Doğal ve Yapay Kalp Kapağı Protezi Nedir?

Doğal ve yapay kalp kapağı protezi, görevini yeterince yerine getiremeyen kalp kapaklarının yerine yerleştirilen tıbbi kapak sistemleridir. 

Doğal kalp kapağı protezleri, insan veya hayvan dokularından hazırlanan biyolojik kapakları; yapay kalp kapağı protezleri ise dayanıklı sentetik malzemelerden üretilen mekanik kapakları ifade eder. Her iki protez türü de kalp içerisindeki kan akışının uygun yönde gerçekleşmesini sağlamayı amaçlar.

Doğal Kalp Kapağı Protezi Nedir?

Doğal kalp kapağı protezi, insan veya hayvan kaynaklı dokular kullanılarak hazırlanan ve hasarlı kalp kapağının yerine yerleştirilen biyolojik bir protezdir. Tıbbi olarak biyoprotez veya biyolojik kalp kapağı olarak adlandırılan bu sistemler, doğal kalp kapağının açılıp kapanma hareketini taklit edecek şekilde tasarlanır.

Biyolojik kalp kapakları, mekanik protezlere kıyasla daha düşük pıhtılaşma eğilimine sahiptir. Bu nedenle başka bir tıbbi gereklilik bulunmadığında çoğu hastada ömür boyu kan sulandırıcı tedavi kullanılması gerekmez. Ancak biyolojik dokular zaman içerisinde yapısal değişikliğe uğrayabildiğinden kapağın dayanıklılık süresi sınırlıdır.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Biyolojik Kalp Kapakları Hangi Dokulardan Üretilir?

Biyolojik kalp kapakları genellikle sığır kalp zarından veya domuz kalp kapağı dokusundan üretilir. Bazı özel durumlarda insan donörlerden elde edilen kapak dokuları da kullanılabilir.

Biyolojik protezlerde kullanılan başlıca dokular şunlardır:

• Sığır perikardı: Sığır kalp zarından elde edilen ve özel işlemlerden geçirilerek kapak yaprakçıklarının oluşturulmasında kullanılan dokudur.
• Domuz kalp kapağı: Domuz kalbinden elde edilen kapak dokusunun işlenmesiyle hazırlanan biyolojik protez türüdür.
• İnsan donör kapağı: İnsan bağışçılardan elde edilen, özellikle belirli karmaşık kapak hastalıklarında kullanılabilen kapak dokusudur.
• Hastanın kendi dokusu: Bazı özel cerrahi yöntemlerde hastanın kendi kalp kapağı veya dokuları kullanılarak kapak değişimi gerçekleştirilebilir.

Biyolojik dokular, dayanıklılıklarının artırılması ve uygun şekilde kullanılabilmeleri amacıyla çeşitli hazırlama ve koruma işlemlerinden geçirilir. Kullanılan dokunun özellikleri protezin uzun dönem performansını etkileyebilir.

Yapay Kalp Kapağı Protezi Nedir?

Yapay kalp kapağı protezi, kalp içerisindeki kan akışını kontrol etmek amacıyla dayanıklı tıbbi malzemelerden üretilen mekanik kapak sistemidir. Mekanik kalp kapakları, doğal kapakların açılma ve kapanma hareketini gerçekleştirerek kanın kalp boşlukları arasında veya kalpten büyük damarlara doğru uygun yönde ilerlemesini sağlar.

Mekanik protezler uzun süreli dayanıklılıklarıyla öne çıkar ve özellikle tekrar kapak değişimi ihtimalinin azaltılmasının hedeflendiği hastalarda değerlendirilebilir. 

Bununla birlikte kapak yüzeyinde pıhtı oluşma riski nedeniyle mekanik kapak taşıyan hastalarda ömür boyu uygun antikoagülan tedavi ve düzenli INR takibi gerekir.

Mekanik Kalp Kapakları Hangi Malzemelerden Yapılır?

Mekanik kalp kapakları, insan vücuduyla uyumlu ve uzun süreli kullanıma uygun malzemelerden üretilir. Modern mekanik protezlerde özellikle pirolitik karbon ve bazı metal alaşımları kullanılmaktadır.

Mekanik kapakların üretiminde kullanılan başlıca malzemeler şunlardır:

• Pirolitik karbon: Kapak yaprakçıklarında kullanılan, aşınmaya dayanıklı özel karbon malzemedir.
• Titanyum ve metal alaşımları: Bazı kapak bileşenlerinin yapısal dayanıklılığını sağlamak amacıyla kullanılır.
• Tıbbi tekstil malzemeleri: Protezin çevresindeki dikiş halkasında bulunabilir ve kapağın kalp dokusuna sabitlenmesine yardımcı olur.
• Özel kaplama malzemeleri: Protezin tasarımına göre yüzey özelliklerini ve dayanıklılığını desteklemek amacıyla kullanılabilir.

Mekanik kapakların yaprakçık sayısı ve hareket mekanizması protezin modeline göre değişebilir. Günümüzde iki yaprakçıklı mekanik kapak tasarımları yaygın olarak kullanılmaktadır.

Doğal ve Yapay Kalp Kapağı Arasındaki Farklar Nelerdir?

Biyolojik ve mekanik kalp kapakları arasındaki temel fark, üretildikleri malzeme ve uzun dönem kullanım özellikleridir. Biyolojik kapaklar insan veya hayvan dokularından hazırlanırken mekanik kapaklar dayanıklı sentetik malzemelerden üretilir.

Her iki protez türü de kalp kapağının görevini yerine getirmeyi amaçlar ancak kullanım süreleri, pıhtılaşma riskleri ve takip gereksinimleri farklıdır.

Tablodaki süreler genel aralıkları göstermektedir. Protezin gerçek kullanım süresi; hastanın yaşı, kapağın yerleştirildiği bölge, kullanılan model ve bireysel sağlık özelliklerine göre değişebilir. 

Doğal Kalp Kapağı mı Yapay Kalp Kapağı mı Daha İyi?

Biyolojik veya mekanik kalp kapağının her hasta için daha iyi olduğu söylenemez. Mekanik kapaklar uzun süreli dayanıklılık sağlarken biyolojik kapaklar, ömür boyu antikoagülan kullanımının uygun olmadığı veya istenmediği durumlarda avantaj sağlayabilir.

Kapak seçimi; hastanın yaşı, kanama ve pıhtılaşma riski, gebelik planı, eşlik eden hastalıkları ve kişisel tercihleri dikkate alınarak gerçekleştirilir.

Kalp Kapağı Protezi Hangi Hastalıklarda Kullanılır?

Kalp kapağı protezleri, kalp kapaklarının kan akışını yeterli düzeyde kontrol edemediği durumlarda uygulanabilir. Özellikle ileri derecede kapak darlığı veya kapak yetmezliği bulunan hastalarda mevcut kapağın onarılması mümkün değilse kapak değişimi gündeme gelebilir.

Kalp kapağı protezi uygulanabilen başlıca hastalıklar şunlardır:

• Aort kapak darlığı: Aort kapağının yeterince açılamaması sonucunda kalpten çıkan kan akışının zorlaşmasıdır.
• Aort kapak yetmezliği: Aort kapağının tam kapanmaması nedeniyle kanın bir bölümünün kalbe geri kaçmasıdır.
• Mitral kapak darlığı: Sol kulakçık ile sol karıncık arasındaki kan geçişinin daralmasıdır.
• Mitral kapak yetmezliği: Mitral kapağın tam kapanamaması sonucunda kanın sol kulakçığa geri kaçmasıdır.
• Triküspit kapak hastalıkları: Kalbin sağ tarafındaki kapakta darlık veya kaçak oluşmasıdır.
• Pulmoner kapak hastalıkları: Sağ karıncıktan akciğer atardamarına kan geçişini düzenleyen kapakta yapısal bozukluk gelişmesidir.
• Enfeksiyona bağlı kapak hasarı: Kalp kapağında enfeksiyon sonrasında ileri derecede yapısal bozulma meydana gelmesidir.

Kapak hastalığının bulunması her zaman protez uygulanmasını gerektirmez. Hafif ve orta dereceli hastalıklar takip edilebilirken uygun hastalarda kapak onarımı, değişime alternatif olarak değerlendirilebilir.

Biyolojik ve Mekanik Protezler Hangi Kalp Kapaklarına Uygulanabilir?

Biyolojik ve mekanik protezler en yaygın olarak aort ve mitral kapakların değiştirilmesinde kullanılır. Triküspit ve pulmoner kapaklarda da protez uygulamaları yapılabilmekle birlikte, protez seçimi ve cerrahi yaklaşım farklılık gösterebilir.

Özellikle kalbin sağ tarafındaki kapaklarda pıhtılaşma riski ve kan akış özellikleri nedeniyle biyolojik protezler daha sık tercih edilebilir. Nihai karar kapak hastalığının türüne ve hastanın klinik durumuna göre verilir.

Kalp Kapağı Protezi Öncesi Hangi Tetkikler Yapılır?

Kalp kapağı protezi uygulanmadan önce hastanın kalp yapısı, kapak hastalığının derecesi ve genel sağlık durumu ayrıntılı olarak değerlendirilir. Bu süreç, uygun protez türünün ve uygulanacak cerrahi yöntemin belirlenmesine yardımcı olur.

Ameliyat öncesi değerlendirmede kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

• Ekokardiyografi (EKO): Kalp kapaklarının hareketlerini, darlık ve kaçak derecelerini inceler.
• Transözofageal ekokardiyografi: Yemek borusundan gerçekleştirilen ultrason incelemesiyle kapak yapıları daha ayrıntılı değerlendirilebilir.
• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini ve ritim özelliklerini inceler.
• Koroner anjiyografi: Uygun hastalarda eşlik eden koroner damar hastalığının değerlendirilmesini sağlar.
• Bilgisayarlı tomografi: Özellikle kateterle kapak yerleştirilmesi planlanan hastalarda anatomik ölçümlere yardımcı olur.
• Kan tetkikleri: Böbrek fonksiyonları, kan değerleri ve pıhtılaşma özelliklerinin değerlendirilmesini sağlar.

Tetkikler sonucunda hastanın cerrahi risk düzeyi ve kalp kapağının anatomik özellikleri belirlenir. Bu bilgiler doğrultusunda açık cerrahi, minimal invaziv cerrahi veya uygun hastalarda kateter temelli yöntemler değerlendirilebilir.

Kalp Kapağı Protezi Nasıl Takılır?

Kalp kapağı protezi, ileri derecede hasar görmüş kalp kapağının cerrahi yöntemlerle değiştirilmesi veya uygun hastalarda kateter aracılığıyla yeni bir kapak yerleştirilmesiyle uygulanır. İşlem yöntemi, hangi kapağın etkilendiğine, hastanın anatomik özelliklerine ve genel sağlık durumuna bağlıdır.

Cerrahi kapak değişiminde mevcut kapak dokusu gerekli ölçüde çıkarılarak yerine biyolojik veya mekanik protez yerleştirilebilir. Kateter temelli yöntemlerde ise seçilmiş hastalarda mevcut kapağın içine yeni bir biyolojik kapak konumlandırılabilir.

Açık Kalp Ameliyatıyla Kapak Değişimi

Açık kalp ameliyatında göğüs bölgesinden kalbe ulaşılarak hasarlı kapak değerlendirilir. Cerrahi sırasında gerekli durumlarda kalp-akciğer makinesinden yararlanılır ve hastalıklı kapak yerine uygun protez yerleştirilir.

İşlem sonrasında protezin açılma ve kapanma hareketleri kontrol edilir. Ameliyatın kapsamı, değiştirilen kapak sayısına ve eşlik eden kalp hastalıklarına göre farklılık gösterebilir.

Minimal İnvaziv Kalp Kapağı Ameliyatı

Minimal invaziv kalp kapağı ameliyatı, uygun hastalarda daha küçük cerrahi kesiler kullanılarak gerçekleştirilen kapak değişimi yöntemidir. Bu yaklaşımda da hastalıklı kapağın yerine biyolojik veya mekanik protez yerleştirilebilir.

Yöntemin uygunluğu, hastanın göğüs yapısı, kalp kapağının özellikleri ve daha önce geçirilmiş ameliyatlar gibi faktörlere göre belirlenir.

TAVI ile Mekanik Kapak Takılır mı?

Hayır, günümüzde standart TAVI işleminde mekanik kalp kapağı kullanılmaz. TAVI yönteminde, genellikle metal bir taşıyıcı yapı üzerine yerleştirilmiş biyolojik doku yaprakçıklarından oluşan protez aort kapağına konumlandırılır.

Mekanik kapak değişimi ise cerrahi yöntemlerle gerçekleştirilir. TAVI'nin uygunluğu hastanın yaşı, aort kapağı anatomisi ve klinik risk özelliklerine göre değerlendirilir. 

Kalp Kapağı Protezi Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?

Kalp kapağı protezi ameliyatı sonrasındaki iyileşme süreci, uygulanan yönteme ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterir. Açık kalp cerrahisi sonrasında iyileşme genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında değişirken kateter temelli girişimlerden sonra günlük aktivitelere dönüş daha kısa sürede gerçekleşebilir.

Ameliyat sonrasında kalp ritmi, protez kapağın hareketleri ve kan dolaşımı düzenli olarak değerlendirilir. Hastanın ihtiyaçlarına göre kardiyak rehabilitasyon, kontrollü fiziksel aktivite ve beslenme düzenlemeleri önerilebilir.

İyileşme döneminde dikkat edilmesi gereken başlıca konular şunlardır:

• Hekim tarafından belirlenen kontrol programına uymak
• Kapak protezinin değerlendirilmesi için önerilen ekokardiyografi incelemelerini yaptırmak
• Antikoagülan tedavi gerekiyorsa düzenli kullanmak ve gerekli kan testlerini yaptırmak
• Fiziksel aktiviteleri iyileşme sürecine uygun olarak artırmak
• Cerrahi yara bölgesindeki değişiklikleri takip etmek
• Diş ve ağız sağlığına dikkat etmek
• Planlanan girişim ve ameliyatlar öncesinde kalp kapağı protezi bulunduğunu sağlık ekibine bildirmek

Kalp kapağı protezi bulunan hastalarda uzun dönem takip, protezin yapısal özelliklerinin ve kalp fonksiyonlarının değerlendirilmesi açısından önemlidir.

Kalp Kapağı Protezinin Riskleri Nelerdir?

Kalp kapağı protezlerinde gelişebilecek komplikasyonlar, kullanılan protezin türüne ve hastanın klinik özelliklerine göre değişiklik gösterir. Mekanik kapaklarda pıhtılaşma riski ve antikoagülan tedaviye bağlı kanama sorunları ön plana çıkarken biyolojik kapaklarda zaman içinde yapısal yıpranma görülebilir.

Her iki protez türünde de kapak çevresinde kaçak, enfeksiyon veya protez hareketlerinde bozulma gibi sorunlar gelişebilir. Bu nedenle protezin türünden bağımsız olarak düzenli kardiyolojik takip gereklidir.

Protez Kalp Kapağı Pıhtı Yapar mı?

Evet hem biyolojik hem de mekanik protez kapaklarda pıhtı oluşabilir ancak mekanik kapaklarda bu risk daha yüksektir. Mekanik kapak taşıyan hastalarda pıhtı oluşumunu önlemek amacıyla ömür boyu K vitamini antagonisti grubundan antikoagülan tedavi ve düzenli INR kontrolü gerekir.

Biyolojik kapaklarda ise antitrombotik tedavi gereksinimi, kapağın yerleşimine, işlem sonrasındaki döneme ve hastanın eşlik eden hastalıklarına göre değişebilir. 

Kalp Kapağı Protezi Olan Hastalar Nelere Dikkat Etmelidir?

Kalp kapağı protezi bulunan hastalarda düzenli takip, protezin çalışmasının değerlendirilmesi ve olası komplikasyonların erken belirlenmesi açısından önemlidir. Özellikle mekanik kapak taşıyan hastaların antikoagülan tedaviye uyumu ve INR düzeylerinin kontrolü uzun dönem izlemde önemli bir yer tutar.

Hastaların günlük yaşamlarında dikkat etmesi gereken temel noktalar şunlardır:

• Düzenli kardiyoloji kontrolü: Protez kapağın hareketleri ve kalp fonksiyonları takip edilmelidir.
• INR takibi: Mekanik kapak taşıyan hastalarda hekim tarafından belirlenen hedef aralık korunmalıdır.
• Ağız ve diş sağlığı: Diş eti hastalıklarının ve ağız içi enfeksiyonların önlenmesine dikkat edilmelidir.
• Enfeksiyon belirtileri: Nedeni açıklanamayan ateş ve uzun süren enfeksiyon şikâyetleri değerlendirilmelidir.
• Fiziksel aktivite: Egzersiz programı kalp kapasitesine ve iyileşme durumuna uygun şekilde düzenlenmelidir.
• Beslenme düzeni: Dengeli beslenmeye önem verilmeli, antikoagülan tedaviyi etkileyebilecek önemli beslenme değişiklikleri hekimle görüşülmelidir.
• Tıbbi işlemler: Diş tedavileri ve cerrahi girişimler öncesinde protez kapak bulunduğu bildirilmelidir.

Protez kalp kapağı taşıyan bazı hastalarda belirli diş işlemleri öncesinde enfektif endokarditten korunmaya yönelik özel değerlendirme gerekebilir. Bu karar hastanın klinik özellikleri ve yapılacak işlemin türüne göre hekim tarafından verilmelidir.

Doğal ve Yapay Kalp Kapağı Protezi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Biyolojik Kalp Kapağı Kaç Yıl Dayanır?

Biyolojik kalp kapakları genellikle 10–20 yıl kullanılabilir. Dayanıklılık süresi hastanın yaşına, protezin modeline ve yerleştirildiği bölgeye bağlı olarak değişebilir, genç hastalarda kapak dokusunun daha erken yıpranması mümkündür.

Mekanik Kalp Kapağı Kaç Yıl Dayanır?

Mekanik kalp kapakları uzun süreli kullanım için tasarlanmıştır ve birçok hastada 20–30 yıl veya daha uzun süre çalışabilir. Bazı hastalarda ömür boyu kullanılabilmesine rağmen pıhtılaşma, enfeksiyon veya farklı komplikasyonlar nedeniyle yeniden müdahale gerekebilir.

Mekanik Kalp Kapağı Ses Çıkarır mı?

Evet, mekanik kalp kapakları açılıp kapanırken hafif bir tıklama sesi oluşturabilir. Bu ses bazı hastalarda daha belirgin duyulurken çoğu kişi zaman içerisinde sese alışabilir.

Biyolojik Kalp Kapağı Yeniden Değiştirilebilir mi?

Evet, biyolojik kalp kapakları zaman içerisinde yıprandığında yeniden değiştirilebilir. Hastanın anatomik özelliklerine ve mevcut protezin yapısına bağlı olarak tekrar cerrahi veya uygun durumlarda kapak içine kapak (valve-in-valve) yöntemi değerlendirilebilir.

Biyolojik Kalp Kapağı Ömür Boyu Kullanılır mı?

Biyolojik kalp kapakları bazı hastalarda yaşam boyunca yeterli işlev görebilir ancak ömür boyu dayanıklılık garantisi bulunmaz. Özellikle genç yaşta biyolojik kapak takılan hastalarda ilerleyen yıllarda yeniden müdahale gerekme olasılığı daha yüksektir.

Mekanik Kalp Kapağı Olanlar Normal Yaşayabilir mi?

Evet, mekanik kalp kapağı bulunan birçok kişi uygun takip ve tedaviyle günlük yaşamına, iş hayatına ve fiziksel aktivitelerine devam edebilir. Ancak ömür boyu antikoagülan tedavi, düzenli INR kontrolü ve kişiye özel kardiyolojik takip gereklidir.

Kalp Kapağı Protezi Vücut Tarafından Reddedilir mi?

Kalp kapağı protezlerinde organ nakillerindekine benzer klasik doku reddi genellikle beklenmez. Bununla birlikte protez çevresinde enfeksiyon, pıhtı oluşumu veya biyolojik dokuda zamanla yapısal bozulma gelişebilir.

Protez Kalp Kapağı Olanlar Spor Yapabilir mi?

Kalp kapağı protezi bulunan kişiler, kalp fonksiyonları ve iyileşme durumları uygun olduğunda fiziksel aktivite yapabilir. Egzersizin türü ve yoğunluğu özellikle antikoagülan tedavi kullanan hastalarda bireysel olarak planlanmalıdır.

Kalp Kapağı Protezi Olanlar MR Çektirebilir mi?

Modern kalp kapağı protezlerinin büyük bölümü belirli koşullar altında MR görüntülemeyle uyumludur. Ancak inceleme öncesinde protezin marka ve modeli görüntüleme ekibine bildirilmeli, cihazın güvenlik koşulları kontrol edilmelidir.

Kalp Kapağı Protezi Ne Zaman Değiştirilmelidir?

Kalp kapağı protezinin değiştirilmesi, protezde ciddi darlık, kaçak, yapısal bozulma veya uygun tedaviyle kontrol edilemeyen başka bir komplikasyon gelişmesi halinde gündeme gelebilir. Yeniden müdahale kararı ekokardiyografi bulguları, hastanın şikâyetleri ve genel sağlık durumu birlikte değerlendirilerek verilir.