Kireçli Damar Tıkanıklığında İleri Seviye Tedavi: Aterektomi Nedir?

Kireçli damar tıkanıklığı, damarda biriken plakların kalsiyum birikimi neticesinde sertleşmesi sonucu oluşur ve klasik damar tıkanıklığından daha zorlu olabilmektedir. Kireçli damar tıkanıklığı tedavisi için güncel ileri seviye tedavi yöntemi aterektomidir. Damar tıraşlama olarak da bilinen aterektomi bazı kompleks damar tıkanıklıklarının tedavisini kolaylaştırabilir ve balon anjiyografi ile stent öncesi damarı genişletmeye yardım edebilir.

Kireçli Damar Tıkanıklığı Nedir?

Kireçli damar tıkanıklığı (kalsifiye aterosklerotik lezyon) atardamar duvarındaki kolesterol plaklarının, kalsiyum birikimi ile zaman içinde sertleşmesi sonucu gelişen bir damar hastalığıdır. Klasik damar sertliğinin daha ilerlemiş ve kompleks versiyonudur. Damar sertliğinde, damar duvarı elastikiyetini kaybeder ve damar lümeni daralır. Çoğunlukla koroner arterlerde ve periferik arterlerde görülmektedir.

Kireçli damar tıkanıklığında plak sertliği, sıradan plaklardan fazladır ve damar, klasik balon anjiyo ile gerektiği kadar genişlemeyebilir ve stent yerleştirilme zorlaşır. Bu nedenle kireçli damar tıkanıklığı için aterektomi (damar tıraşlama) yöntemi tercih edilmektedir. 

Bilgi Almak İçin Aşağıdaki Formu Doldurabilirsiniz.

Aterektomi Nedir?

Aterektomi, damar içindeki kireçli plakların kateter ile temizlenmesidir; damar tıraşlama olarak da adlandırılır. Klasik balon anjiyodan farklıdır. Balon yönteminde plak sıkıştırılır ancak temizlenmez, aterektomi ile kireçli plak tıraşlanarak temizlenir. Aterektomi genellikle periferik arter hastalığı ve kireçli damar tıkanıklığı için tercih edilmektedir. Aterektomi ile damardaki kireçli plaklar kesilerek ya da tıraşlanarak alınır, damardaki kan akışı rahatlar.

Aterektomi (Damar Tıraşlama) Türleri Nelerdir?

Aterektomi kullanılan ekipman ve plakları temizleme yöntemine göre çeşitlere ayrılmaktadır. Her yöntemin uygulaması ve çalışma şekli farklıdır. Aterektomi yöntemi plak yapısına, damar çapına ve plak dağılımına bağlı olarak seçilir. 

Aterektomi türleri aşağıdaki gibidir:

• Rotasyonel Aterektomi
• Orbital Aterektomi
• Yönlendirilebilir Aterektomi
• Lazer Aterektomi

Rotasyonel Aterektomi Nedir?

Rotasyonel aterektomi, yüksek hızla dönen elmas bir uç ile damardaki kireçli plakların parçalanarak temizlenmesi işlemidir ve çoğunlukla ileri derece kireçli damar tıkanıklığı için tercih edilmektedir. Rotasyonel aterektomide kullanılan dönen başlık, dakikada 140.000–180.000 devirde çalışır ve plakları mikro parçalara ayırır. Parçalanan plaklar dolaşım ile atılabilir düzeydedir.

Orbital Aterektomi Nedir?

Orbital aterektomi, elmas kaplı bir tel başlığın eliptik yörüngede dönerek plağı aşındırması işlemidir. Dönen başlık zımparalama etkisi yaratır. Başlık farklı hızlarda çalışabilir ve hız arttıkça aşındırma yoğunluğu da artar. Bu şekilde tek bir cihaz ile farklı çaplardaki damarlarda da işlem yapılabilir. Orbital aterektomi, plak birikimi simetrik ve düzenli olmayan damar tıkanıklıklarında özellikle etkili olabilir. 

Yönlendirilebilir Aterektomi Nedir?

Yönlendirilebilir aterektomi kireçli plağın kesilerek alınması işlemidir. Kateter ucundaki kesici, plak dokusunu kesmektedir. Yönlendirilebilir aterektomi özellikle dar damarlarda periferik arter hastalığında kullanılmaktadır.

Lazer Aterektomi Nedir?

Lazer aterektomi kireçli plağın yüksek enerjili ultraviyole lazer ışınları ile buharlaştırılması işlemidir. Lazer aterektomi, plak içindeki su moleküllerini buharlaştırarak mikro patlamalar yaratır ve bu şekilde plak parçalanır.

Aterektomi (Damar Tıraşlama) Nasıl Yapılır?

Aterektomi, lokal anestezi ile kasıktan girilerek anjiyografi kateter laboratuvarında yapılır. Kateter, femoral veya radial arter yoluna yerleştirilir. Aterektomi başlığı damar tıkanıklığının olduğu kısma ilerletilir ve seçilen yönteme göre damardaki kireçli plaklar temizlenir. 30 ile 90 dakika arasında aterektomi tamamlanır ve çoğunlukla balon veya stent uygulamaları öncesi uygulanır.

Aterektomi (Damar Tıraşlama) Hangi Damar Tıkanıklığı İçin Kullanılır?

Aterektomi her hasta için uygun değildir, damar tıkanıklığı için uygulanacak yöntem plak birikiminin yapısına, damar çapına ve plak dağılımına göre seçilir. Aterektomi (damar tıraşlama) aşağıdaki damar tıkanıklığı çeşitleri için kullanılmaktadır:

• İleri derece kireçli koroner arter plakları
• Periferik arter hastalığı (bacaklardaki damar tıkanıklıkları)
• Balon anjiyografi uygulanamayan hastalar
• Balon anjiyografi ile genişlemeyen tıkanıklıklar
• Stent öncesi damar genişletme

Aterektomi (Damar Tıraşlama) Ne Zaman Tercih Edilir?

Her damar tıkanıklığı için aterektomi uygulanmamaktadır. Yöntem kararı, hekim tarafından verilir ve genellikle stent öncesi damarın olabildiğince genişlemesi için uygulanabilir. Aterektomi aşağıdaki durumlarda tercih edilmektedir:

• Plaklarda şiddetli kireç birimi varsa
• Stent uygulaması riskliyse
• Restenoz tekrarlarsa (Damar, stente rağmen yeniden daralırsa)
• Kompleks ve geniş dağılımlı kireçli damar tıkanıklığı varsa

Aterektomi (Damar Tıraşlama) Avantajları Nelerdir?

Aterektomi, komplike ve kireçli damar tıkanıklıklarının tedavisinde tercih edilen ileri seviye bir damar tıkanıklığı tedavisidir. Aterektomi (damar tıraşlama) yönteminin avantajları şunlardır:

• Sert ve kireçli damar plaklarının temizlenmesini sağlar.
• Stent uygulaması öncesi damar tıkanıklığının azaltılmasına yardım eder.
• Bazı bacak damarı tıkanıklıklarında stentsiz tedavi imkanı sağlar.
• Kompleks damar tıkanıklığı tedavisinde işlem başarısını artırır. 

Aterektomi (Damar Tıraşlama) Ne Kadar Sürer?

Aterektomi süresi damarın yapısına ve plak karmaşıklığına göre değişir ancak genellikle aterektomi işlemi ortalama 30 ile 90 dakika sürmektedir. Kompleks damar tıkanıklıklarında işlem süresi uzayabilir.

Aterektomi (Damar Tıraşlama) Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Aterektomi (damar tıraşlama) minimal invaziv bir işlemdir ve lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Hastalar işlemden sonraki bir gün hastanede müşahede altında tutulur ve herhangi bir komplikasyon gelişmezse ertesi gün taburcu edilir. Aterektomi (damar tıraşlama) sonrası dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Doktorun reçete ettiği kan sulandırıcı ilaçlar aksatmadan kullanılmalıdır.
• Kateterin giriş yeri kontrol edilmeli ve herhangi bir acı, akıntı ve artan kızarıklık varsa doktora başvurulmalıdır.
• Ani göğüs ağrısı veya bacak ağrısı varsa acil servise başvurulmalıdır.
• Diyabet ve hipertansiyon varsa kontrol altına alınmalıdır.
• Sigara kullanımı azaltılmalı veya sigara tamamen bırakılmalıdır.