasından önce kemik mineralizasyonundaki bozukluğun nedeni tespit edilmektedir. D vitamini eksikliğine bağlı osteomalazide temel yaklaşım D vitamini eksikliğinin yerine konması ve kişinin yeterli kalsiyum almasının sağlanmasıdır. Osteomalazinin nedeni fosfat kaybıysa fosfat metabolizmasını etkileyen hastalık araştırılmaktadır. 

Çölyak veya başka bir emilim bozukluğu, kronik böbrek hastalığı ya da karaciğer hastalığına bağlı olarak kemik yumuşaması varsa tedavi bu hastalıklara göre düzenlenmektedir. Tümör kaynaklı osteomalazide, sorumlu tümör saptanabilirse cerrahi de temel tedavi seçeneklerinden biridir. 

Kemik Yumuşaması İçin Hangi Takviyeler Alınabilir?

Osteomalazide takviye seçimi hastalığın nedenine göre uzman hekim tarafından yapılmaktadır. Genellikle önerilen takviyeler şunlardır:

• D vitamini: Genellikle D3 (kolekalsiferol) tercih edilir. Kullanılacak doz, 25-OH D vitamini düzeyi ve hastalığın şiddetine göre belirlenir.
• Kalsiyum: Öncelikle beslenmeyle yeterli kalsiyum alınması hedeflenir; beslenmenin yetersiz kaldığı durumlarda kalsiyum takviyesi düşünülebilir. 
• Fosfat: Her osteomalazi hastasına fosfat takviyesi verilmez. Özellikle hipofosfatemik osteomalazi, böbrekten fosfat kaybı veya X'e bağlı hipofosfatemi gibi özel durumlarda kullanılabilir.
• Protein desteği: Yetersiz beslenme veya belirgin protein eksikliği bulunan kişilerde kemik-kas sağlığının desteklenmesi açısından önerilir. 

Kemik Yumuşaması Riski Kimlerde Daha Fazladır? 

Osteomalazi açısından risk, hastalığın altında yatan nedene göre değişiklik göstermektedir. Özellikle D vitamini eksikliği veya mineral metabolizmasını etkileyen bir hastalığı bulunan kişilerde risk daha fazladır. Osteomalazi risk grubunda yer alan kişiler şu şekilde sıralanabilir:

• Güneş ışığına çok az maruz kalan kişiler
• Beslenme yoluyla yeterli D vitamini ve kalsiyum alamayanlar
• Emilim bozukluğu bulunan kişiler
• Çölyak gibi bağırsak hastalıkları olanlar
• Bariatrik cerrahi geçirenler
• Kronik böbrek veya karaciğer hastalığı bulunanlar
• D vitamini metabolizmasını etkileyen hastalıkları olanlar
• Fosfat kaybına yol açan böbrek hastalıkları bulunanlar
• Bazı ilaçları uzun süre kullananlar
• Açıklanamayan yaygın kemik ağrısı ve kas güçsüzlüğü yaşayan kişiler

Osteomalazi Kemik Erimesi mi? 

Kemik yumuşaması ve kemik erimesi birbiriyle sıklıkla karıştırılan iki farklı durumdur. Osteoporozda temel problem, kemik kütlesinin azalması ve kemiğin mikro yapısının bozulması sonucunda kemiğin kırılganlığının artmasıdır. Osteomalazide ise temel problem, oluşan kemik dokusunun yeterince mineralize olamamasıdır. İki hastalığın klinik farklılıkları şu şekildedir:

Osteomalazi Düzelir mi? 

Altta yatan neden tedavi edilebildiğinde osteomalazi büyük ölçüde düzelmektedir. Özellikle D vitamini eksikliğine bağlı gelişen osteomalazide uygun tedaviyle kemik mineralizasyonu yeniden normale dönmekte, kemik ağrısı ve kas güçsüzlüğü de zaman içerisinde azalmaktadır. 

Vücudun mineral dengesinin düzelmesi ve yeni oluşan kemiğin yeterince mineralize olması için belli bir zamana ihtiyaç vardır. İleri osteomalazide gelişmiş kırıklar, kemik deformiteleri veya uzun süre devam eden kas güçsüzlüğü varsa iyileşme daha uzun sürmektedir. 

Kemik Yumuşamasını Önlemek Mümkün mü?

Osteomalazi riski taşıyan bireylerin sigaradan ve alkolden uzak durmaları çok önemlidir. Ayrıca öğlen saatlerinde 10-30 dakika aralığında güneş ışığına maruz kalmak da kemik sağlığının korunmasına yardımcı olmaktadır. D vitamini eksikliği varsa uskumru, kefal, somon, alabalık ve sazan gibi yağlı balıkların tüketimine ağırlık verilmesi tavsiye edilmektedir. Bunun dışında ise kalsiyum açısından zengin süt ve süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler ve kuru baklagiller de öğünlere eklenmelidir. 

Kemik Yumuşaması Tedavisi İçin Hangi Bölüme Başvurulmalıdır?

Kemik yapısı ve metabolizmasını ilgilendiren rahatsızlıklarda ilk değerlendirme ve ayırıcı tanı için Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon (Fizik Tedavi) veya Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları bölümünden destek alınmalıdır. Kemik erimesine veya yumuşamasına bağlı olarak gelişen kırıkların cerrahi takibi ve tedavisi için Ortopedi ve Travmatoloji uzmanlarına da başvurulabilir.

Osteomalazi (Kemik Yumuşaması) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kemik Yoğunluğu Ölçümü (DEXA) Osteomalazi Tanısı Koyar mı?

DEXA kemik kütlesindeki azalmayı gösterir ancak hastalığın osteomalazi mi yoksa osteoporoz mu olduğunu tek başına ayırt edemez.

Erkeklerde Osteomalazi Görülür mü?

Kemik yumuşaması; hormon seviyeleri, emilim problemleri veya beslenme eksikliklerine bağlı olarak oluştuğundan erkeklerde de görülebilir.

Osteomalazi Kas Güçsüzlüğüne Yol Açar mı?

D vitamini ve fosfat dengesizliği doğrudan kas dokusunu etkileyerek özellikle uyluk bölgesinde kas zayıflığına neden olabilir.

Genç Yaşta Osteomalazi Görülebilir mi?

Böbrek rahatsızlıkları veya emilim bozuklukları varlığında genç yetişkinlerde de osteomalazi tablosu gelişebilir.

Osteomalazi ve Raşitizm Aynı Şey mi?

Osteomalazi ve raşitizm, kemik dokusunun yeterince mineralize olamamasıyla ilişkili hastalıklardır ancak görüldükleri yaş grubu farklıdır. Raşitizm çocuklarda, büyüme plakları henüz açıkken ortaya çıkar ve kemik gelişimini etkileyebilir. Osteomalazi ise erişkinlerde görülür.

Osteomalazi Osteoporoza Neden Olur mu?

Osteomalazi doğrudan osteoporoza neden olan bir hastalık olarak kabul edilmez. Ancak bazı hastalarda iki durum aynı anda bulunabilir.

Osteomalazi Hangi Yaşlarda Görülür

Osteomalazi belirli bir yaşa özgü değildir; D vitamini eksikliği, mineral metabolizması bozuklukları, emilim sorunları, böbrek hastalıkları veya bazı ilaçlar gibi nedenlere bağlı olarak farklı yaşlarda ortaya çıkabilir. 

Osteomalazi Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmeyen osteomalazi zamanla kemik ağrısı, kas güçsüzlüğü ve hareket kısıtlılığına yol açabilir. Kemiklerin mekanik dayanıklılığı azalabileceğinden çatlaklar veya kırıklar gelişebilir. Ayrıca yürüme güçlüğü ve düşme riski artabilir. 

Kemik Yumuşaması Kırığa Neden Olur mu? 

Evet. Osteomalazide kemik dokusunun yeterince mineralize olamaması, kemiğin mekanik dayanıklılığını azaltabilir ve kırık veya stres kaynaklı kemik hasarı riskini artırabilir. 

Osteomalazi Kas Güçsüzlüğüne Neden Olabilir mi? 

Evet. Osteomalazi bazı hastalarda özellikle kalça ve uyluk çevresindeki kaslarda güçsüzlüğe neden olabilir. Bu durum merdiven çıkma, sandalyeden kalkma veya uzun süre yürüme gibi günlük aktiviteleri zorlaştırabilir. 

Osteomalazi Sonrası Kemik Yapısı Normale Döner mi? 

Çoğu hastada, altta yatan neden doğru şekilde belirlenip tedavi edildiğinde kemik mineralizasyonu ve kemik dokusunun yapısı zaman içinde düzelebilir.